Chính sách mới - tạo động lực cho người có uy tín

"Điểm tựa" ở cơ sở

Từ xã Mường Hung, theo con đường dài hơn 10 km vừa đổ bê tông, chúng tôi đến bản biên giới Huổi Bua. Đón chúng tôi, ông Sồng Páo Ly, người có uy tín ở bản, nói: Có đường mới, bà con mừng lắm. Để mở rộng tuyến đường này, tôi cùng Ban quản lý bản kiên trì tuyên truyền, vận động 25 hộ gia đình tự nguyện hiến 550 m2 đất nông nghiệp, phá bỏ trên 300 cây ăn quả, 35 m tường rào, mở rộng đường giao thông.

Người có uy tín (thứ 3 từ bên phải sang) bản Huổi Bua, xã Mường Hung tuyên truyền pháp luật cho nhân dân vùng biên.

Bản Huổi Bua có 60 hộ, 100% là đồng bào dân tộc Mông, nằm sát đường biên giới Việt Nam – Lào. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn, nhận thức về pháp luật chưa đồng đều, tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, vận chuyển ma túy qua biên giới.

Được công nhận là người có uy tín từ năm 2010, ông Sồng Páo Ly luôn tâm niệm muốn bà con tin tưởng thì trước hết phải gần gũi, lắng nghe và thấu hiểu người dân. Tranh thủ những buổi chiều sau giờ lên nương hoặc buổi tối, ông đến từng nhà trò chuyện, kiên trì giải thích các quy định về khu vực biên giới. Ông còn phối hợp với Đồn Biên phòng Mường Cai và chính quyền xã vận động người dân không di cư tự do; tích cực cung cấp thông tin có giá trị phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự; vận động bà con tự nguyện giao nộp vũ khí tự chế, tập trung phát triển kinh tế, từng bước giảm nghèo, nâng cao đời sống.

Người có uy tín (đứng đầu tiên) bản Huổi Bua, xã Mường Hung giám sát, kiểm tra tuyến đường vừa thi công.

Với những đóng góp tích cực, ông Ly được tặng nhiều bằng khen, giấy khen vì thành tích trong phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc; củng cố, tăng cường mối quan hệ truyền thống, tình đoàn kết và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam - Lào; xây dựng, phát triển huyện Sông Mã (cũ) và thực hiện tốt cam kết “5 có, 5 không” trong đồng bào dân tộc Mông.

Tại xã vùng cao Suối Tọ, 1.056 hộ dân, gần 100% là đồng bào dân tộc Mông, sinh sống tại 6 bản. Những năm gần đây, nhờ được quan tâm đầu tư cơ sở hạ tầng, đời sống người dân từng bước cải thiện. Tuy nhiên, do nhận thức pháp luật còn hạn chế, một bộ phận người dân vẫn vi phạm pháp luật. Trước thực tế đó, xã Suối Tọ chú trọng phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng; duy trì hoạt động của các nhóm liên gia tự quản và tổ hòa giải ở cơ sở. Từ đầu năm đến nay, người có uy tín đã phối hợp tổ chức 8 buổi tuyên truyền pháp luật, thu hút hơn 850 lượt người tham gia; hòa giải thành công 6 vụ việc, cung cấp 24 nguồn tin có giá trị cho lực lượng chức năng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.

Người có uy tín bản Suối On (đầu tiên bên trái), xã Suối Tọ tuyên truyền bà con trồng cây mắc ca.

Ông Sa Đức Toàn, Chủ tịch UBND xã Suối Tọ, cho hay: Xã có 11 người có uy tín, vai trò người có uy tín trong cộng đồng ngày càng được khẳng định. Hằng năm, tỷ lệ người uy tín tham gia phối hợp hòa giải thành công các vụ việc mâu thuẫn ở cơ sở đạt khoảng 98%; đội ngũ người có uy tín cung cấp nhiều nguồn tin có giá trị phục vụ bảo đảm an ninh trật tự; vận động nhân dân hiến đất, đóng góp ngày công xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm 4% so với năm 2024, hiện còn 26,2%.

Tạo hành lang pháp lý vững chắc

Sơn La có 12 dân tộc chủ yếu cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 84,46% dân số. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có 75 đơn vị hành chính cấp xã, phường, với 1.394 bản, tiểu khu, tổ dân phố; trong đó, 67 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Sau sáp nhập thôn, bản, số lượng người có uy tín trên địa bàn tỉnh vẫn được duy trì ổn định, với 2.168 người.

Với địa bàn rộng, địa hình chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các vùng còn khác biệt, Sơn La cần phát huy những phương thức tuyên truyền phù hợp để đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến từng cộng đồng dân cư. Bằng trách nhiệm và uy tín của mình, đội ngũ người có uy tín trong tỉnh luôn gương mẫu đi đầu trong thực hiện các chủ trương, chính sách; tích cực phát triển kinh tế, xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống nhân dân.

Trong phong trào xây dựng nông thôn mới, người có uy tín tiên phong hiến đất, vận động bà con đóng góp tiền của, ngày công lao động để xây dựng các công trình phúc lợi, dân sinh. Trong phát triển kinh tế, họ nêu gương áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xây dựng và nhân rộng các mô hình mới, phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Tiêu biểu như các ông: Sồng Páo Ly, xã Mường Hung; Vàng A Dạn, xã Chiềng Khoong; Mòng Văn Ngân, xã Mường Lầm; Vừ A Nạy, xã Sốp Cộp; Giàng Nỏ Ly, xã Mường Lạn; Lò Văn Thương, xã Mường Lèo; Vàng Chứ Thánh, xã Long Hẹ…

Hội nghị phổ biến, cung cấp thông tin cho người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Sơn La năm 2026.

Ông Sùng A Giao, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, cho biết: Từ đầu năm đến nay, Sở Dân tộc và Tôn giáo tổ chức 6 hội nghị phổ biến cung cấp thông tin cho hơn 500 lượt người có uy tín trên địa bàn; tổ chức 2 cuộc cho người có uy tín tham quan, học hỏi kinh nghiệm ngoài tỉnh; cấp 288.344 tờ Báo Sơn La thường kỳ, 4.336 tờ Báo Sơn La đặc biệt và 13.008 tờ Báo Dân tộc và Phát triển cho người có uy tín trên địa bàn.

Bên cạnh đó, các cấp, các ngành còn làm tốt công tác an sinh xã hội đối với đội ngũ người có uy tín trên địa bàn theo đúng chế độ, chính sách quy định; tổ chức tặng 55 suất quà cho người người uy tín, với tổng trị giá 55 triệu đồng nhân dịp Tết Nguyên Đán…

Người có uy tín (bên phải) bản Là, xã Chiềng Khương hướng dẫn kỹ thuật trồng nhãn cho bà con.

Tuy nhiên, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sáp nhập thôn, bản, địa bàn quản lý rộng hơn, công tác nắm bắt tình hình cơ sở, phát huy vai trò của người có uy tín gặp không ít khó khăn. Bên cạnh đó, nguồn kinh phí hỗ trợ và định mức phụ cấp có thời điểm chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Nhằm tháo gỡ những khó khăn từ cơ sở, Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4/8/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 20/9/2026, đã bổ sung nhiều quy định mới về lựa chọn, công nhận và thực hiện chính sách đối với người có uy tín. Nghị định quy định cụ thể, linh hoạt hơn các tiêu chí lựa chọn, mở rộng đối tượng và lĩnh vực phát huy vai trò của người có uy tín trong đời sống xã hội; đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền cấp xã trong công tác công nhận, quản lý và phát huy vai trò của lực lượng này. Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền công nhận, rà soát, bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh sách người có uy tín hằng năm; việc lựa chọn được thực hiện dân chủ, công khai trực tiếp tại cộng đồng dân cư.

Nghị định cũng điều chỉnh các chính sách hỗ trợ, nâng mức chi thăm hỏi, tặng quà nhằm thể hiện sự quan tâm, động viên đối với người có uy tín; đồng thời bổ sung nội dung bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, chú trọng kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số.

Ông Cà Văn Mai, người có uy tín bản Là, xã Chiềng Khương, chia sẻ: Việc bổ sung nội dung bồi dưỡng kỹ năng số cho người có uy tín là cần thiết, phù hợp với thực tế. Có kỹ năng số, người có uy tín sẽ chủ động hơn trong tiếp nhận, định hướng thông tin, kịp thời nhận diện và phản bác thông tin sai trái, góp phần tạo sự đồng thuận, củng cố khối đại đoàn kết và giữ vững an ninh, trật tự tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bằng tinh thần gương mẫu, trách nhiệm và sự tận tụy với cộng đồng, cùng những chính sách mới tiếp thêm động lực, đội ngũ người có uy tín ở Sơn La tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt tại cơ sở, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc trên địa bàn tỉnh.