Từ vụ ca sĩ Miu Lê dùng ma túy: Lời cảnh tỉnh về 'nước vui', bóng cười hủy hoại giới trẻ

Ca sĩ Miu Lê bị bắt quả tang sử dụng ma túy. Ảnh: Công an cung cấp

Tàn phá khủng khiếp hệ thần kinh

Theo thông tin ban đầu, lực lượng chức năng nhận được tin báo về một nhóm người có dấu hiệu sử dụng ma túy ở khu vực bãi biển. Khi kiểm tra, công an phát hiện nhóm 6 người, trong đó có ca sĩ Lê Ánh Nhật (Miu Lê). Nhóm này được đưa về trụ sở để làm việc và tiến hành test nhanh ma túy. Kết quả cho thấy, một số người, gồm cả Miu Lê dương tính với Methamphetamine, MDMA và Ketamine.

Danh sách chất này không xa lạ với giới chuyên môn. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và ôxy cao áp, Methamphetamine là ma túy đá; MDMA thường được biết đến dưới tên thuốc lắc; còn Ketamine là thuốc gây mê có khả năng gây ảo giác mạnh khi lạm dụng. Sự xuất hiện đồng thời của cả ba gợi ý kịch bản sử dụng “ma túy cocktail” hoặc “nước vui”.

Dưới góc độ y học, nghiện ma túy thực chất là bệnh mạn tính của não. Các chất này không chỉ “làm cho vui” vài giờ mà can thiệp sâu, lâu dài vào cấu trúc và chức năng của hệ thần kinh trung ương.

“Khi được hít, hút, nuốt hoặc tiêm, ma túy đi vào máu và đến não chỉ sau vài chục giây đến vài phút. Tại đây, chúng tác động trực tiếp lên mạng lưới truyền tin giữa các tế bào thần kinh. Nhiều loại ma túy bắt chước chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên, gắn vào các thụ thể như “chìa khóa giả”. Số khác ngăn não thu hồi chất dẫn truyền, làm nồng độ tăng đột ngột. Hệ quả là não rơi vào trạng thái “bị chiếm quyền điều khiển”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng phân tích.

Nếu giai đoạn trước, ma túy gắn với hình ảnh kim tiêm, bột trắng, thì hiện nay, các loại ma túy thế hệ mới mang một diện mạo khác. Chúng ẩn trong đồ uống, bóng bay, tinh dầu thuốc lá điện tử, thảo mộc tẩm ướp. Vỏ bọc ngày càng tinh vi, tên gọi ngày càng “vui tai”, khiến nhiều bạn trẻ lạc quan với sai lầm rằng chỉ là “trò chơi cho đỡ chán”.

“Nước vui” là cụm từ xuất hiện dày đặc trong các câu chuyện hậu trường. Đây không phải một loại hóa chất cố định mà là hỗn hợp được pha theo “công thức” riêng, nhưng điểm chung là chứa các chất hướng thần mạnh như MDMA, Ketamine, Diazepam, Methamphetamine… Chúng có thể được bán dưới dạng gói bột nhỏ hoặc chai dung dịch, pha lẫn vào rượu, nước ngọt trong các buổi tiệc.

Khi uống, MDMA tạo cảm giác hưng phấn, gần gũi, thích vận động, nghe nhạc, trong khi Ketamine gây ảo giác, cảm giác “ra khỏi cơ thể”. Diazepam lại làm giảm lo âu, khiến người dùng bớt cảnh giác với rủi ro. Sự kết hợp này tạo cảm giác “bay bổng” rất mạnh, nhưng cũng là hỗn hợp nguy hiểm khi cơ thể vừa bị kích thích cực độ, vừa bị ức chế và phân ly.

Bóng cười tàn phá khủng khiếp hệ thần kinh

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, nguy cơ cao nhất là suy hô hấp, tăng thân nhiệt đột biến, suy đa tạng, loạn nhịp tim, rối loạn ý thức. Người dùng có thể co giật, hôn mê, rơi vào trạng thái mất kiểm soát hành vi, tự gây hại cho mình hoặc người khác. Điều đáng sợ là phần lớn “nước vui” được pha chế tự phát, không có liều chuẩn, không kiểm soát độ tinh khiết. Chỉ một lần “uống thử” cũng có thể là lần cuối.

Bên cạnh “nước vui”, bóng cười (khí N₂O) cũng đang trở thành một hình thức giải trí phổ biến tại một số tụ điểm vui chơi. Chỉ với vài chục nghìn đồng, người trẻ có thể mua một quả bóng tại quán bar, pub hoặc các điểm vui chơi. Khi hít vào, N₂O tạo cảm giác tê tê, lâng lâng, cười không kiểm soát trong vài phút. Vì không gây ra hình ảnh “kiệt sức” lộ liễu như nhiều loại ma túy khác, bóng cười dễ được gắn mác “vô hại”.

Thế nhưng, khi sự hưng phấn qua đi, những gì còn lại là sự tàn phá khủng khiếp lên hệ thần kinh. Bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Phương Thảo, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) chỉ rõ, khí N₂O là “kẻ thù” số 1 của Vitamin B12. Nó làm bất hoạt loại vitamin này, khiến cơ thể không thể duy trì lớp vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh. Hậu quả là gây ra bệnh lý tủy cổ, thoái hóa sợi trục thần kinh. Bệnh nhân thường nhập viện khi chân tay đã tê bì, đi lại loạng choạng hoặc thậm chí liệt hoàn toàn.

Tại Viện Sức khỏe Tâm thần từng tiếp nhận nam bệnh nhân 22 tuổi, sử dụng 30-40 quả bóng mỗi lần. Ngoài việc yếu liệt chi, bệnh nhân còn rơi vào trạng thái loạn thần, luôn cảm thấy có người theo dõi, muốn hãm hại mình. Đây là hệ quả tất yếu khi não bộ bị “ngâm” quá lâu trong hóa chất ảo giác.

Vì sao giới trẻ lao vào như “thiêu thân”?

Đây là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh trăn trở, đồng thời cũng là vấn đề được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm trong bối cảnh các chất hướng thần thế hệ mới ngày càng lan rộng.

Theo phân tích của bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Phương Thảo, một trong những nguyên nhân then chốt nằm ở chính cơ chế tác động tinh vi của khí N₂O đối với não bộ. Khi được hít vào, chất này nhanh chóng đi vào máu và tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, kích thích giải phóng dopamine - chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác hưng phấn và “phần thưởng”. Điều này tạo ra trạng thái sảng khoái, lâng lâng và cười không kiểm soát chỉ sau vài giây, khiến người sử dụng dễ bị đánh lừa rằng đây chỉ là một trải nghiệm giải trí đơn thuần.

Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai kiểm tra não của bệnh nhân bị tổn thương do ngộ độc ma túy. Ảnh: BVCC

Bên cạnh đó là hiệu ứng “lơ lửng” và giảm đau tạm thời mà N₂O mang lại. Người dùng có cảm giác tách rời khỏi thực tại, tạm quên đi căng thẳng, lo âu và điều này vô tình khiến bóng cười trở thành một lựa chọn “xả stress” được một bộ phận người trẻ tìm đến. Tuy nhiên, thời gian tác dụng của khí N₂O lại rất ngắn, chỉ kéo dài khoảng 2-3 phút. Chính đặc điểm này tạo ra một vòng lặp nguy hiểm, đó là để duy trì cảm giác hưng phấn, người dùng buộc phải sử dụng liên tục, từ đó dẫn đến việc tăng liều lượng nhanh chóng, có thể từ vài quả lên hàng chục, thậm chí hàng trăm quả trong một đêm.

Không chỉ bóng cười, các loại ma túy tổng hợp như “nước vui” hay các chất hướng thần mới cũng đang tạo ra nguy cơ tương tự, thậm chí nguy hiểm hơn. Với đặc tính pha trộn nhiều hoạt chất như: MDMA, Ketamine, Methamphetamine…, các hỗn hợp này có thể gây kích thích mạnh, ảo giác, sau đó là giai đoạn ức chế thần kinh, làm rối loạn toàn bộ hoạt động của cơ thể. Điều đáng lo ngại là chúng thường được ngụy trang dưới dạng đồ uống, gói bột hoặc chất lỏng dễ sử dụng, khiến người dùng khó nhận biết mức độ độc hại thực sự.

Một yếu tố đáng lo ngại khác là tâm lý chủ quan. Theo bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Phương Thảo, do không gây ra biểu hiện “vật vã” rõ rệt như các loại ma túy truyền thống, nhiều người trẻ lầm tưởng rằng bóng cười hay các chất hướng thần thế hệ mới là vô hại và có thể dừng bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, não bộ có khả năng ghi nhớ mạnh mẽ cảm giác hưng phấn mà các chất này mang lại, từ đó hình thành sự lệ thuộc về tâm lý rất khó kiểm soát.

“Tuyệt đối không thử sử dụng bóng cười hay bất kỳ chất hướng thần, ma túy tổng hợp nào dù chỉ một lần vì ngưỡng gây nghiện và mức độ tổn thương của mỗi cơ thể là khác nhau. Nếu có biểu hiện tê bì tay chân, mệt mỏi, khó tập trung hoặc có các ảo giác sau khi sử dụng cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa”, bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Phương Thảo lưu ý.

Các các sĩ cũng lưu ý, việc phòng ngừa vẫn là quan trọng nhất. Gia đình, nhà trường và xã hội cần tăng cường giáo dục, định hướng lối sống lành mạnh, giúp người trẻ nhận diện sớm nguy cơ và tránh xa các loại chất kích thích trá hình dưới hình thức “giải trí” hay “xả stress”.