Từ vụ Huấn Hoa Hồng: Kinh doanh online ngày càng khó giấu doanh thu, trốn thuế

Thời gian gần đây, hàng loạt cá nhân nổi tiếng trên mạng xã hội đã bị cơ quan chức năng kiểm tra, khởi tố vì hành vi trốn thuế với quy mô doanh thu cực lớn. Điển hình là trường hợp của Bùi Xuân Huấn, thường được biết đến với tên gọi Huấn Hoa Hồng. Từ năm 2022, người này cùng vợ tổ chức livestream bán nước hoa trên các nền tảng Facebook và TikTok.

Lĩnh án vì bán hàng online nhưng không nộp thuế

Kết quả điều tra bước đầu cho thấy tổng doanh thu của nhóm này lên tới hơn 300 tỷ đồng. Tuy nhiên, thủ đoạn mà Huấn và các đồng phạm thực hiện là không xuất hóa đơn giá trị gia tăng đầy đủ và để một phần lớn doanh thu ngoài sổ sách kế toán. Hành vi duy trì hai hệ thống sổ sách này đã gây thiệt hại nhiều tỉ đồng cho ngân sách nhà nước.

Huấn Hoa Hồng tại cơ quan điều tra. Ảnh: Bộ Công an.

Một vụ án khác gây rúng động không kém về quy mô doanh thu là trường hợp của Nguyễn Thị Thu Hường, hay còn gọi là Hoàng Hường. Vào đầu tháng 7, Tòa án nhân dân khu vực 2 tại Hà Nội đã xét xử Hường về tội trốn thuế.

Kết quả điều tra cho thấy từ năm 2020 đến tháng 6/2025, Hường kinh doanh hàng hiệu qua tài khoản Facebook cá nhân nhưng không đăng ký kinh doanh cũng như không kê khai thuế. Đáng chú ý, tổng doanh thu phát sinh từ hoạt động này đạt gần 835 tỷ đồng.

Để vận hành hệ thống, Hường thuê 8 nhân viên và sử dụng phần mềm KiotViet để quản lý hàng hóa cùng giao dịch. Toàn bộ tiền thanh toán được điều hướng về tài khoản cá nhân của Hường và chồng. Việc không kê khai doanh thu đã làm thất thu ngân sách hơn 12,5 tỷ đồng, song hậu quả đã được khắc phục nên phạt tiền 3 tỷ đồng

Không chỉ các mặt hàng tiêu dùng, lĩnh vực kinh doanh vàng bạc cũng bị siết chặt. Ngày 13/8, cơ quan chức năng tỉnh Đắk Lắk đã khởi tố bị can, lệnh khám xét đối với bà Nguyễn Thị Thanh Nga - chủ doanh nghiệp tư nhân TS về hành vi trốn thuế trong hoạt động kinh doanh vàng, bạc, trang sức.

Theo kết quả điều tra, trong năm 2024 và 2025, bà Nga đã sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền từ hoạt động mua bán vàng, bạc, trang sức nhưng không cung cấp đầy đủ thông tin cho kế toán để ghi chép sổ sách, xuất hóa đơn và kê khai thuế, gây thất thoát hơn 431 triệu đồng.

Theo TS Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia thuế, hoạt động thương mại điện tử trước đây gây khó khăn cho công tác quản lý thuế vì người bán thường không đăng ký kinh doanh và người mua ít khi yêu cầu hóa đơn. Lợi dụng kẽ hở này, nhiều đơn vị đã thực hiện chiêu trò giấu doanh thu một cách tinh vi.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích thủ đoạn phổ biến nhất là không xuất hóa đơn đầy đủ cho khách hàng cá nhân. Thay vì chuyển tiền vào tài khoản công ty, doanh nghiệp yêu cầu khách hàng chuyển vào tài khoản cá nhân của chủ sở hữu hoặc nhận tiền mặt rồi không nộp lại vào quỹ.

Để đối phó với cơ quan thuế, các đơn vị, cá nhân bán hàng thường duy trì hai hệ thống sổ sách. Sổ nội bộ ghi chép đầy đủ doanh thu thực tế cao hơn rất nhiều so với sổ thuế dùng để báo cáo. Đồng thời, họ sẽ cân đối chi phí đầu vào bằng cách bỏ ngoài sổ sách những chi phí không có hóa đơn để tạo ra một bảng dữ liệu "đẹp" nhưng giả tạo nhằm qua mặt sự giám sát.

Nhiều người kinh doanh vẫn lầm tưởng rằng việc dùng tài khoản người thân hoặc tách nhỏ dòng tiền là giải pháp an toàn. Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội khẳng định cách làm này không những không an toàn mà còn làm tăng rủi ro pháp lý. Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025, cơ quan thuế có quyền yêu cầu cung cấp thông tin ngân hàng và ấn định thuế nếu người nộp thuế không chứng minh được nguồn gốc các khoản tiền phát sinh trong tài khoản.

Quản lý thuế dựa trên dòng tiền và dữ liệu lớn

Thời gian gần đây ngành thuế đang thay đổi phương thức quản lý thuế dựa trên phân tích dòng tiền. Ông Đặng Văn Thành, Phó chi cục trưởng Chi cục Thuế thương mại điện tử - Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết từ ngày 1/7, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán bắt buộc phải khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ cá nhân kinh doanh.

Điểm mấu chốt nằm ở Nghị định 252/2026, quy định các tổ chức tín dụng và ngân hàng phải cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người nộp thuế cho cơ quan thuế. Các thông tin này bao gồm tên chủ tài khoản, số giao dịch, nội dung chuyển tiền, số dư và cả các giao dịch xuyên biên giới.

Hiện tại, ngành thuế đã nắm giữ dữ liệu của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data, cơ quan chức năng không cần kiểm tra thủ công mà có thể tự động nhận diện các tài khoản có dấu hiệu rủi ro cao hoặc có dòng tiền bất thường so với tờ khai thuế.

Sự ra đời của Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026 là những bước ngoặt quan trọng. Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ công Thương), nhấn mạnh từ ngày 1/7, mọi chủ thể kinh doanh trên môi trường số đều phải được định danh và xác thực. Tình trạng kinh doanh ẩn danh sẽ chính thức chấm dứt.

Theo bà Oanh, quy định mới sẽ tập trung quản lý ba trụ cột chính là chủ thể, nguồn hàng và luồng tiền. Thông tin định danh của người bán sẽ được thống nhất giữa mã số thuế và số căn cước công dân. Đặc biệt, người bán bắt buộc phải sử dụng tài khoản thanh toán chính chủ, tạo cơ sở để cơ quan quản lý đối chiếu doanh thu một cách chính xác nhất.

Hệ lụy của việc trốn thuế là rất nặng nề. Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, cho biết ngoài việc bị truy thu đủ số thuế và tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày, người vi phạm còn bị phạt tiền từ 1 - 3 lần số tiền trốn thuế. Nếu số tiền trốn thuế đạt ngưỡng quy định, hành vi này có thể bị xử lý hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự.

Trong bối cảnh mọi dữ liệu từ đơn vị vận chuyển, hóa đơn điện tử và ngân hàng đã được kết nối chặt chẽ, khoảng cách giữa số liệu kê khai và số liệu thực tế ngày càng khó che giấu.

Để phát triển bền vững, các chuyên gia khuyến cáo người kinh doanh nên chủ động minh bạch hóa dòng tiền, chỉ sử dụng một hệ thống sổ kế toán thống nhất và xuất hóa đơn đúng giá trị thực tế cho mọi giao dịch. Việc chủ động kê khai bổ sung khi phát hiện sai sót là cách tốt nhất để giảm thiểu rủi ro pháp lý trong kỷ nguyên số hóa quản lý thuế hiện nay.

Thanh Hoa