Tuyên truyền pháp luật bằng tiếng nói của buôn làng

Hội nghị gặp mặt biểu dương già làng, người có uy tín tiêu biểu tỉnh Đắk Lắk năm 2026. Ảnh: HỒNG PHONG

Tuyên truyền sát dân, tháo gỡ từ những điều người dân quan tâm

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hiệu quả tuyên truyền, phổ biến pháp luật phụ thuộc nhiều vào cách truyền đạt và mức độ gần gũi với đời sống. Khi người dân còn băn khoăn về đất đai, sinh kế hay những chính sách liên quan trực tiếp đến gia đình, việc giải thích cần cụ thể, dễ hiểu và đúng với điều bà con quan tâm. Đây cũng là lợi thế của người có uy tín, những người am hiểu phong tục, tập quán, tiếng nói và tâm tư của cộng đồng.

Tại thôn Yang San, xã Ea Ô, tỉnh Đắk Lắk, ông Vàng Seo Sàng - người có uy tín dân tộc Mông - đã trực tiếp vận động 42 hộ dân thuộc vùng lòng hồ Dự án Hồ chứa nước Krông Pắc Thượng di dời đến khu tái định cư tập trung tại xã Cư Elang. Lo mất đất sản xuất, chưa quen điều kiện canh tác ở nơi ở mới, lo con cháu thiếu trường học khiến nhiều hộ còn do dự. Trong khi đó, những thông tin sai lệch như “Nhà nước thu đất của người Mông”, “đi tái định cư là mất trắng” càng làm công tác vận động thêm khó khăn.

Ông Vàng Seo Sàng cùng bí thư chi bộ đến gặp trưởng các dòng họ Vàng, Sùng, Giàng, Lầu để trao đổi trước khi tổ chức 12 cuộc họp dòng họ vào buổi tối, bằng tiếng Mông. Những nội dung về đất ở, đất sản xuất, hỗ trợ di chuyển, điện, nước và trường học được giải thích cụ thể để bà con hiểu rõ chính sách.

 “Tôi xác định người có uy tín phải là người đi đầu, nói được tiếng nói của Đảng cho buôn làng hiểu, nói được tiếng nói của buôn làng cho Đảng hiểu” - ông Vàng Seo Sàng nhấn mạnh.

Không chỉ giải thích bằng lời nói, ông Vàng Seo Sàng còn đề xuất đưa các trưởng dòng họ, người có uy tín đến tham quan khu tái định cư. Gia đình ông xung phong ký cam kết, di dời đầu tiên. Khi nhà mới hoàn thành, ông mời các trưởng họ đến dự bữa cơm tân gia để tận mắt chứng kiến nơi ở mới. Từ đó, bà con dần yên tâm, đồng thuận bàn giao mặt bằng.

“Đến nay, 42 hộ đã ổn định cuộc sống, 100% hộ nhận đất sản xuất; 32 hộ trồng ớt, dưa hấu, bí đỏ cho thu nhập từ 70 - 90 triệu đồng/ha, 10 hộ chăn nuôi bò sinh sản. Trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường” - ông Vàng Seo Sàng cho biết.

Cũng bằng cách gần gũi, lắng nghe, bà Mí Cách - người có uy tín dân tộc Ê Đê tại buôn Zô, xã Ea Ly, tỉnh Đắk Lắk - thường xuyên đến từng nhà để nắm bắt tâm tư, giải thích những vấn đề người dân chưa rõ và phản ánh kiến nghị đến chính quyền.

 “Tôi hay đi thăm từng nhà, nghe bà con tâm sự. Bà con thắc mắc chuyện đất đai, đền bù thì tôi giải thích, rồi nói lại với cán bộ xã để lo cho bà con sớm, không để to chuyện” - bà Mí Cách chia sẻ.

Trong khi đó, tại thôn Phước Tân, xã Tây Sơn, ông La O Lanh - người có uy tín dân tộc Chăm - cũng chú trọng giải thích chính sách theo cách dễ hiểu, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của người dân. 

“Trong quá trình tuyên truyền, tôi cố gắng lựa chọn cách nói dễ hiểu, phù hợp với đời sống của bà con; việc gì chưa rõ thì tìm hiểu, trao đổi với cán bộ địa phương để giải thích lại cho bà con. Những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của người dân thì phải nói rõ, để bà con hiểu và đồng thuận” - ông La O Lanh cho hay.

Bằng tiếng nói gần gũi, sự am hiểu phong tục và niềm tin của cộng đồng, người có uy tín đang góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến từng buôn làng. Ảnh: HỒNG PHONG

Ngăn thông tin sai lệch, giữ gìn đoàn kết từ thôn, buôn

Tại những địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, thông tin không chính xác về đất đai, chính sách hoặc những vấn đề dân tộc, tôn giáo có thể gây tâm lý hoang mang, ảnh hưởng đến sự đồng thuận trong cộng đồng. Bởi vậy, bên cạnh tuyên truyền, giải thích chính sách, người có uy tín còn tích cực vận động bà con tỉnh táo trước thông tin sai lệch, phối hợp với lực lượng chức năng giữ gìn an ninh, trật tự.

Trong quá trình vận động di dời tại thôn Yang San, ông Vàng Seo Sàng kịp thời báo cáo Công an xã và Đồn Biên phòng khi phát hiện đối tượng lạ vào địa bàn tuyên truyền không đúng chủ trương. Đồng thời, ông vận động bà con không nghe theo sự xúi giục, giữ gìn đoàn kết giữa các dân tộc. Nhờ đó, tình hình an ninh trong thôn ổn định, không có đơn thư khiếu kiện vượt cấp.

Tại buôn Zô, bà Mí Cách cũng chủ động báo công an khi có người lạ đến tuyên truyền sai lệch, đồng thời nhắc nhở bà con chấp hành pháp luật, cùng xây dựng buôn làng bình yên. 

“Tôi cũng dặn bà con, con cháu mình phải sống đúng pháp luật, không vượt biên, thanh niên thì đi nghĩa vụ cho đàng hoàng, cùng nhau giữ buôn làng bình yên. Người Kinh hay người Ê Đê mình cũng là anh em một nhà” - bà Mí Cách chia sẻ.

Cùng với việc ngăn chặn thông tin sai lệch, hòa giải mâu thuẫn trong cộng đồng cũng là một phần công việc mà người có uy tín thường xuyên đảm nhận. Tại thôn Phước Tân, ông La O Lanh tham gia hòa giải các vụ tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình và những vấn đề phát sinh trong đời sống. Ông chủ động gặp từng bên, tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe tâm tư rồi phối hợp với chính quyền vận động các bên giải quyết.

“Qua thực tế, tôi nhận thấy nếu người dân được lắng nghe, được giải thích thấu đáo và vận động bằng tình cảm, trách nhiệm thì nhiều mâu thuẫn có thể giải quyết ngay từ cơ sở, không để sự việc kéo dài hoặc phát sinh phức tạp” - ông La O Lanh khẳng định.

Gắn phổ biến pháp luật với phát triển đời sống

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật không chỉ dừng ở việc vận động người dân chấp hành các quy định mà còn gắn với những vấn đề thiết thực như phát triển kinh tế, chăm lo học hành cho con em, xóa bỏ hủ tục và giữ gìn bản sắc văn hóa. Khi đời sống từng bước được cải thiện, người dân có thêm điều kiện tiếp cận thông tin, nâng cao nhận thức và chủ động tham gia xây dựng cộng đồng.

Tại thôn Phước Tân, ông La O Lanh tích cực vận động bà con thay đổi cách làm, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, lựa chọn cây trồng phù hợp. Ông trao đổi cụ thể với từng hộ, đồng thời gương mẫu đi đầu để bà con thấy hiệu quả thực tế. Đến nay, cây mía trở thành cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao thu nhập; con em trong thôn được đi học đầy đủ hơn, đời sống người dân từng bước cải thiện.

“Tôi tuổi đã cao nhưng còn sức khỏe thì còn cố gắng. Tôi sẽ tiếp tục làm cầu nối giữa chính quyền với Nhân dân, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của bà con đến cấp ủy, chính quyền; đồng thời vận động bà con tin tưởng, đồng thuận và cùng chung sức xây dựng quê hương” - ông La O Lanh khẳng định.

Ở buôn Zô, bà Mí Cách chứng kiến sự thay đổi trong đời sống đồng bào Ê Đê, từ chỗ nhiều gia đình thiếu ăn vào thời kỳ giáp hạt đến việc chủ động sản xuất, chăm lo cho con em học tập. 

“Các ngành các cấp của tỉnh, của xã đã hỗ trợ, chỉ bảo cho chúng tôi cách sản xuất để làm ra nhiều lúa, nhiều bắp, nhiều mỳ, nhiều mía, vận động dân làng chúng tôi bỏ các tập tục lạc hậu, các tệ nạn xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc truyền thống văn hoá tốt đẹp của người dân tộc Ê đê nói riêng và cả dân tộc Việt Nam nói chung” - bà Mí Cách chia sẻ.

Với đồng bào dân tộc Mông tại Yang San, ông Vàng Seo Sàng tiếp tục vận động các hộ tái định cư yên tâm sản xuất, chấp hành chủ trương, chính sách, không tái lấn chiếm đất lòng hồ; đồng thời vận động bà con xóa bỏ những hủ tục như tảo hôn, thách cưới cao, tang ma dài ngày, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo vệ rừng.

Từ những cuộc họp dòng họ bằng tiếng mẹ đẻ, việc giải thích chính sách đến hòa giải mâu thuẫn và vận động phát triển sản xuất, người có uy tín đang đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống đồng bào. Phát huy vai trò này góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giữ gìn đoàn kết và bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở./.