Từ vụ cháy tại Trường THCS Kim Liên: Cần trang bị kỹ năng thoát nạn cho trẻ từ những tình huống thực tế

Lực lượng chức năng tiến hành cứu hộ, cứu nạn tại hiện trường vụ cháy

Khoảng 12h18 phút ngày 5/11, vụ cháy xảy ra tại khu nhà 1 tầng thuộc Trường THCS Kim Liên (phường Kim Liên, Hà Nội). Ngay sau khi nhận tin báo, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ đã điều động 7 xe chữa cháy, 1 xe chỉ huy cùng hơn 60 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường.

Chỉ khoảng 4 phút sau khi nhận tin báo, lực lượng chức năng có mặt, triển khai chữa cháy và tìm kiếm người mắc kẹt. Nhà trường đồng thời tổ chức sơ tán học sinh tại các khối nhà học đến khu vực an toàn. Đến 13h cùng ngày, đám cháy được dập tắt hoàn toàn. Tuy nhiên, lực lượng chức năng phát hiện 1 người tử vong trong quá trình tìm kiếm, cứu nạn.

Vụ việc cho thấy, khi sự cố cháy xảy ra trong môi trường học đường, bên cạnh khả năng ứng phó của lực lượng chuyên nghiệp, phản ứng ban đầu của nhà trường và kỹ năng tự bảo vệ của học sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Kỹ năng thoát nạn phải được rèn luyện thường xuyên

Theo PGS.TS Ngô Văn Xiêm (nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phòng cháy Chữa cháy),trong đám cháy, khói và khí độc có thể lan nhanh, làm giảm tầm nhìn, gây khó thở và khiến con người mất phương hướng. Đặc biệt, trẻ em thường dễ hoảng loạn, lúng túng nếu chưa từng được hướng dẫn cách xử lý khi có sự cố.

Vì vậy, nếu chỉ phổ biến kiến thức phòng cháy, chữa cháy trên lý thuyết mà thiếu thực hành, học sinh sẽ khó có thể phản ứng đúng trong tình huống thực tế.

Ông Xiêm cho rằng, kỹ năng thoát nạn không nên chỉ được nhắc đến trong những buổi tuyên truyền mang tính hình thức. Học sinh cần được hướng dẫn và thực hành những thao tác cụ thể, phù hợp với độ tuổi, môi trường học tập và đặc điểm từng công trình.

"Trước hết, trẻ cần nhận biết được tín hiệu báo cháy, biết bình tĩnh nghe theo hướng dẫn của giáo viên, không chen lấn, xô đẩy khi di chuyển. Khi phát hiện cháy hoặc có khói, học sinh cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm theo lối thoát nạn an toàn, tuyệt đối không quay lại lấy đồ dùng cá nhân", ông Xiêm chia sẻ.

Một kỹ năng quan trọng khác theo vị chuyên gia đó là cách di chuyển khi có khói. Trẻ cần được hướng dẫn cúi thấp người, men theo tường hoặc theo hướng dẫn thoát nạn để tìm đường ra ngoài; sử dụng khăn quàng hoặc vải che mũi, miệng nếu có điều kiện nhưng không được chủ quan cho rằng biện pháp này có thể ngăn được khí độc.

Đặc biệt, học sinh cần được nhắc nhở không sử dụng thang máy khi xảy ra cháy; không tự ý mở cửa nếu phía bên ngoài có khói, lửa hoặc nhiệt độ cao. Trong trường hợp bị mắc kẹt, cần tìm vị trí an toàn, đóng cửa ngăn khói nếu có thể, gọi số 114 và tìm cách thông báo vị trí cho lực lượng cứu hộ.

Đối với nhà trường, theo ông Xiêm, việc tổ chức diễn tập cần được thực hiện định kỳ, có tình huống giả định cụ thể, thay vì chỉ yêu cầu học sinh xếp hàng di chuyển theo một lộ trình đã được thông báo trước. Giáo viên cũng cần nắm rõ các lối thoát hiểm, vị trí thiết bị chữa cháy, cách điểm danh và kiểm soát sĩ số sau khi sơ tán.

Bên cạnh đó, các trường cần thường xuyên rà soát hệ thống báo cháy, phương tiện chữa cháy, đèn chỉ dẫn và lối thoát nạn; bảo đảm hành lang, cầu thang, cửa thoát hiểm không bị che chắn hoặc khóa trái.

PGS.TS Ngô Văn Xiêm (nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Phòng cháy Chữa cháy)

Cha mẹ cần trang bị kỹ năng thoát nạn khi hỏa hoạn cho trẻ

Không chỉ nhà trường, ông Xiêm nhấn mạnh gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn cho trẻ. Bởi hỏa hoạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, không chỉ ở trường học mà còn tại nhà ở, chung cư, trung tâm thương mại hay những nơi trẻ thường xuyên lui tới. Khi sự cố xảy ra, sự bình tĩnh và khả năng xử lý tình huống có thể quyết định cơ hội an toàn của trẻ.

Ông Xiêm cũng cho biết thêm, cha mẹ không nên cho rằng trẻ còn nhỏ thì chưa cần học những kỹ năng này. Ngược lại, việc hướng dẫn cần được thực hiện sớm, bằng những tình huống gần gũi, dễ hiểu và phù hợp với lứa tuổi. Cha mẹ có thể chỉ cho trẻ vị trí cửa ra vào, cầu thang, lối thoát hiểm; hướng dẫn cách nhận biết chuông báo cháy, cách gọi số 114 và ghi nhớ địa chỉ nơi mình đang ở để cung cấp cho lực lượng cứu hộ.

"Đặc biệt, trẻ cần được thực hành cách cúi thấp người khi di chuyển trong môi trường có khói, dùng khăn hoặc vải che mũi, miệng nếu có, nhanh chóng thoát ra ngoài theo lối an toàn, tuyệt đối không quay lại lấy đồ chơi, sách vở hay tài sản cá nhân. Cha mẹ cũng cần dạy trẻ không trốn trong tủ, gầm giường, nhà vệ sinh khi xảy ra cháy; không tự ý mở cửa khi bên ngoài có khói, lửa và không sử dụng thang máy", ông Xiêm cho biết.

Quan trọng hơn, theo vị chuyên gia, cha mẹ nên cùng trẻ thực hành các phương án thoát nạn tại nhà, thống nhất điểm tập kết an toàn và nhắc trẻ không tự ý quay lại khu vực cháy. Những bài học được lặp lại thường xuyên sẽ giúp trẻ hình thành phản xạ cần thiết, thay vì hoảng loạn, mất phương hướng khi đối mặt với nguy hiểm.