Tuyển sinh lớp 10 Hà Nội: Chuyên gia giải đáp băn khoăn về tỷ lệ chọi

Không ít ý kiến cho rằng, tỷ lệ chọi là căn cứ quan trọng để lựa chọn nguyện vọng; song các chuyên gia giáo dục khẳng định, điều này chỉ mang tính tham khảo và không nên là yếu tố quyết định.

Thi lớp 10 công lập: Biết tỷ lệ chọi trước khi nộp hồ sơ

Nếu như những năm trước, sau khi thí sinh chốt đăng ký nguyện vọng (bản giấy), Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội mới tổng hợp và công bố số lượng hồ sơ vào từng trường, thì năm nay quy trình đã có thay đổi đáng kể.

Cụ thể, thay vì chờ đến khi “khóa sổ” dữ liệu, thí sinh có thể theo dõi tình hình đăng ký theo thời gian thực ngay trong quá trình nộp nguyện vọng. Điều này giúp học sinh và phụ huynh có thêm thông tin để cân nhắc, điều chỉnh lựa chọn phù hợp.

Việc bỏ khu vực tuyển sinh - điểm mới trong kỳ thi năm nay, cho phép thí sinh đăng ký tối đa 3 nguyện vọng vào bất kỳ trường THPT công lập nào thay vì bị giới hạn theo địa bàn như trước đây. Điều này tạo ra sự linh hoạt lớn hơn nhưng cũng khiến không ít phụ huynh và thí sinh băn khoăn, nhất là lo ngại về gia tăng sự cạnh tranh ở các trường tốp đầu.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) chia sẻ về những điểm mới của kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội năm nay. Ảnh: ND

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) cho biết: Năm nay, hệ thống đăng ký liên tục cập nhật số lượng nguyện vọng của từng trường (nguyện vọng 1, 2, 3) ở từng thời điểm.

Không chỉ với các trường không chuyên, dữ liệu đăng ký vào các trường chuyên cũng được cập nhật liên tục theo từng môn chuyên, giúp học sinh có cái nhìn cụ thể hơn về mức độ quan tâm đối với từng khối chuyên và có thể điều chỉnh nguyện vọng nếu muốn.

Một điểm đáng chú ý khác là Sở cố gắng ứng dụng bản đồ số (GIS) trong đăng ký nguyện vọng lớp 10. Theo đó, khi đăng ký, hệ thống sẽ đưa ra cảnh báo về khoảng cách địa lý, nhằm hạn chế tình trạng đăng ký theo hiệu ứng đám đông mà không tính đến điều kiện đi lại, sinh hoạt sau khi trúng tuyển. Điều này góp phần tránh mất đi cơ hội học tập trường công lập của học sinh và giảm áp lực không cần thiết cho gia đình.

Tuy nhiên, ông Nghiêm Văn Bình cũng nhấn mạnh: “Thực tế cho thấy tỷ lệ chọi, kể cả ở các trường tốp đầu cơ bản không có biến động quá lớn so với các năm trước, bởi nguyên tắc quan trọng nhất khi đăng ký nguyện vọng là năng lực thực tế của học sinh.

Ví dụ, với những trường có điểm chuẩn cao như Trường THPT Yên Hòa, mức điểm trung bình mỗi môn thường phải từ 8,5 trở lên, do đó chỉ những học sinh có học lực tương ứng mới mạnh dạn đăng ký và không có chuyện thí sinh đăng ký theo phong trào mà bỏ qua năng lực của bản thân.

Bên cạnh đó, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) lưu ý, tâm lý chạy theo số đông, chọn trường vì an toàn hoặc do áp lực từ gia đình có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn, như trúng tuyển nhưng không theo học vì khoảng cách xa hoặc không phù hợp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân học sinh mà còn gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Tỷ lệ chọi chỉ mang tính tham khảo

Không chỉ với hệ công lập, học sinh có nguyện vọng thi vào các trường chuyên cũng chịu tác động lớn từ yếu tố tỷ lệ chọi. Nhiều phụ huynh, học sinh còn xem đây là thước đo sức nóng của trường, từ đó đưa ra quyết định đăng ký. Nhưng thực tế lại chứng minh, tỷ lệ chọi không phản ánh chính xác mức độ cạnh tranh của các trường.

Các chuyên gia cho rằng, tỷ lệ chọi tại các kỳ thi chỉ mang tính tham khảo. Ảnh: ND

Ông Phạm Văn Quốc, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên cho biết: “Tỷ lệ chọi của Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên thường ở mức 1/5 hoặc 1/6, thấp hơn nhiều trường chuyên khác, nhưng điều đó không có nghĩa là dễ thi hay dễ đỗ”.

Theo ông, có một đặc thù là thí sinh dự thi vào THPT chuyên Khoa học Tự nhiên đều là những học sinh giỏi, có nền tảng vững chắc và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nên mức độ cạnh tranh thực tế rất cao. “Muốn trúng tuyển, thí sinh phải thực sự nổi trội chứ không thể do tỷ lệ chọi thấp”, ông Quốc nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Văn Tiến, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm cho rằng, tỷ lệ chọi nhiều lúc là “ảo” do thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng cùng lúc.

Ông dẫn chứng: “Trong 3 năm gần đây, số lượng hồ sơ đăng ký vào các môn tại trường biến động mạnh, không theo quy luật ổn định. Ví dụ, môn toán từ 836 hồ sơ năm 2023 tăng lên 848 năm 2024 rồi giảm còn 662 năm 2025; môn tiếng Anh cũng có xu hướng dao động tương tự”.

Ở góc độ khác, ông Nguyễn Phú Chiến, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Ngoại ngữ cho biết, có trường hợp phụ huynh nộp nhiều bộ hồ sơ cho con vào THPT chuyên Ngoại ngữ và chỉ quyết định lựa chọn 1 môn chuyên vào phút cuối. Điều này khiến dữ liệu ban đầu bị đội lên, làm sai lệch tỷ lệ chọi.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An nêu ví dụ thực tế của trường, khi có những năm tỷ lệ chọi ở các môn xã hội cao hơn môn tự nhiên, nhưng tỷ lệ nhập học lại thấp hơn, thậm chí có môn ban đầu rất “nóng” nhưng sau đó không tuyển đủ chỉ tiêu.

Các chuyên gia đều thống nhất quan điểm khi cho rằng, không nên coi tỷ lệ chọi là tiêu chí quyết định khi lựa chọn nguyện vọng. “Phụ huynh và học sinh cần đánh giá đúng năng lực, kết hợp với các yếu tố như khoảng cách địa lý, môi trường học tập để đưa ra lựa chọn phù hợp, thay vì chạy theo những con số mang tính tham khảo”, ông Nghiêm Văn Bình đưa ra lời khuyên.

Nam Du