Tướng Dan Caine cảnh báo quân đội Mỹ về nguy cơ bị các hệ thống AI tự hành săn lùng liên tục

Tại Hội nghị Không quân, Không gian và Không gian mạng diễn ra ngày 16/9 ở National Harbor, bang Maryland, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine, nhấn mạnh tốc độ thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại. Ông đưa ra nhận định rằng các đội hình tác chiến phải chuẩn bị đối mặt với tình huống bị các hệ thống vũ khí tự hành tìm kiếm, giám sát liên tục và chế áp điện tử ở diện rộng.

Theo tướng Caine, chu trình từ thời điểm phát hiện mục tiêu đến khi đưa ra quyết định khai hỏa đang rút ngắn đáng kể. Mạng lưới cảm biến hiện đại, phần mềm phân tích, thiết bị bay không người lái (drone) cùng các biện pháp tác chiến điện tử khiến bất kỳ lực lượng nào để lộ dấu vết đều rất khó thoát khỏi sự bám đuổi của đối phương.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Dan Caine

Không gian ẩn nấp thu hẹp trên chiến trường số hóa

Chiến tranh hiện đại đang chuyển mình mạnh mẽ khi trí tuệ nhân tạo (AI), tác chiến mạng và các nền tảng tự hành phát triển vượt bậc. Phạm vi tác chiến không còn bó hẹp trên bộ hay trên không mà đã trải dài từ đáy biển sâu đến không gian cận Mặt Trăng. Lượng dữ liệu khổng lồ do hệ thống vệ tinh, radar mặt đất và drone thu thập được sàng lọc nhanh chóng nhờ các thuật toán xử lý tự động.

Bên cạnh đó, ưu thế công nghệ này không phải là độc quyền của quân đội Mỹ. Đối phương hoàn toàn có thể triển khai giải pháp tương tự để định vị các mục tiêu quân sự. Những đơn vị tập trung quân số đông, đoàn xe cơ giới hoặc phân đội phát xạ tín hiệu vô tuyến mạnh đang trở thành mục tiêu dễ bị phát hiện nhất.

Ngoài ra, môi trường tác chiến điện tử ngày càng phức tạp khi tín hiệu định vị GPS có thể bị gây nhiễu, liên kết điều khiển drone bị gián đoạn và mạng liên lạc chiến thuật có nguy cơ đứt gãy. Tướng Dan Caine cho rằng quân đội Mỹ phải thích nghi với kịch bản hoạt động dưới sự quan sát thường xuyên của đối phương mà không có sự đảm bảo về kết nối liên lạc thông suốt.

Khả năng tự hành của thiết bị không người lái tại Ukraine

Dẫn chứng thực tế từ chiến sự tại Ukraine, tướng Caine chỉ ra rằng các dòng drone góc nhìn thứ nhất (FPV) đang thay đổi tính chất hỏa lực chiến thuật. Một số khí tài đã được tích hợp thị giác máy tính dựa trên AI, cho phép thiết bị tiếp tục bám bắt và lao vào mục tiêu ngay cả khi mất tín hiệu GPS hoặc mất kết nối với người điều khiển ở pha cuối.

Thị giác máy tính giúp giảm phụ thuộc vào đường truyền dữ liệu, mang hỏa lực dẫn đường chính xác với chi phí rẻ xuống cấp đơn vị cơ sở. Điểm đáng lưu tâm đối với giới hoạch định quân sự không chỉ là tính năng kỹ thuật mà còn là quy mô sản xuất lớn, giá thành thấp và chu kỳ nâng cấp phần mềm diễn ra rất nhanh so với vũ khí truyền thống.

Hệ thống không người lái tham gia cứu hộ tại eo Hormuz

Hệ thống tự hành không chỉ phục vụ mục đích tiến công mà còn chứng minh hiệu quả trong các nhiệm vụ cứu nạn. Tướng Caine nhắc lại sự việc xảy ra hồi tháng 6, khi một trực thăng AH-64 Apache của Lục quân Mỹ gặp sự cố và rơi xuống vùng biển gần Oman, sát eo Hormuz.

Để giải cứu hai phi công trôi dạt trên biển, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã triển khai tàu mặt nước không người lái Corsair dài khoảng 7,3 m. Phương tiện này được điều hành thông qua mạng lưới của Task Force 59, tiếp cận hiện trường an toàn và đưa các quân nhân đến vị trí thuận lợi để trực thăng cứu hộ tiếp nhận. Trong nhiệm vụ này, AI giữ vai trò phân tích dữ liệu trinh sát hàng hải, hỗ trợ chỉ huy ra quyết định chính xác hơn.

Chiến lược cân bằng cơ cấu lực lượng cao - thấp

Từ thực tế tác chiến, tướng Caine đề xuất quân đội Mỹ áp dụng cơ cấu lực lượng kết hợp giữa hai tầng "cao" và "thấp". Tầng "cao" bao gồm các khí tài tinh vi, đắt tiền như chiến đấu cơ thế hệ mới hay tàu chiến cỡ lớn phục vụ các nhiệm vụ phức tạp. Tầng "thấp" tập trung vào các khí tài không người lái giá rẻ, dễ chế tạo hàng loạt và có thể cập nhật tính năng nhanh chóng qua phần mềm.

Vị tướng Mỹ cũng lưu ý hiện tượng chia sẻ công nghệ vũ khí giữa các quốc gia đối trọng, điển hình như việc chuyển giao và nội địa hóa các dòng drone Shahed giữa Iran và Nga. Nhằm đối phó với thách thức này, cơ chế mua sắm quốc phòng của Lầu Năm Góc cần rút ngắn quy trình để nhanh chóng chuyển giao công nghệ mới từ khối doanh nghiệp tư nhân ra thực địa chiến trường.