UAE rời OPEC: Tương lai của liên minh dầu mỏ và giá dầu thô thế giới sẽ ra sao?

Theo nhận định của CNBC, động thái của UAE được đánh giá là sẽ làm suy yếu khả năng chi phối thị trường dầu mỏ của liên minh này. Nguyên nhân là do UAE chỉ đứng sau Saudi Arabia về công suất sản xuất dự phòng - một công cụ trọng yếu được sử dụng để tác động đến thị trường. Bước đi trên cũng giáng một đòn mạnh vào khả năng điều hành khối OPEC của Saudi Arabia.

UAE có tính toán kỹ lưỡng

Việc UAE rời khỏi OPEC trong tuần này sẽ làm suy yếu ảnh hưởng của liên minh này cũng như của quốc gia dẫn dắt là Saudi Arabia đối với thị trường dầu mỏ. Đây là một diễn biến có thể đẩy giá dầu rơi vào xu hướng giảm trong dài hạn.

UAE từng là thành viên có ảnh hưởng lớn nhất trong OPEC, chỉ đứng sau Saudi Arabia.

Theo Jorge Léon, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, UAE và Saudi Arabia là những thành viên hiếm hoi sở hữu công suất sản xuất dự phòng đáng kể để có thể tác động đến giá cả và ứng phó kịp thời với các cú sốc nguồn cung.

Công suất dự phòng là phần sản lượng nhàn rỗi có thể nhanh chóng được đưa vào khai thác để giải quyết các cuộc khủng hoảng lớn. Saudi Arabia và UAE cùng nhau kiểm soát phần lớn trong tổng số hơn 4 triệu thùng/ngày công suất dự phòng của toàn thế giới, khiến hai quốc gia này đặc biệt có tiếng nói trong những giai đoạn thị trường biến động.

“Do đó, việc UAE rút lui đã loại bỏ một trong những trụ cột cốt lõi nâng đỡ khả năng quản lý thị trường của OPEC,” ông Léon nhận định, đồng thời cho biết hệ quả là OPEC sẽ trở nên “suy yếu về mặt cấu trúc”.

Đây cũng là một đòn giáng mạnh vào Saudi Arabia khi làm suy giảm khả năng điều hành OPEC, theo David Goldwyn, cựu đặc phái viên và điều phối viên về các vấn đề năng lượng quốc tế của Bộ Ngoại giao Mỹ giai đoạn 2009-2011.

Riyadh vẫn sẽ có khả năng đáng kể trong việc thiết lập kỷ luật thị trường bằng chính công suất dự phòng của nước này, nhưng vị thế của họ giờ đây sẽ yếu hơn khi UAE không còn là thành viên, ông Goldwyn nhận định.

Quyết định rời OPEC vào ngày 1/5 tới của UAE được đưa ra sau nhiều tuần nước này phải hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran - thành viên cùng khối. Các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào hoạt động vận tải biển ở eo biển Hormuz đã cản trở nghiêm trọng việc xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của quốc gia này.

Tuy nhiên, UAE không viện dẫn cuộc chiến là lý do cho sự rời đi của mình. Bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei chia sẻ rằng, thời điểm UAE rời OPEC đã được tính toán kỹ lưỡng nhằm hạn chế sự gián đoạn cho các nhà sản xuất khác trong nhóm.

Quả thực, việc UAE rời đi khó có thể ảnh hưởng đến thị trường trong năm tới khi eo biển này vẫn đang bị đóng cửa, ông Goldwyn nhận định. Giá dầu tương lai cũng không thực sự tác động nhiều trước thông báo này.

Áp lực vẫn còn đó

Tuy nhiên, John Kilduff, người sáng lập Again Capital, cảnh báo sự ra đi của UAE có thể tạo ra áp lực giảm giá về sau này. Bước đi đó sẽ làm suy yếu sự gắn kết cần thiết giữa các nhà sản xuất để giữ cho giá không lao dốc quá sâu trong những thời kỳ dư thừa nguồn cung, ông nói.

UAE mong muốn có thêm quyền tự do hành động để đưa ra các quyết định sản xuất mà không bị ràng buộc bởi các quy định của OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu đạt công suất 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027, theo Bộ trưởng Al Mazrouei.

Andy Lipow, Chủ tịch của Lipow Oil Associates, cho biết UAE đã không hài lòng sau nhiều năm phải tuân thủ các đợt cắt giảm sản lượng do Saudi Arabia dẫn dắt nhằm hỗ trợ giá cả.

Theo ông Lipow, UAE đã phải bất bình chứng kiến cảnh Iraq và thành viên khối OPEC+ là Nga thường xuyên sản xuất vượt hạn ngạch được giao.

“Khi xung đột giữa Mỹ và Iran kết thúc và eo biển Hormuz mở cửa trở lại, tôi dự đoán rằng UAE sẽ sản xuất nhiều dầu nhất có thể, tận dụng mọi công suất dự phòng mà họ đã tích lũy,” ông Lipow chia sẻ.

Thị trường có thể sẽ cảm thấy nuối tiếc khả năng “thiết lập mức giá sàn” của Saudi Arabia nếu nhu cầu dầu suy yếu và xảy ra tình trạng dư thừa lớn trong tương lai, ông Goldwyn nhận định.

“Quyết định này mang đến rủi ro đáng kể về việc giá dầu sẽ biến động mạnh hơn,” ông Goldwyn nói. “Nhưng khi điều kiện thị trường đòi hỏi sự hợp tác, việc UAE rời OPEC cũng không ngăn cản được việc nước này bắt tay hợp tác trở lại với tổ chức".

Trước động thái của UAE, ngày 29/4, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga không có kế hoạch rời khỏi liên minh với Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), còn gọi là OPEC+.

Theo đó, Nga cho biết không xem xét khả năng rời khỏi cơ chế hợp tác với OPEC, đồng thời bày tỏ hy vọng việc UAE rút lui sẽ không kéo theo sự tan rã của liên minh OPEC+.

Quan điểm từ phía Nga cũng tương đồng với tuyên bố của Kazakhstan một ngày trước đó. Bộ Năng lượng nước này cho biết chưa có kế hoạch thay đổi hình thức tham gia vào liên minh OPEC+.

Trước đó, một số quan chức từ các nước thành viên khác cũng nhận định chưa có dấu hiệu về một làn sóng rút lui tiếp theo sau quyết định của UAE.