Từng bước thay đổi nhận thức về phúc lợi động vật

Để phát triển chăn nuôi bền vững, tạo ra sản phẩm chất lượng, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu, nhiều hộ chăn nuôi, cơ sở chế biến giết mổ trên địa bàn thành phố đã tăng cường thực hiện các biện pháp nâng cao phúc lợi động vật.

Tuân thủ quy trình

Mỗi ngày, cơ sở giết mổ gia súc của Công ty trách nhiệm hữu hạn Thực phẩm Gia Bảo Anh tại tổ dân phố Đặng Xá, phường Kinh Bắc giết mổ từ 10 - 15 con lợn, lúc cao điểm khoảng 25 - 30 con. Cùng với tuân thủ nghiêm các biện pháp vệ sinh thú y, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, cơ sở còn thực hiện đồng bộ các quy trình nâng cao phúc lợi động vật.

Trang trại quy mô 15 nghìn con gia cầm/lứa của gia đình anh Mai Văn Thắng (bên trái), xã Cẩm Lý có vườn cây rộng để gia cầm vận động, đậu nghỉ theo tập tính.

Theo bà Lê Thị Lan, chủ cơ sở, khi thực hiện bốc dỡ gia súc từ xe xuống, công nhân không được sử dụng các biện pháp bạo lực, đánh đập hay dùng vật sắc nhọn đâm chọc để hạn chế tối đa căng thẳng cho vật nuôi. Cùng với đó, trong thời gian chờ giết mổ, toàn bộ vật nuôi được cách ly tại khu vực riêng biệt, được chăm sóc đầy đủ thức ăn, nước uống. Trước khi giết mổ, công nhân thực hiện kích ngất bằng điện sau đó tháo tiết nên không gây tiếng kêu và đau đớn.

Tận dụng diện tích vườn đồi rộng gần 8 sào phía sau nhà ở, gia đình bà Đàm Thị Huyền ở thôn Bùi, xã Tân Yên đầu tư kinh phí xây dựng trang trại chăn nuôi gà quy mô 3 - 4 nghìn con/lứa. Toàn bộ gà không chỉ được nuôi nhốt trong hệ thống chuồng trại hợp vệ sinh, rộng rãi theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, có nền sử dụng đệm lót sinh học mà còn được tự do vận động ngoài vườn cây có nhiều bóng mát, đáp ứng các tiêu chuẩn nhân đạo và an toàn sinh học nhằm nâng cao chất lượng thịt.

Theo chia sẻ của bà Huyền, nhờ quan tâm nâng cao phúc lợi động vật cho đàn gia cầm thông qua bảo đảm diện tích chuồng, vườn để gia cầm thoải mái vận động, có cây cho gà đậu nghỉ theo tập tính nên đàn gia cầm của gia đình sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế phải sử dụng kháng sinh, chất lượng thịt săn chắc hơn. Thời gian tới, gia đình bà Huyền sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp nâng cao phúc lợi động vật cho đàn gia cầm kết hợp với thực hiện các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học nhằm tạo ra các sản phẩm chất lượng hơn, qua đó nâng cao giá trị kinh tế.

Chìa khóa phát triển chăn nuôi bền vững

Phúc lợi động vật là việc bảo đảm trạng thái tốt cả về thể chất lẫn tinh thần thông qua chăm sóc hoặc tác động của con người tránh gây ra những đau đớn không đáng có cho vật nuôi. Cụ thể, phúc lợi động vật tập trung vào không gây khó chịu về môi trường sống; đau đớn, thương tổn và bệnh tật; sợ hãi và hoảng loạn; tạo cho vật nuôi được tự do thể hiện tập tính tự nhiên. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm ô nhiễm môi trường và là điều kiện cần thiết để xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường quốc tế.

Luật Chăn nuôi năm 2018, từ Điều 69-72 và các văn bản hướng dẫn quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, cũng như các hành vi bị nghiêm cấm như ngược đãi, hành hạ vật nuôi. Điều này cho thấy, khung pháp lý về phúc lợi động vật ở Việt Nam đã cơ bản hình thành, định hướng rõ, làm cơ sở để các địa phương triển khai trong thực tiễn chăn nuôi.

Theo thống kê của Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản, toàn thành phố hiện có gần 172 nghìn cơ sở chăn nuôi gia súc, gia cầm. Trong đó, gần 169 nghìn cơ sở chăn nuôi nông hộ, 2,3 nghìn trang trại quy mô nhỏ, 724 trang trại quy mô vừa và 95 trang trại quy mô lớn. Tổng đàn vật nuôi duy trì 1,15 triệu con lợn; 26,3 triệu con gia cầm; hơn 154 nghìn con trâu, bò, ngựa và khoảng 38 nghìn con dê. Tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng các loại đạt khoảng 400 nghìn tấn/năm.

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Minh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản thành phố, trên cơ sở các quy định của Trung ương, thành phố đã chủ động cụ thể hóa nội dung phúc lợi động vật trong quản lý và phát triển chăn nuôi thông qua nhiều hoạt động thiết thực, như lồng ghép tiêu chí phúc lợi động vật trong các chương trình phát triển chăn nuôi an toàn sinh học, VietGAP và tái cơ cấu ngành chăn nuôi của thành phố. Phối hợp với các tổ chức chuyên môn, hiệp hội và cơ sở đào tạo tổ chức lớp tập huấn, tuyên truyền về phúc lợi động vật, từng bước nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi.

Kết quả, trên địa bàn thành phố hiện có 500 cơ sở chăn nuôi gà đẻ và 12 triệu gà thả đồi đang áp dụng các hình thức chăn nuôi không lồng hoặc bán chăn thả. Các mô hình chuyển đổi bước đầu cho thấy vật nuôi có điều kiện thực hiện các tập tính tự nhiên như đi lại, đậu nghỉ, cào bới và làm ổ đẻ; giảm các biểu hiện stress do nuôi nhốt kéo dài, đồng thời nâng cao chất lượng sống và sức khỏe đàn vật nuôi. Sản phẩm từ các cơ sở áp dụng mô hình cũng từng bước được người tiêu dùng quan tâm hơn nhờ đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững. Trong lĩnh vực giết mổ, toàn thành phố hiện có 10 cơ sở đạt các tiêu chí phúc lợi động vật.

Phúc lợi động vật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Vật nuôi được chăm sóc tốt, giảm stress, được sống đúng tập tính sinh học sẽ giảm tỷ lệ chết, mắc bệnh, hạn chế phải sử dụng kháng sinh, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm thịt, trứng, đặc biệt giảm tồn dư kháng sinh trong sản phẩm rõ rệt. Cùng với đó, phúc lợi động vật cũng là yêu cầu bắt buộc của thị trường. Nhiều quốc gia, chuỗi bán lẻ và doanh nghiệp tiêu thụ hiện nay chỉ chấp nhận các sản phẩm có nguồn gốc từ hệ thống chăn nuôi nhân đạo, không lạm dụng kháng sinh, không đối xử tàn nhẫn với vật nuôi.

Do đó, thực hiện tốt phúc lợi động vật không chỉ là yêu cầu về đạo đức và trách nhiệm xã hội, mà còn là giải pháp nâng cao giá trị, thương hiệu và sức cạnh tranh của sản phẩm chăn nuôi trong tiến trình hội nhập, hướng tới phát triển ngành chăn nuôi hiện đại - an toàn - nhân văn - bền vững, phù hợp xu thế và định hướng phát triển nông nghiệp của thành phố trong giai đoạn mới.