Tuyên Quang chủ động sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai và đặc biệt khó khăn

Tuyên Quang chủ động sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai và đặc biệt khó khăn

Dự án tập trung khắc phục bão YAGI tại xã Tri Phú, tỉnh Tuyên Quang. (Ảnh: Sở NN&MT) Thực hiện nhất quán chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác an sinh xã hội, thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã và đang triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nhằm sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai và khu vực đặc biệt khó khăn.

Thứ Hai 10/08/2026 13:06 (GMT+7)

Với phương châm chủ động, gắn quy hoạch định cư với phát triển kinh tế - xã hội, công tác này không chỉ giúp đồng bào an cư lạc nghiệp, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản trước những diễn biến phức tạp của thời tiết, mà còn tạo nền tảng để phát triển sinh kế lâu dài, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Phòng ngừa từ xa - Ứng phó tại chỗ - Tái thiết bền vững

Nhận thức sâu sắc vị trí, tầm quan trọng của công tác bố trí, ổn định dân cư, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Tuyên Quang luôn xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên. Mục tiêu của Chương trình bố trí ổn định dân cư là di chuyển, bố trí dân cư theo quy hoạch, kế hoạch đến những vùng đất an toàn, hình thành các vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa về cây lương thực, cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Qua đó, chương trình góp phần hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai, ngăn chặn tình trạng di cư tự do, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, từng bước giảm nghèo, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng, an ninh.

Bám sát định hướng của Trung ương trong giai đoạn 2021-2025, Tuyên Quang đã tổ chức thực hiện nghiêm túc các chương trình trọng điểm, trong đó có Dự án 2 về sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư. 

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trước sáp nhập, việc triển khai chủ yếu theo hướng bố trí, sắp xếp trong cùng thôn. Đây là phương án giúp người dân duy trì diện tích đất canh tác, ổn định sinh hoạt, sản xuất, bảo đảm thu nhập và sinh kế lâu dài. Các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất được thực hiện thông qua các dự án phát triển sản xuất sử dụng nguồn vốn từ các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang sẽ tiếp tục là tiền đề quan trọng để địa phương hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. (Ảnh: Sở NN&MT)

Trong giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trước sáp nhập đã triển khai thực hiện 20 dự án bố trí dân cư, với quy mô 898 hộ dân. Trong đó, có 11 dự án vùng thiên tai quy mô 435 hộ dân (bao gồm 8 dự án cấp bách khắc phục hậu quả bão số 3 Yagi với 155 hộ) và 9 dự án vùng đặc biệt khó khăn quy mô 463 hộ.

Đến nay, các hạng mục đầu tư của các dự án bố trí dân cư tập trung đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và phát huy hiệu quả tích cực. Các công trình hạ tầng như điện, đường giao thông đã góp phần đáp ứng nhu cầu đi lại và sinh hoạt của người dân. Điều kiện sinh sống tại các khu tái định cư mới cơ bản được bảo đảm an toàn. Trong các đợt bão lũ xảy ra thời gian qua, khu vực bố trí ổn định dân cư không ghi nhận thiệt hại về người và đã giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản của người dân.

Bên cạnh đó, nhằm cụ thể hóa Luật Đất đai năm 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản quy định chi tiết về giao đất, công nhận đất ở, tách, hợp thửa, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Công tác quản lý đất đai góp phần hoàn thành các khu tái định cư tập trung, xen ghép, giúp hàng nghìn hộ dân vùng thiên tai, vùng dự án được giao đất làm nhà, từng bước ổn định cuộc sống, yên tâm sản xuất.

Trước diễn biến cực đoan của biến đổi khí hậu, nguy cơ sạt lở đất và lũ quét luôn thường trực vào mùa mưa bão, tỉnh Tuyên Quang đã chủ động triển khai chiến lược ứng phó đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa giải pháp quy hoạch dài hạn và các phương án di dời khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn cho Nhân dân.

Về các giải pháp quy hoạch mang tính căn cơ, tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với chính quyền địa phương rà soát định kỳ các khu vực đồi núi dốc, ven sông, suối và khu vực nền đất yếu. Các điểm có nguy cơ cao được phân loại để tích hợp vào Quy hoạch tỉnh, làm cơ sở hạn chế xây dựng mới hoặc lập dự án di dời.

Tỉnh chủ trương đa dạng hóa các hình thức bố trí dân cư, kết hợp giữa tái định cư tập trung và bố trí, di dời xen ghép. Trong đó, các khu tái định cư tập trung được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm mặt bằng an toàn, điện, nước sạch, đường giao thông; còn phương án bố trí, di dời xen ghép trong cùng thôn, vùng dân cư an toàn lân cận giúp người dân duy trì diện tích đất canh tác, ổn định sinh hoạt, sản xuất, bảo tồn phong tục, tập quán và bảo đảm sinh kế lâu dài. Tỉnh ưu tiên di dời các hộ dân sinh sống tại vùng nguy hiểm đặc biệt, dưới taluy dương có nguy cơ sạt lở, ven suối nhỏ, chân núi hoặc khu vực thường xuyên xảy ra lũ quét đến các điểm tái định cư an toàn.

Về cơ chế hỗ trợ, tỉnh áp dụng các cơ chế đặc thù của HĐND tỉnh để hỗ trợ làm mặt bằng đất ở, làm nhà ở mới và di dời nhà ở; đồng thời huy động đa dạng các nguồn lực thực hiện Chương trình, bao gồm vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn.

Chính quyền cơ sở chủ động về quỹ đất phục vụ bố trí dân cư khẩn cấp, quy hoạch, tích hợp sẵn các khu vực đất an toàn trong Quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất theo quy định để sẵn sàng giao đất tái định cư khi xảy ra tình huống thiên tai, sạt lở. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các văn bản hướng dẫn việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khẩn cấp sau bão Yagi.

Trong công tác ứng phó khẩn cấp, tỉnh tăng cường quan trắc, theo dõi thông tin khí tượng thủy văn, lưu lượng xả lũ các hồ chứa thủy điện như Thủy điện Tuyên Quang, Nho Quế; đầu tư, thuê bao các trạm đo mưa tự động và kết nối dữ liệu chuyên ngành; duy trì chế độ trực ban phòng, chống thiên tai 24/24 giờ trong mùa mưa bão. Các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro được xây dựng; bản tin cảnh báo khẩn cấp được truyền tải kịp thời đến tận thôn, bản và người dân qua tin nhắn, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, mạng xã hội và ứng dụng cảnh báo.

Quán triệt phương châm "bốn tại chỗ", các lực lượng Công an, Quân đội, Dân quân tự vệ, Đoàn Thanh niên phối hợp với chính quyền cơ sở lập chốt, hỗ trợ sơ tán người và di dời tài sản của người dân đến nơi an toàn ngay trong đêm khi có mưa lớn kéo dài. Đối với các hộ dân cố tình ở lại vùng nguy hiểm, vùng có hiện tượng nứt núi, nguy cơ sạt lở cao hoặc ngập sâu, tỉnh thực hiện sơ tán khẩn cấp, kiên quyết không để người dân ở lại trên nhà bè, chòi canh hoặc khu vực chân taluy nguy hiểm.

Hằng năm, UBND các cấp cập nhật phương án sơ tán, xác định cụ thể số hộ, số nhân khẩu cần di dời; chuẩn bị các địa điểm sơ tán an toàn tại các công trình kiên cố như trường học, nhà văn hóa, trụ sở cơ quan, doanh trại lực lượng vũ trang. Các điểm sơ tán tập trung được chuẩn bị phương tiện vận chuyển, máy phát điện, thông tin liên lạc, nhu yếu phẩm, lương thực, thực phẩm, nước sạch và y tế, bảo đảm điều kiện sinh hoạt tạm thời cho người dân.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư xử lý các điểm sạt lở nguy hiểm; xây dựng, gia cố kè chống sạt lở và hệ thống công trình thoát lũ; đẩy mạnh bảo vệ, phục hồi rừng đầu nguồn; tăng cường kiểm soát việc khai thác khoáng sản, san gạt taluy và các hoạt động làm mất ổn định địa hình. Hằng năm, địa phương tổ chức tuyên truyền, diễn tập phòng, chống thiên tai nhằm nâng cao kỹ năng tự phòng tránh, ứng phó với lũ quét, sạt lở đất cho Nhân dân. Nhờ triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, hạ tầng tại các khu tái định cư mới cơ bản đáp ứng yêu cầu an toàn; trong các đợt bão lũ vừa qua, đặc biệt là bão số 3 Yagi, tại các khu vực đã được bố trí ổn định dân cư không ghi nhận thiệt hại về người và đã giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản cho Nhân dân.

Thực tiễn công tác di dời dân cư cho thấy, vướng mắc lớn nhất sau khi định cư là bài toán đất sản xuất. Không có tư liệu sản xuất, người dân khó có điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài. Giải quyết vấn đề này, tỉnh Tuyên Quang đã từng bước hoàn thiện chính sách đất đai, tạo cơ sở để hỗ trợ đồng bào vùng tái định cư và vùng đặc biệt khó khăn.

Tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tạo nền tảng sinh kế

Thực hiện Luật Đất đai năm 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh xây dựng, ban hành chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, thay thế chính sách trước đây của tỉnh Hà Giang, tập trung giải quyết tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất. Các địa phương được yêu cầu rà soát quỹ đất do Nhà nước quản lý và quỹ đất thu hồi, lập phương án hỗ trợ phù hợp, góp phần bảo đảm đất ở, đất sản xuất và ổn định đời sống cho người dân.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Trước hết, nguồn vốn đầu tư cho chương trình, dự án còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Việc bố trí vốn hằng năm cho các dự án chưa bảo đảm theo kế hoạch được phê duyệt, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả thực hiện Chương trình bố trí dân cư.

Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai dự án, để phù hợp với điều kiện thực tế tại thời điểm thi công và nâng cao hiệu quả sử dụng sau khi hoàn thành, các địa phương phải điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh dự án và hồ sơ thiết kế, bản vẽ thi công. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ, kéo dài thời gian triển khai so với kế hoạch ban đầu.

Đối với lĩnh vực đất đai, một khó khăn lớn hiện nay là việc chưa hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính trên địa bàn toàn tỉnh. Ngày 04/5/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 174/KH-UBND triển khai công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn tỉnh trong năm 2026. Ngày 17/5/2026, UBND tỉnh ban hành Đề án số 79/ĐA-UBND về xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc sống và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững cho người dân vùng tái định cư và vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai, tỉnh Tuyên Quang xác định hệ thống giải pháp trọng tâm, đồng bộ.

Trước hết, công tác tuyên truyền, vận động tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các hình thức phù hợp với phong tục, tập quán, văn hóa địa phương, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân về chủ trương di dời, bố trí dân cư. Đồng thời, cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành chuyên môn và chính quyền cơ sở, thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

Cùng với đó, công tác rà soát, lập quy hoạch xây dựng dự án phải sát với điều kiện thực tế, hạn chế tối đa việc điều chỉnh trong quá trình thi công, bảo đảm tiến độ triển khai. Quá trình khảo sát cần chú trọng điều kiện địa hình, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nhu cầu phát triển sinh kế bền vững tại các khu tái định cư.

Tỉnh tiếp tục xây dựng kế hoạch ưu tiên đối với những hộ nằm trong vùng có nguy cơ cao về thiên tai như sạt lở đất, sụt lún đất, lốc, lũ, lũ quét để bố trí, sắp xếp đến nơi định cư an toàn; thường xuyên rà soát các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ cao như sạt lở bờ sông, bờ suối, sạt lở núi, đất đá lăn, lũ ống, lũ quét để đưa vào kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2030.

Song song với bảo đảm an toàn tính mạng, công tác củng cố sinh kế và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý tiếp tục được chú trọng thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân vùng tái định cư và vùng có nguy cơ thiên tai; tập trung tháo gỡ các tồn đọng về hồ sơ địa chính, biến động đất đai tại các khu tái định cư cũ, đặc biệt là khu tái định cư Thủy điện Tuyên Quang, cũng như các khu tái định cư mới. Qua đó, bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý về đất ở, đất sản xuất, giúp người dân yên tâm đầu tư, thế chấp vay vốn phát triển kinh tế.

Đồng thời, UBND cấp xã chủ động về quỹ đất phục vụ bố trí dân cư khẩn cấp, quy hoạch, tích hợp sẵn các khu vực đất an toàn trong Quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất để sẵn sàng giao đất tái định cư khi xảy ra tình huống thiên tai, sạt lở.

Với định hướng chiến lược rõ ràng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang sẽ tiếp tục là tiền đề quan trọng để địa phương hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong thời kỳ mới.

Lê Hanh

Với phương châm chủ động, gắn quy hoạch định cư với phát triển kinh tế - xã hội, công tác này không chỉ giúp đồng bào an cư lạc nghiệp, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản trước những diễn biến phức tạp của thời tiết, mà còn tạo nền tảng để phát triển sinh kế lâu dài, góp phần củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn.

Phòng ngừa từ xa - Ứng phó tại chỗ - Tái thiết bền vững

Nhận thức sâu sắc vị trí, tầm quan trọng của công tác bố trí, ổn định dân cư, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh Tuyên Quang luôn xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên. Mục tiêu của Chương trình bố trí ổn định dân cư là di chuyển, bố trí dân cư theo quy hoạch, kế hoạch đến những vùng đất an toàn, hình thành các vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa về cây lương thực, cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Qua đó, chương trình góp phần hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai, ngăn chặn tình trạng di cư tự do, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, từng bước giảm nghèo, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng, an ninh.

Bám sát định hướng của Trung ương trong giai đoạn 2021-2025, Tuyên Quang đã tổ chức thực hiện nghiêm túc các chương trình trọng điểm, trong đó có Dự án 2 về sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư. 

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trước sáp nhập, việc triển khai chủ yếu theo hướng bố trí, sắp xếp trong cùng thôn. Đây là phương án giúp người dân duy trì diện tích đất canh tác, ổn định sinh hoạt, sản xuất, bảo đảm thu nhập và sinh kế lâu dài. Các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất được thực hiện thông qua các dự án phát triển sản xuất sử dụng nguồn vốn từ các Chương trình mục tiêu quốc gia.

Công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang sẽ tiếp tục là tiền đề quan trọng để địa phương hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. (Ảnh: Sở NN&MT)

Trong giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang trước sáp nhập đã triển khai thực hiện 20 dự án bố trí dân cư, với quy mô 898 hộ dân. Trong đó, có 11 dự án vùng thiên tai quy mô 435 hộ dân (bao gồm 8 dự án cấp bách khắc phục hậu quả bão số 3 Yagi với 155 hộ) và 9 dự án vùng đặc biệt khó khăn quy mô 463 hộ.

Đến nay, các hạng mục đầu tư của các dự án bố trí dân cư tập trung đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và phát huy hiệu quả tích cực. Các công trình hạ tầng như điện, đường giao thông đã góp phần đáp ứng nhu cầu đi lại và sinh hoạt của người dân. Điều kiện sinh sống tại các khu tái định cư mới cơ bản được bảo đảm an toàn. Trong các đợt bão lũ xảy ra thời gian qua, khu vực bố trí ổn định dân cư không ghi nhận thiệt hại về người và đã giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản của người dân.

Bên cạnh đó, nhằm cụ thể hóa Luật Đất đai năm 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản quy định chi tiết về giao đất, công nhận đất ở, tách, hợp thửa, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Công tác quản lý đất đai góp phần hoàn thành các khu tái định cư tập trung, xen ghép, giúp hàng nghìn hộ dân vùng thiên tai, vùng dự án được giao đất làm nhà, từng bước ổn định cuộc sống, yên tâm sản xuất.

Trước diễn biến cực đoan của biến đổi khí hậu, nguy cơ sạt lở đất và lũ quét luôn thường trực vào mùa mưa bão, tỉnh Tuyên Quang đã chủ động triển khai chiến lược ứng phó đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa giải pháp quy hoạch dài hạn và các phương án di dời khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn cho Nhân dân.

Về các giải pháp quy hoạch mang tính căn cơ, tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng phối hợp với chính quyền địa phương rà soát định kỳ các khu vực đồi núi dốc, ven sông, suối và khu vực nền đất yếu. Các điểm có nguy cơ cao được phân loại để tích hợp vào Quy hoạch tỉnh, làm cơ sở hạn chế xây dựng mới hoặc lập dự án di dời.

Tỉnh chủ trương đa dạng hóa các hình thức bố trí dân cư, kết hợp giữa tái định cư tập trung và bố trí, di dời xen ghép. Trong đó, các khu tái định cư tập trung được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm mặt bằng an toàn, điện, nước sạch, đường giao thông; còn phương án bố trí, di dời xen ghép trong cùng thôn, vùng dân cư an toàn lân cận giúp người dân duy trì diện tích đất canh tác, ổn định sinh hoạt, sản xuất, bảo tồn phong tục, tập quán và bảo đảm sinh kế lâu dài. Tỉnh ưu tiên di dời các hộ dân sinh sống tại vùng nguy hiểm đặc biệt, dưới taluy dương có nguy cơ sạt lở, ven suối nhỏ, chân núi hoặc khu vực thường xuyên xảy ra lũ quét đến các điểm tái định cư an toàn.

Về cơ chế hỗ trợ, tỉnh áp dụng các cơ chế đặc thù của HĐND tỉnh để hỗ trợ làm mặt bằng đất ở, làm nhà ở mới và di dời nhà ở; đồng thời huy động đa dạng các nguồn lực thực hiện Chương trình, bao gồm vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn.

Chính quyền cơ sở chủ động về quỹ đất phục vụ bố trí dân cư khẩn cấp, quy hoạch, tích hợp sẵn các khu vực đất an toàn trong Quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất theo quy định để sẵn sàng giao đất tái định cư khi xảy ra tình huống thiên tai, sạt lở. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các văn bản hướng dẫn việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khẩn cấp sau bão Yagi.

Trong công tác ứng phó khẩn cấp, tỉnh tăng cường quan trắc, theo dõi thông tin khí tượng thủy văn, lưu lượng xả lũ các hồ chứa thủy điện như Thủy điện Tuyên Quang, Nho Quế; đầu tư, thuê bao các trạm đo mưa tự động và kết nối dữ liệu chuyên ngành; duy trì chế độ trực ban phòng, chống thiên tai 24/24 giờ trong mùa mưa bão. Các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro được xây dựng; bản tin cảnh báo khẩn cấp được truyền tải kịp thời đến tận thôn, bản và người dân qua tin nhắn, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, mạng xã hội và ứng dụng cảnh báo.

Quán triệt phương châm "bốn tại chỗ", các lực lượng Công an, Quân đội, Dân quân tự vệ, Đoàn Thanh niên phối hợp với chính quyền cơ sở lập chốt, hỗ trợ sơ tán người và di dời tài sản của người dân đến nơi an toàn ngay trong đêm khi có mưa lớn kéo dài. Đối với các hộ dân cố tình ở lại vùng nguy hiểm, vùng có hiện tượng nứt núi, nguy cơ sạt lở cao hoặc ngập sâu, tỉnh thực hiện sơ tán khẩn cấp, kiên quyết không để người dân ở lại trên nhà bè, chòi canh hoặc khu vực chân taluy nguy hiểm.

Hằng năm, UBND các cấp cập nhật phương án sơ tán, xác định cụ thể số hộ, số nhân khẩu cần di dời; chuẩn bị các địa điểm sơ tán an toàn tại các công trình kiên cố như trường học, nhà văn hóa, trụ sở cơ quan, doanh trại lực lượng vũ trang. Các điểm sơ tán tập trung được chuẩn bị phương tiện vận chuyển, máy phát điện, thông tin liên lạc, nhu yếu phẩm, lương thực, thực phẩm, nước sạch và y tế, bảo đảm điều kiện sinh hoạt tạm thời cho người dân.

Cùng với đó, tỉnh ưu tiên đầu tư xử lý các điểm sạt lở nguy hiểm; xây dựng, gia cố kè chống sạt lở và hệ thống công trình thoát lũ; đẩy mạnh bảo vệ, phục hồi rừng đầu nguồn; tăng cường kiểm soát việc khai thác khoáng sản, san gạt taluy và các hoạt động làm mất ổn định địa hình. Hằng năm, địa phương tổ chức tuyên truyền, diễn tập phòng, chống thiên tai nhằm nâng cao kỹ năng tự phòng tránh, ứng phó với lũ quét, sạt lở đất cho Nhân dân. Nhờ triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, hạ tầng tại các khu tái định cư mới cơ bản đáp ứng yêu cầu an toàn; trong các đợt bão lũ vừa qua, đặc biệt là bão số 3 Yagi, tại các khu vực đã được bố trí ổn định dân cư không ghi nhận thiệt hại về người và đã giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản cho Nhân dân.

Thực tiễn công tác di dời dân cư cho thấy, vướng mắc lớn nhất sau khi định cư là bài toán đất sản xuất. Không có tư liệu sản xuất, người dân khó có điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài. Giải quyết vấn đề này, tỉnh Tuyên Quang đã từng bước hoàn thiện chính sách đất đai, tạo cơ sở để hỗ trợ đồng bào vùng tái định cư và vùng đặc biệt khó khăn.

Tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tạo nền tảng sinh kế

Thực hiện Luật Đất đai năm 2024, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh xây dựng, ban hành chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, thay thế chính sách trước đây của tỉnh Hà Giang, tập trung giải quyết tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất. Các địa phương được yêu cầu rà soát quỹ đất do Nhà nước quản lý và quỹ đất thu hồi, lập phương án hỗ trợ phù hợp, góp phần bảo đảm đất ở, đất sản xuất và ổn định đời sống cho người dân.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Trước hết, nguồn vốn đầu tư cho chương trình, dự án còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Việc bố trí vốn hằng năm cho các dự án chưa bảo đảm theo kế hoạch được phê duyệt, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả thực hiện Chương trình bố trí dân cư.

Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai dự án, để phù hợp với điều kiện thực tế tại thời điểm thi công và nâng cao hiệu quả sử dụng sau khi hoàn thành, các địa phương phải điều chỉnh quy hoạch, điều chỉnh dự án và hồ sơ thiết kế, bản vẽ thi công. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ, kéo dài thời gian triển khai so với kế hoạch ban đầu.

Đối với lĩnh vực đất đai, một khó khăn lớn hiện nay là việc chưa hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính trên địa bàn toàn tỉnh. Ngày 04/5/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 174/KH-UBND triển khai công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn tỉnh trong năm 2026. Ngày 17/5/2026, UBND tỉnh ban hành Đề án số 79/ĐA-UBND về xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc sống và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững cho người dân vùng tái định cư và vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai, tỉnh Tuyên Quang xác định hệ thống giải pháp trọng tâm, đồng bộ.

Trước hết, công tác tuyên truyền, vận động tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các hình thức phù hợp với phong tục, tập quán, văn hóa địa phương, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân về chủ trương di dời, bố trí dân cư. Đồng thời, cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành chuyên môn và chính quyền cơ sở, thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

Cùng với đó, công tác rà soát, lập quy hoạch xây dựng dự án phải sát với điều kiện thực tế, hạn chế tối đa việc điều chỉnh trong quá trình thi công, bảo đảm tiến độ triển khai. Quá trình khảo sát cần chú trọng điều kiện địa hình, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nhu cầu phát triển sinh kế bền vững tại các khu tái định cư.

Tỉnh tiếp tục xây dựng kế hoạch ưu tiên đối với những hộ nằm trong vùng có nguy cơ cao về thiên tai như sạt lở đất, sụt lún đất, lốc, lũ, lũ quét để bố trí, sắp xếp đến nơi định cư an toàn; thường xuyên rà soát các hộ dân nằm trong vùng có nguy cơ cao như sạt lở bờ sông, bờ suối, sạt lở núi, đất đá lăn, lũ ống, lũ quét để đưa vào kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2030.

Song song với bảo đảm an toàn tính mạng, công tác củng cố sinh kế và tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý tiếp tục được chú trọng thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân vùng tái định cư và vùng có nguy cơ thiên tai; tập trung tháo gỡ các tồn đọng về hồ sơ địa chính, biến động đất đai tại các khu tái định cư cũ, đặc biệt là khu tái định cư Thủy điện Tuyên Quang, cũng như các khu tái định cư mới. Qua đó, bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý về đất ở, đất sản xuất, giúp người dân yên tâm đầu tư, thế chấp vay vốn phát triển kinh tế.

Đồng thời, UBND cấp xã chủ động về quỹ đất phục vụ bố trí dân cư khẩn cấp, quy hoạch, tích hợp sẵn các khu vực đất an toàn trong Quy hoạch, Kế hoạch sử dụng đất để sẵn sàng giao đất tái định cư khi xảy ra tình huống thiên tai, sạt lở.

Với định hướng chiến lược rõ ràng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, công tác sắp xếp, ổn định dân cư tại Tuyên Quang sẽ tiếp tục là tiền đề quan trọng để địa phương hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong thời kỳ mới.

Lê Hanh

Thực hiện nhất quán chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về công tác an sinh xã hội, thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã và đang triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nhằm sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai và khu vực đặc biệt khó khăn.