Tuyên Quang số hóa tuyên truyền pháp luật, gỡ khó hạ tầng vùng cao

Thưa ông, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác tuyên truyền PBGDPL ở Tuyên Quang gặp những thuận lợi, khó khăn gì? Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh đang ứng dụng công nghệ số như thế nào để hỗ trợ công tác này?

Ông Sèn Thăng Long: Khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thuận lợi rõ nét nhất là công tác lãnh đạo, chỉ đạo được tập trung trực tiếp từ cấp tỉnh xuống thẳng cơ sở nhanh hơn, đồng thời các sở, ngành cũng tập trung được nguồn lực vào địa bàn thuận lợi hơn trước.  

Ông Sèn Thăng Long, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Nguyễn Diệu.

Tuy nhiên, địa bàn sau khi sắp xếp cũng gặp nhiều khó khăn. Địa hình tỉnh Tuyên Quang hiện nay rất rộng, dân số khoảng 1,8 triệu người, và có tới 123 trên tổng số 124 xã, phường là vùng đồng bào DTTS. Với nhiệm vụ của cơ quan quản lý công tác dân tộc và tôn giáo, địa bàn rộng như thế đặt ra không ít thách thức cho công tác tuyên truyền. Trong khi đó, lực lượng cán bộ, công chức hiện nay của các sở, ngành cũng ít, dẫn đến khối lượng công việc dành cho công tác tuyên truyền, phổ biến gặp nhiều áp lực. Chính vì vậy, chúng tôi xác định phải kết hợp nhiều hơn các biện pháp hiện đại trong công tác tuyên truyền.  

Đối với việc ứng dụng chuyển đổi số vào tuyên truyền, điểm nhấn đầu tiên là hiện nay chúng tôi đã xây dựng xong cơ sở dữ liệu và bản đồ số về công tác dân tộc, tôn giáo trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Bản đồ và hệ thống cơ sở dữ liệu này cho phép số hóa toàn bộ thông tin địa bàn, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý và định hướng thông tin.  

Song song với đó, chúng tôi triển khai tuyên truyền thông qua các trang mạng xã hội như Zalo OA, mini app trên kênh Zalo, Facebook và các kênh truyền thông khác trực tiếp bằng tiếng dân tộc để làm tốt công tác phổ biến tuyên truyền đến nhân dân. Việc từng bước thực hiện các hoạt động chuyển đổi số đã thu được kết quả rất lớn, đặc biệt là giúp toàn bộ nhân dân ở vùng đồng bào DTTS của Tuyên Quang tiếp cận kịp thời với các hoạt động tuyên truyền phổ biến cũng như trợ giúp pháp lý.  

Ở các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận công nghệ số còn gặp những trở ngại nhất định. Tỉnh kết hợp các nền tảng số với hệ thống truyền thanh FM không dây và vai trò của Người có uy tín như thế nào để đưa thông tin pháp luật đến với bà con?

Ông Sèn Thăng Long: Chuyển đổi số ở vùng cao không thể rập khuôn mà phải kết hợp hài hòa với các phương tiện truyền thông phù hợp với điều kiện thực tế của bà con. Thông qua nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia, tỉnh đã đầu tư các chương trình đài phát thanh không dây (truyền thanh FM không dây). Hệ thống này có thể truyền thông trực tiếp các chương trình phát thanh, truyền hình tiếng dân tộc của Báo và Đài tỉnh đến tận các thôn.  

Cơ bản các nội dung văn bản tuyên truyền chung ban hành từ Trung ương hay tỉnh là bằng tiếng Kinh. Nhưng đối với các xã, ví dụ vùng đồng bào dân tộc Mông chẳng hạn, các xã có thể triển khai biên soạn lại các bài viết đó bằng tiếng Mông để truyền thanh trực tiếp đến các thôn. Việc đồng bào được nghe giải thích các quy định pháp luật bằng chính tiếng mẹ đẻ qua hệ thống truyền thanh không dây mang lại hiệu quả rất tốt đối với địa bàn vùng cao.  

Bên cạnh hạ tầng truyền thanh, chúng tôi đặc biệt chú trọng kết nối trực tiếp các nhóm trên mạng xã hội với những Người có uy tín trong cộng đồng. Hiện nay tỉnh xác định tối thiểu mỗi thôn có 1 Người có uy tín vùng đồng bào DTTS. Thông qua các nhóm mạng xã hội này, những nội dung thông tin, quy định pháp luật gì mới là chúng tôi có thể chuyển tải trực tiếp đến Người có uy tín trong thời gian nhanh nhất để họ trực tiếp tuyên truyền, giải thích lại cho nhân dân.  

Tuyên Quang phát huy vai trò của Người có uy tín tại địa phương trong công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật. Ảnh: TUỆ AN

Ở những khu vực chưa có sóng điện thoại và Internet, việc ứng dụng công nghệ số sẽ gặp nhiều hạn chế. Tỉnh đang phối hợp với các cơ quan Trung ương và doanh nghiệp viễn thông như thế nào để cải thiện hạ tầng, giúp người dân tiếp cận thông tin?

Ông Sèn Thăng Long: Đây là thực tế khó khăn rất lớn ở cơ sở. Chuyển đổi số bây giờ nếu chưa có sóng điện thoại, chưa có điện thì chưa thể làm gì được.  

Trước đây, khi triển khai Dự án 10 về công nghệ thông tin ở vùng cao, các địa phương như Hà Giang hay Tuyên Quang chủ yếu sử dụng kênh truyền thanh FM không dây qua tần số radio để phát thông tin từ huyện xuống xã, thôn. Nhưng để bà con tra cứu thông tin và thực hiện tương tác số thì bắt buộc phải có sóng viễn thông.  

Vừa qua, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ký kết thỏa thuận hợp tác triển khai hạ tầng Internet vệ tinh Starlink. Tuyên Quang là một trong số mười mấy tỉnh được hỗ trợ Starlink, tức là toàn bộ các khu vực vùng lõm sóng đồi núi hiểm trở sẽ được hưởng dịch vụ sóng vệ tinh này. Bộ Thông tin và Truyền thông cùng các đoàn công tác cũng đã đi khảo sát thực tế các nhu cầu thiết yếu về sóng viễn thông để có giải pháp xử lý dứt điểm.  

Song song với đó, ở các vùng lõm sóng thuộc khu vực vùng cao, phía Viettel họ cũng đang tích cực triển khai lắp các trạm thu phát sóng di động (trạm BTS). Ở những khu vực này, việc lắp trạm liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ an ninh quốc phòng và hỗ trợ an sinh xã hội cho bà con là chính chứ doanh nghiệp không đặt nặng vấn đề doanh thu hay lợi nhuận. Khi các trạm BTS này được lắp đặt, các vùng lõm sóng viễn thông sẽ từng bước được tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tuyên truyền số hóa.  

Bên cạnh hạ tầng viễn thông, điện lưới cũng là điều kiện để người dân sử dụng các thiết bị nghe nhìn và tiếp cận thông tin. Với những cụm dân cư thưa thớt, nằm xa lưới điện, tỉnh có những phương án nào để bảo đảm nhu cầu sinh hoạt của người dân mà vẫn sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công?

Ông Sèn Thăng Long: Đúng vậy, vấn đề cốt lõi là phải có điện thì bà con mới tiếp cận được các kênh thông tin tuyên truyền, cứ chỗ nào có điện thì mới làm được. Hiện nay tỉnh Tuyên Quang đang phấn đấu đến hết năm nay đạt khoảng 99% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia do vừa qua đã dồn các nguồn lực lại để tập trung cho những thôn chưa có điện.  

Tuy nhiên, cũng không thể phủ kín hoàn toàn được vì đặc thù vùng cao là dân cư sống rải rác, có những chòm, cụm chỉ có 10 hộ, 15 hộ nằm cheo leo trên núi cao. Đối với những cụm hộ đấy, nếu đầu tư một công trình kéo đường điện lưới ra đó hết 5 đến 7 tỷ đồng thì suất đầu tư quá lớn, trong khi nguồn lực ngân sách chung đang hạn hẹp.  

Tuyên Quang phấn đấu đến hết năm 2026 đạt khoảng 99% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia. Ảnh: Trường Sơn.

Do đó, tỉnh đang tính toán nhiều hình thức linh hoạt. Một mặt, chính quyền đẩy mạnh tuyên truyền để nhân dân quy tụ về sống tập trung, xen ghép.  

Mặt khác, tỉnh cũng đang nghiên cứu các giải pháp năng lượng mới như năng lượng gió, năng lượng mặt trời tại chỗ đối với những cụm dân cư ít hộ. Việc áp dụng giải pháp điện mặt trời, điện gió tại chỗ vừa đáp ứng được nhu cầu điện sinh hoạt và nghe nhìn của người dân để tiếp cận thông tin pháp luật, vừa tránh được việc phải đầu tư 5–7 tỷ đồng đường dây cho một cụm 10 hộ gia đình, qua đó bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công.