Tương lai thua… một tháng lương

Sinh viên vừa tốt nghiệp đại học đi xin việc với mức lương 7-8 triệu đồng/tháng trong khi chạy xe công nghệ có thể mang lại thu nhập 15 triệu đồng/tháng. Sự chênh lệch ấy khiến không ít người trẻ cân nhắc lại lựa chọn nghề nghiệp.

Tại một buổi giao lưu với sinh viên Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, câu chuyện một cử nhân từ chối mức lương thử việc 8 triệu đồng vì cho rằng chạy Grab có thu nhập tốt hơn đã gợi nhiều suy nghĩ. Khi thu nhập cao trước mắt trở thành ưu tiên, người trẻ còn dành bao nhiêu thời gian và tâm sức để xây dựng sự nghiệp lâu dài?

Với người mới ra trường, mức lương dưới 10 triệu đồng/tháng khó bảo đảm cuộc sống ở đô thị. Nếu vào cơ quan nhà nước, hệ số lương khởi điểm 2,34 càng khiến nhiều người phải băn khoăn.

Ở hoàn cảnh ấy, chạy xe công nghệ có sức hấp dẫn bởi không đòi hỏi kinh nghiệm chuyên môn, không phải trải qua nhiều vòng tuyển dụng, thời gian làm việc linh hoạt và tính chất công việc không yêu cầu nhiều kỹ năng tư duy hay xử lý nghiệp vụ phức tạp. Tài xế có thể chủ động thời gian và có thu nhập mỗi ngày để trang trải cuộc sống.

Tuy nhiên, thu nhập trước mắt chưa phản ánh đầy đủ giá trị của một công việc. Làm đúng chuyên môn và có cơ hội rèn luyện, thử sức giúp người trẻ bồi đắp kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm để đảm nhận những vị trí cao hơn.

Giá trị của những năm đầu đi làm còn nằm ở nền tảng được xây dựng và triển vọng nghề nghiệp. Trong khi đó, tài xế công nghệ muốn tăng thu nhập thường phải tăng thời gian chạy xe, đánh đổi bằng sức khỏe.

Khảo sát nhanh với 141 tài xế xe công nghệ do Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM thực hiện vào tháng 9-2026 cho thấy 93,6% xem đây là công việc chính.

Khảo sát gần 5.000 người lao động trên 4 nền tảng số do Ngân hàng Thế giới thực hiện từ tháng 3 đến tháng 5-2026 ghi nhận gần 80% không tham gia BHXH. Nhiều người sống bằng nghề chạy xe công nghệ nhưng các chính sách an sinh dành cho họ vẫn còn hạn chế. Tài xế phải tự trang trải chi phí xăng xe, bảo dưỡng, khấu hao phương tiện và gánh chịu rủi ro tai nạn, mất thu nhập khi ốm đau.

Nếu phần lớn thời gian dành cho việc chạy xe mưu sinh, cơ hội học tập nâng cao và cập nhật kiến thức chuyên môn cũng bị thu hẹp. Khi muốn quay lại nghề đã được đào tạo, người trẻ sẽ gặp không ít khó khăn.

Thông tin tại hội thảo An sinh cho tài xế xe công nghệ - thực trạng và giải pháp diễn ra ngày 15-9 ở TPHCM cho thấy tài xế phải chạy 13-14 giờ mỗi ngày mới đạt thu nhập khoảng 15 triệu đồng/tháng. Khoản tiền ấy giúp giải quyết nhu cầu trước mắt nhưng cái giá về lâu dài là thời gian, sức khỏe và những cơ hội thăng tiến.

Chạy xe công nghệ là công việc chân chính giúp người trẻ vượt qua áp lực kinh tế nhưng nếu phải gác lại chuyên môn, khát vọng và hoài bão vì gánh nặng cơm áo, cái giá phải trả về lâu dài có thể lớn hơn nhiều so với lợi ích kinh tế nhất thời.

Tri thức và năng lực của người trẻ là nguồn lực quý giá cho sự phát triển đất nước. Sẽ vô cùng lãng phí nếu những gì họ được đào tạo bài bản không có cơ hội vận dụng vào thực tiễn.

Đằng sau sự lựa chọn chạy xe công nghệ để mưu sinh là nỗi trăn trở về tương lai của một thế hệ: Làm sao để người trẻ có việc làm đúng chuyên môn, sống được bằng nghề, khẳng định năng lực và đóng góp thiết thực cho cộng đồng, xã hội?