Tuyển sinh 2026: Cân nhắc kỹ khi chọn ngành

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh xét tuyển đa phương thức, thí sinh cần ưu tiên lựa chọn ngành học phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp, đồng thời tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường thay vì chỉ dựa vào phổ điểm hay dự báo điểm chuẩn.

Thí sinh dự thi SPT 2026. Ảnh: ND

Mở rộng cơ hội xét tuyển

Ngày 30-6, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội công bố kết quả kỳ thi đánh giá năng lực (SPT). Tiếp đó, ngày 1-7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Kết quả của hai kỳ thi là căn cứ quan trọng để nhiều thí sinh tính toán phương án đăng ký nguyện vọng.

Chia sẻ về kỳ thi SPT, Tiến sĩ Trần Bá Trình, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết, mục tiêu của kỳ thi không chỉ nhằm tạo thêm một phương thức xét tuyển mà còn góp phần định hướng đổi mới cách kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh ở bậc phổ thông.

Tiến sĩ Trần Bá Trình, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ảnh: ND

Dù cách thức đánh giá có những điểm mới nhưng nội dung đề thi vẫn bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Điều đó đồng nghĩa với việc học sinh học tốt chương trình chính khóa hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu của cả kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi đánh giá năng lực. Khác biệt chủ yếu nằm ở cách đặt câu hỏi và phương pháp đánh giá.

Một trong những điểm nổi bật của đề thi SPT là tăng tỷ lệ câu hỏi tự luận. Với nhiều môn thi, khoảng 30% số điểm được đánh giá bằng hình thức tự luận, riêng môn ngữ văn chiếm khoảng 70%. Theo Tiến sĩ Trần Bá Trình, việc yêu cầu thí sinh trình bày lập luận thay vì chỉ lựa chọn đáp án đúng sẽ giúp đánh giá đầy đủ hơn năng lực tư duy, phân tích và diễn đạt - những kỹ năng cần thiết trong quá trình học tập ở bậc đại học.

"Kỳ thi không mâu thuẫn với kỳ thi tốt nghiệp THPT mà đóng vai trò bổ sung, giúp mở rộng khả năng đánh giá năng lực của người học", Tiến sĩ Trần Bá Trình nhận định.

Theo thống kê của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nhóm thí sinh đạt từ 24 điểm trở lên ở ba môn thi SPT chiếm khoảng 10% tổng số thí sinh dự thi. Đây được xem là nguồn tuyển có chất lượng, đáp ứng yêu cầu của nhiều ngành đào tạo có tính cạnh tranh cao.

Qua nhiều năm tổ chức, kỳ thi SPT dần trở thành một trong những kỳ thi đánh giá năng lực có độ tin cậy và khả năng phân loại thí sinh tốt. Bên cạnh việc tạo thêm cơ hội xét tuyển cho người học, kết quả kỳ thi còn được ngày càng nhiều cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong tuyển sinh.

Nguyên tắc đăng ký nguyện vọng

Cùng với việc có thêm nhiều phương thức xét tuyển, thời điểm hiện tại, bài toán đặt ra với thí sinh là xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng hợp lý.

Theo Tiến sĩ Trần Bá Trình, thí sinh không nên chỉ dựa vào phổ điểm hay những dự báo ban đầu về điểm chuẩn để đăng ký nguyện vọng. Điều quan trọng là đối chiếu kết quả của mình với phổ điểm, tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của các trường và tham khảo điểm chuẩn những năm gần đây.

Thí sinh cần xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân. Ảnh: ND

Nguyên tắc quan trọng nhất Tiến sĩ Trần Bá Trình đưa ra khi đăng ký nguyện vọng là “chọn ngành trước, chọn trường sau”.

Theo đó, trước tiên thí sinh cần xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp lâu dài. Sau khi đã xác định được ngành mong muốn, các em mới lựa chọn những trường đào tạo ngành đó có mức điểm phù hợp với khả năng của mình.

Việc sắp xếp nguyện vọng cũng cần tuân thủ đúng thứ tự ưu tiên thực sự, bởi hệ thống tuyển sinh chung chỉ xét thí sinh trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Vì vậy, nếu đặt một nguyện vọng ít mong muốn lên trên, thí sinh có thể bỏ lỡ cơ hội học đúng ngành yêu thích.

Đối với những thí sinh có kết quả kỳ thi SPT, Tiến sĩ Trần Bá Trình lưu ý, các em cần nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường để biết cơ sở nào, phương thức nào sử dụng điểm SPT, điều kiện xét tuyển và các tổ hợp môn tương ứng. Việc khai thác hiệu quả kết quả của kỳ thi SPT sẽ giúp tăng thêm cơ hội trúng tuyển, đặc biệt ở những trường áp dụng đồng thời nhiều phương thức xét tuyển.

Bên cạnh đó, ông khuyến nghị thí sinh nên chủ động liên hệ với bộ phận tư vấn tuyển sinh của các trường đại học khi có những băn khoăn về điều kiện xét tuyển hoặc cách đăng ký nguyện vọng. Đây là kênh thông tin chính thức, giúp người học có được những tư vấn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Các chuyên gia tuyển sinh cũng lưu ý, ngoài việc cân nhắc điểm số, thí sinh cần đặc biệt chú ý đến các mốc thời gian đăng ký, điều chỉnh và xác nhận nguyện vọng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo để tránh những sai sót đáng tiếc.

Về định hướng lâu dài, đại diện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu đổi mới kỳ thi SPT theo xu hướng chuyển đổi số và phù hợp với lộ trình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tuy nhiên, việc đổi mới sẽ được thực hiện theo lộ trình thận trọng, trên cơ sở đánh giá đầy đủ về hạ tầng công nghệ, chất lượng khảo thí và ý kiến của các chuyên gia. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng đánh giá năng lực thực chất của người học, đồng thời bảo đảm tính công bằng, khách quan và tạo thuận lợi cho thí sinh.