Tuyển sinh đại học: Điều chỉnh phương án, hình thức tuyển sinh nên theo lộ trình

Ổn định chính sách, bảo đảm quyền lợi thí sinh

Liên quan đến tuyển sinh đại học, theo dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sắp tới, mỗi trường đại học chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh và mỗi ngành đào tạo, chương trình đào tạo sử dụng 1 phương thức tuyển sinh.

Tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức sáng 20/9, ĐBQH Đỗ Chí Nghĩa đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo làm rõ từ góc độ khoa học, thực tiễn của việc giới hạn các phương thức xét tuyển. Bộ có giải pháp gì để bảo đảm sự ổn định, khả năng dự báo chính sách và quyền lợi của thí sinh đã chuẩn bị theo các phương thức như hiện nay?

ĐBQH Đỗ Chí Nghĩa đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Trọng Hiếu

Cũng về vấn đề này, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay; giải pháp chuẩn hóa cơ chế quy đổi điểm giữa các phương thức, hạn chế tình trạng hệ thống tuyển sinh phức tạp và khó dự đoán đối với thí sinh.

Các đại biểu dự phiên giải trình. Ảnh: Trọng Hiếu

Phó Trưởng đoàn Nguyễn Thị Việt Nga cho biết, trước khi phiên giải trình diễn ra, có nhận được phản ánh của cử tri là các giáo viên bày tỏ việc Bộ dự kiến bỏ cộng điểm đối với học sinh giỏi làm mất động lực đối với học sinh chuyên sâu. Một số ý kiến cho rằng, các quyết sách thay đổi, ví dụ như điều chỉnh phương án, hình thức tuyển sinh nên theo lộ trình 3 năm để phụ huynh, giáo viên và học sinh chuẩn bị tâm lý và hành trang cho đầy đủ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga hỏi: Bộ đã đánh giá tác động đến những học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành hay chưa? Và việc áp dụng có đảm bảo yêu cầu thông báo thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh hay không?

Đánh giá đúng năng lực và bảo đảm sự công bằng giữa các thí sinh

Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025, khoảng 50,3% số người trúng tuyển theo phương thức chủ yếu sử dụng kết quả Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, 29,2% sử dụng kết quả học tập trung học phổ thông; tỷ trọng tuyển sinh thông qua kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy và kỳ thi riêng tiếp tục tăng.

Cơ cấu này cho thấy kết quả Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vẫn là nguồn dữ liệu tuyển sinh được sử dụng rộng rãi, trong khi quyền phát triển và sử dụng các phương thức tuyển sinh riêng của cơ sở đào tạo vẫn được bảo đảm.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu. Ảnh: Trọng Hiếu

Trả lời câu hỏi của các đại biểu tại phiên giải trình, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết: dựa trên căn cứ phân tích dữ liệu tuyển sinh từ nhiều năm nay và căn cứ kết quả học tập của các trường đưa lên, việc đánh giá bằng nhiều phương thức khác nhau, việc quy đổi rất khó. Vì vậy cần có lộ trình để giảm phương thức tuyển sinh. Lộ trình đến năm 2027, sẽ có 3 phương thức cho mỗi ngành; đến năm 2028 sẽ còn 1 phương thức xét tuyển cho mỗi ngành.

Về vấn đề cộng điểm thưởng cho học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ (chủ yếu là IELTS...), theo Bộ trưởng, nếu ngành nào có yêu cầu năng lực tiếng Anh, phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển và Bộ vẫn cho phép quy đổi điểm tiếng Anh. Còn một tổ hợp nào đó không yêu cầu tiếng Anh mà lại cộng thêm tiếng Anh, rõ ràng tạo ra sự bất lợi cho các học sinh ở vùng khó khăn không có điều kiện học, thi các chứng chỉ đắt tiền. Việc này vi phạm nguyên tắc công bằng, cần phải sửa ngay.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định: "Đây là quan điểm ban đầu, chúng tôi sẽ lắng nghe các ý kiến góp ý để tiếp tục có những cải tiến trong việc này. Nhưng mục tiêu cao nhất là đánh giá đúng năng lực và bảo đảm sự công bằng giữa các thí sinh". Các em đang học và thi chứng chỉ, hoàn toàn có thể dùng để xét tuyển được và quy đổi điểm khá cao. Bên cạnh đó, học tiếng Anh không chỉ để thi, xét tuyển đại học, mà đây là năng lực cần thiết cho sau này...