Tùng Thiện giữ gìn 'hồn cốt' văn hóa xứ Đoài giữa sắc xuân mới

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, khi nắng mới trải nhẹ trên những mái ngói thâm nâu của đình, chùa cổ kính, các ban khánh tiết đình, đền ở Tùng Thiện bắt đầu chuẩn bị cho lễ hội đầu năm. Với người dân nơi đây, lễ hội truyền thống không chỉ là dịp "vui chơi" đơn thuần, mà là một nhu cầu tự thân để tìm về cội nguồn.

Phường Tùng Thiện gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa qua các lễ hội truyền thống trên địa bàn. Ảnh: Phan Thanh

Từ khơi dậy “mạch nguồn” văn hóa

Mỗi độ Tết đến, xuân về, trên khắp các tổ dân phố của phường Tùng Thiện lại rộn ràng tiếng trống hội, cờ hoa rực rỡ, nhân dân nô nức trẩy hội đầu năm. Các lễ hội truyền thống không chỉ là dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc, mà còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa lâu đời của quê hương.

Trong tháng Giêng, tháng Hai Bính Ngọ, ở Tùng Thiện có nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức tại các đình, đền trên địa bàn phường, như: Hội làng Thủ Trung (đình làng Thủ Trung), diễn ra từ ngày 15 đến 16 tháng Giêng; hội đình Tam Sơn (tổ dân phố Tam Sơn), tổ chức ngày 18 tháng Giêng; hội làng Xuân Khanh (tổ dân phố Xuân Khanh), diễn ra từ ngày 17 đến 19 tháng Giêng; hội đình Kỳ Sơn (ở tổ dân phố Kỳ Sơn), tổ chức ngày 12 tháng Hai; hội đình Lễ Khê (tổ dân phố Lễ Khê), từ ngày 30 tháng Giêng đến ngày 2-2 Bính Ngọ; hội làng Xóm Chằm (tổ dân phố Xóm Chằm), tổ chức ngày 18 tháng Giêng;…

Các lễ hội mùa xuân trên địa bàn phường Tùng Thiện được tổ chức nhằm giữ gìn bản sắc truyền thống với nghi lễ dâng hương, rước lễ, tế lễ cùng nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian đặc sắc. Đây cũng là dịp để nhân dân gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình làng, nghĩa xóm, đồng thời cầu mong một năm mới quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình hạnh phúc.

Phường Tùng Thiện gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa qua các lễ hội truyền thống trên địa bàn. Ảnh: Phan Thanh

Du khách có dịp bước chân vào không gian của các lễ hội tại Tùng Thiện những ngày tháng Giêng, tháng Hai âm lịch, sẽ dễ dàng bị cuốn vào không khí trang nghiêm mà ấm áp. Từ hội đình Thủ Trung (15-16 tháng Giêng) mở màn cho chuỗi hội làng, đến hội làng Xuân Khanh, Tam Sơn, Xóm Chằm, đền Ba Cây đều diễn ra rộn ràng vào ngày 18 tháng Giêng. Mỗi ngôi đình, mỗi làng quê lại mang một nét bản sắc riêng, nhưng đều gặp nhau ở đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Lão nông Nguyễn Văn Công (tổ dân phố Thủ Trung) hào hứng nói: “Cả năm bận rộn đến mấy, cứ đến ngày hội làng là con cháu dù ở xa cũng mong ngóng về. Nhìn thấy lễ tế, thấy cảnh xóm làng quây quần bên mâm lễ dâng Thánh, tôi thấy lòng mình thật bình yên. Văn hóa quê hương mình đấy, còn giữ thì còn gốc”.

Phó Chủ tịch UBND phường Tùng Thiện Nguyễn Hải Anh chia sẻ, phường chủ động rà soát, chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy, góp phần tạo không khí vui tươi, lành mạnh, phục vụ nhân dân du xuân, đi lễ đầu năm.

Mùa xuân mới đang về trên từng mái đình, len lỏi vào từng ngõ, xóm. Những lễ hội truyền thống ở Tùng Thiện chính là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, là nhịp cầu thắt chặt tình làng, nghĩa xóm, tạo nên một cộng đồng gắn kết, yêu thương, góp phần bồi đắp niềm tự hào và tình yêu quê hương Tùng Thiện - vùng đất giàu truyền thống văn hóa.

Đến mừng thọ - nét đẹp của sự tri ân

Lễ mừng thọ người cao tuổi tại tổ dân phố 1 - Trung Sơn Trầm. Ảnh: Kiều Hương

Nếu lễ hội là sự kết nối với thần linh, tiên tổ, thì tục mừng thọ ở Tùng Thiện lại là sự tôn vinh những "pho sử sống" đang hiện hữu trong mỗi gia đình. Xuân Bính Ngọ này, phường Tùng Thiện có 748 cụ cao niên được mừng thọ. Con số ấy không chỉ nói lên sự gia tăng của tuổi thọ, mà còn là minh chứng cho sự chăm lo, hiếu thuận của con cháu và sự quan tâm của chính quyền địa phương đối với người già.

Trong tâm thức dân gian, người có tuổi thọ và gia đình có người cao tuổi là phúc lớn. Bởi, có phúc nên mới được sống lâu, mới có con cháu đề huề, được con cháu mừng thọ. Theo tục lệ, vào những năm chẵn tuổi của ông bà, con cháu sẽ tổ chức lễ mừng thọ. Có nhiều "nấc" mừng thọ. Trước đây "khao lão" là lễ tổ chức lần đầu khi vào lão, thường là dịp 50 tuổi, còn gọi là "Noãn thọ" hay "Bán bách thiêm thọ"; "Chúc thọ" là lễ mừng người thọ từ 60 tuổi trở lên; "Trung thọ" là Lễ mừng người thọ từ 70 tuổi trở lên; "Thượng thọ" là lễ mừng người thọ từ 80 tuổi trở lên; "Đại thọ" là lễ mừng người thọ từ 90 tuổi trở lên; "Lão thiêm thọ" hay còn gọi là "Lão thọ" là Lễ mừng người thọ từ 100 tuổi trở lên. Trong lễ này, ngoài con cháu trong gia đình, còn có họ hàng nội ngoại gần xa và khách đến chúc mừng, chứng kiến niềm hạnh phúc của các cụ và con cháu. Truyền thống tốt đẹp này của dân tộc càng làm cho những ngày xuân thêm phần ấm cúng.

Lễ mừng thọ người cao tuổi tại tổ dân phố 8 - Xuân Khanh. Ảnh: Kiều Hương

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ, từ những ngày đầu năm 2026 cho đến ngày 26-2 (tức ngày mùng 10 tháng Giêng), Hội Người cao tuổi phường Tùng Thiện cùng các tổ dân phố tổ chức Lễ mừng thọ cho 748 cụ cao niên trên 100, tròn 100, 95, 90, 85, 80, 75 và 70 tuổi. Tại buổi lễ, các cụ cao niên được trao thiếp mừng thọ, quà chúc thọ trong không khí trang trọng, đầm ấm. Đây không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của mỗi gia đình, dòng họ, mà còn là niềm vui chung của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Tùng Thiện, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị nhân văn tốt đẹp trong cộng đồng dân cư.

Với người cao tuổi Tùng Thiện, đây là khoảnh khắc vàng son nhất trong năm. Sự trân trọng dành cho người già ở đây không chỉ là hình thức, mà đã thấm sâu vào nếp nghĩ. Những lời chúc tụng, những chén trà xuân thơm nồng dâng lên cha mẹ, ông bà đã nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ trẻ về lòng biết ơn.

Phó Chủ tịch UBND phường Tùng Thiện Nguyễn Hải Anh chia sẻ, việc tổ chức mừng thọ không chỉ nhằm tôn vinh người cao tuổi, mà còn lan tỏa truyền thống “kính lão trọng thọ". Đó là nền tảng để xây dựng gia đình văn hóa, tổ dân phố văn hóa, nơi mà kinh nghiệm và đạo đức của người già luôn được coi là tấm gương sáng cho con cháu soi mình.

Một điểm nhấn đặc biệt trong bức tranh xuân Bính Ngọ 2026 ở Tùng Thiện chính là chương trình “Tết Việt” được tổ chức tại di tích quốc gia đình Thanh Vị. Đây là một không gian văn hóa đậm chất xứ Đoài với các gian hàng trưng bày sản phẩm truyền thống, góc ông đồ viết thư pháp,… Bên cạnh những nét đẹp cổ truyền, sắc xuân Tùng Thiện còn rạng rỡ hơn bởi diện mạo đô thị khang trang. Những pano, băng rôn khẩu hiệu mừng Đảng, mừng Xuân được trang trí đồng bộ dọc các trục đường lớn. Sự bình yên của phố phường được giữ gìn bởi những bước chân tuần tra thầm lặng của lực lượng chức năng, để mỗi người dân đều được tận hưởng một mùa xuân an toàn, hạnh phúc.

Gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa qua các lễ hội, chăm lo cho người cao tuổi, tổ chức không gian Tết Việt ý nghĩa... tất cả đã dệt nên một diện mạo Tùng Thiện vừa cổ kính, vừa hiện đại, vừa đậm đà bản sắc, nhưng cũng tràn đầy khát vọng vươn mình. Mùa xuân Bính Ngọ 2026 thực sự đã mang đến cho Tùng Thiện một luồng sinh khí mới - một sự khởi đầu hanh thông trên nền tảng của những giá trị nhân văn bền vững.

Ánh Dương - Thanh Hương