Từ vụ án liên quan Phú Lê: Khi luật sư tư vấn vướng lao lý
Từ vụ án liên quan Phú Lê, ranh giới giữa tư vấn pháp luật và tiếp tay cho sai phạm một lần nữa được đặt ra. Luật sư có thể bảo vệ khách hàng nhưng không thể lấy nghề nghiệp để hợp thức hóa hành vi vi phạm pháp luật.
Liên quan vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại Xuất nhập khẩu Thiên Phú, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố Lê Văn Phú (tức Phú Lê), Lã Thúy Kiều, Phùng Thị Khanh và Nguyễn Thị Hương Lan về các hành vi liên quan đến vi phạm quy định về kế toán và mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ.
Các bị can trong vụ án. Ảnh: Công an cung cấp
Đáng chú ý, Nguyễn Thị Hương Lan là luật sư nhưng bị xác định đã giúp sức cho Lã Thúy Kiều lập khống hóa đơn nhằm che giấu sai phạm kế toán. Theo cơ quan điều tra, Lan cung cấp thông tin cá nhân của mình và người thân để lập khống 10 hóa đơn giá trị gia tăng, với tổng số tiền hơn 1,5 tỷ đồng.
Vụ án đặt ra câu hỏi: Luật sư được tư vấn, hỗ trợ khách hàng đến đâu và khi nào hành nghề có thể trở thành hành vi tiếp tay cho vi phạm pháp luật?
Luật sư Vũ Anh Tuấn.
Trao đổi với PV VietNamNet, luật sư Vũ Anh Tuấn, Văn phòng Luật sư Trung Hòa (Hà Nội), cho rằng việc luật sư nhận tư vấn cho người có dấu hiệu vi phạm pháp luật không đồng nghĩa với việc luật sư trở thành đồng phạm.
Luật sư có thể phân tích quy định pháp luật, đánh giá rủi ro, chỉ ra hành vi bị cấm, hướng dẫn khách hàng khắc phục hậu quả hoặc lựa chọn phương án xử lý đúng quy định. Đây là những hoạt động nghề nghiệp bình thường.
Chẳng hạn, khi doanh nghiệp có sai phạm về hóa đơn, luật sư có thể hướng dẫn kê khai bổ sung, xuất hóa đơn đúng quy định, khắc phục hậu quả hoặc làm việc với cơ quan chức năng.
Nhưng nếu biết rõ khách hàng muốn lập hợp đồng giả, sử dụng hóa đơn khống để hợp thức hóa giao dịch không có thật mà vẫn trực tiếp soạn thảo, cung cấp thông tin hoặc hướng dẫn cách che giấu thì ranh giới nghề nghiệp đã bị vượt qua.
“Luật sư có thể đứng về phía khách hàng, nhưng phải đứng trên cơ sở pháp luật. Không thể lấy hợp đồng dịch vụ pháp lý làm căn cứ để hợp pháp hóa mọi yêu cầu của khách hàng”, luật sư Vũ Anh Tuấn nhấn mạnh.
Khi tư vấn trở thành tiếp tay
Theo luật sư Tuấn, với những vụ việc có dấu hiệu hình sự, luật sư cần xác định rõ phạm vi công việc, lưu lại nội dung tư vấn, cảnh báo cụ thể về rủi ro pháp lý và chỉ đề xuất các phương án hợp pháp.
Vợ chồng Phú Lê tại cơ quan công an. Ảnh: CACC
Luật sư có thể giúp khách hàng bảo vệ quyền lợi, thu thập và đánh giá chứng cứ hợp pháp, khắc phục hậu quả hoặc thực hiện các quyền tố tụng. Tuy nhiên, luật sư không được biến hoạt động tư vấn thành công cụ tạo dựng chứng cứ giả, tài liệu giả hay che giấu hành vi phạm tội.
Đối với trường hợp Nguyễn Thị Hương Lan, vấn đề không nằm ở việc bà Lan là luật sư hay có tư vấn cho khách hàng, mà phải căn cứ vào hành vi cụ thể, nhận thức và mức độ tham gia được cơ quan tiến hành tố tụng chứng minh.
Luật sư vẫn có đầy đủ quyền bảo vệ người bị cáo buộc phạm tội, tranh luận về chứng cứ, chỉ ra những vấn đề tố tụng, đề nghị xem xét tình tiết giảm nhẹ hoặc hướng dẫn thân chủ khắc phục hậu quả.
Tuy nhiên, quyền bảo vệ khách hàng không đồng nghĩa với quyền tham gia thực hiện hoặc che giấu tội phạm.
“Ranh giới pháp lý rất rõ là luật sư đang giúp khách hàng hiểu và tuân thủ pháp luật, hay đang giúp khách hàng thực hiện và che giấu hành vi vi phạm.
Nếu là trường hợp thứ nhất, đó là hoạt động nghề nghiệp hợp pháp; nếu chuyển sang trường hợp thứ hai, luật sư có thể phải chịu trách nhiệm về chính hành vi của mình”, luật sư Vũ Anh Tuấn phân tích.
