UAV nguy cơ sát thương cao, phải có định danh để bảo vệ vùng trời

Theo cơ quan chức năng, thời gian gần đây liên tiếp xảy ra việc UAV (drone) xuất hiện trong khu vực sân bay hoặc vùng trời có hoạt động hàng không, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn khai thác.

Liên tiếp xảy ra sự cố tại các sân bay

Mới đây nhất, tối 11/8, đại diện Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất cho biết hai đợt máy bay không người lái (UAV) hoạt động trái phép được phát hiện trong vùng trời quản lý bay. Sự cố khiến 22 chuyến bay đến, đi từ Tân Sơn Nhất bị ảnh hưởng, phải thay đổi lịch trình, ngừng cất, hạ cánh trong hơn hai giờ.

UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay có thể khiến máy bay phải bay chờ, thay đổi phương thức cất, hạ cánh hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị (Ảnh minh họa).

Hồi tháng 6, sân bay Nội Bài bị ảnh hưởng gần một giờ khiến 16 chuyến bay chậm khởi hành do một thiết bị bay không người lái xuất hiện gần khu vực sân bay.

Trước đó, tháng 3, UAV xuất hiện gần khu vực tiếp cận hạ cánh sân bay Cát Bi, làm gián đoạn khai thác khoảng 4 giờ, khiến 4 chuyến bay phải chuyển hướng đến Nội Bài. Thời điểm tháng 2, dịp Tết Nguyên đán, sân bay Đà Nẵng cũng từng ghi nhận nhiều trường hợp UAV xuất hiện trên đường bay, ảnh hưởng hoạt động khai thác.

Theo ngành hàng không, UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay có thể khiến máy bay phải bay chờ, thay đổi phương thức cất, hạ cánh hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị. Nguy cơ va chạm giữa UAV và tàu bay là mối đe dọa trực tiếp đến an toàn hàng không.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân trước khi sử dụng UAV, drone cần tìm hiểu kỹ các quy định hiện hành, xác định rõ khu vực được phép hoạt động và thực hiện đầy đủ các yêu cầu liên quan.

Công an TP Hà Nội cho biết, từ 15/12/2025, Nghị định số 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, các quy định mới về hoạt động bay khi sử dụng thiết bị bay không người lái xâm nhập hành lang an toàn bay không chỉ bị xử phạt hành chính, mà có khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 quy định, hoạt động bay phải tuân thủ vùng trời được phép, bảo đảm an toàn cho quá trình cất, hạ cánh và điều hành bay. Khu vực cảng hàng không, sân bay và vùng lân cận thuộc phạm vi kiểm soát chặt chẽ về hoạt động bay.

Ngoài ra, Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác quy định tổ chức, cá nhân sử dụng flycam, UAV phải đăng ký phương tiện trước khi khai thác. Việc đăng ký, cấp giấy chứng nhận chỉ được thực hiện khi phương tiện đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật do Bộ Quốc phòng ban hành và có tài liệu chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Hành vi điều khiển flycam xâm nhập khu vực an toàn bay có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, theo điểm đ khoản 2 Điều 8, Nghị định 282/2025/NĐ-CP, người sử dụng tàu bay không người lái hoặc phương tiện bay siêu nhẹ chưa được đăng ký, chưa được cấp phép bay; tổ chức hoạt động bay khi chưa có giấy phép; hoặc điều khiển bay không đúng thời gian, địa điểm, khu vực, tọa độ, giới hạn cho phép có thể bị phạt 2-3 triệu đồng.

Trường hợp thực hiện hoạt động bay khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp, cá nhân có thể bị phạt 20-30 triệu đồng (khoản 10 Điều 8). Mức phạt với tổ chức bằng hai lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.

Ngoài ra, nếu hành vi làm cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác, người vi phạm có thể bị phạt 30-40 triệu đồng và bị tước quyền sử dụng giấy phép bay từ 3 đến 6 tháng (khoản 11, 14 Điều 8).

Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng như thiệt hại về tài sản, sức khỏe, tính mạng hoặc xâm phạm khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015. Tùy tính chất, mức độ, hành vi có thể bị xử lý về tội Cản trở giao thông đường không theo Điều 278 Bộ luật Hình sự hoặc các tội danh khác liên quan đến xâm phạm tính mạng, tài sản hay an ninh quốc gia.

Định danh để kiểm soát, đảm bảo an ninh quốc phòng

Tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về quân sự, quốc phòng, ngày 8/8 vừa qua, phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội, Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã nhấn mạnh, cần phân biệt giữa yêu cầu phát triển kinh tế tầm thấp với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cho hay UAV là loại phương tiện có đặc tính rất đa dạng, dễ sản xuất nhưng lại mang nguy cơ sát thương cao.

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, UAV là loại phương tiện có đặc tính rất đa dạng, dễ sản xuất nhưng lại mang nguy cơ sát thương cao và khó phát hiện nên cần phải được định danh rõ ràng.

"Mục đích của việc quản lý không phải để gây khó khăn mà để đảm bảo an ninh ở mức cao nhất", Đại tướng Phan Văn Giang nói và cho hay, dù là thiết bị quân sự hay dân sự đều phải được định danh rõ ràng để cơ quan chức năng biết phương tiện nào đang bay ở đâu, với mục đích gì nhằm chuẩn bị phương án bảo vệ phù hợp.

Bộ Quốc phòng không đề nghị độc quyền việc cấp phép bay mà hướng tới việc xây dựng các điều kiện, tiêu chuẩn để cấp phép. Việc giao cơ quan nào thực hiện cấp phép có thể được Chính phủ quyết định, trong đó có thể phân định phần việc giữa Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Điểm quan trọng là phương tiện được cấp phép phải có định danh và thông tin cấp phép cần được chia sẻ với lực lượng có nhiệm vụ bảo vệ bầu trời, bảo vệ các mục tiêu.

“Bộ Quốc phòng đã thống nhất với Bộ Công an về việc phân cấp. Quân đội sẽ cấp phép cho các nhiệm vụ quân sự, các nhiệm vụ dân sự có thể do cơ quan khác cấp phép, nhưng cơ quan cấp phép phải chia sẻ dữ liệu với lực lượng bảo vệ vùng trời ngay lập tức để kiểm tra và theo dõi trực tiếp trên màn hình giám sát”.

Theo Đại tướng, việc định danh giúp lực lượng chức năng xác định được phương tiện nào đang hoạt động, của tổ chức, cá nhân nào, hoạt động tại khu vực nào; từ đó có thể theo dõi, kiểm soát và phân biệt với những phương tiện không được cấp phép.

Trước đó, chia sẻ cùng VnBusiness, ông Trịnh Xuân An, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng khẳng định chúng ta phải có những quy định pháp lý rõ ràng minh bạch đối với các thiết bị bay không người lái, vừa đảm bảo quốc phòng an ninh vừa phù hợp với thực tiễn kinh tế xã hội và tạo đà để lĩnh vực này phát triển.

Theo ông An, trong thời gian tới sẽ tiếp tục sửa các luật, nghị định liên quan, đồng thời sẽ có những loại trừ hợp lý.

“Chúng ta phải quản chặt những khu vực, địa điểm bảo đảm an ninh trật tự, khu vực quân sự, khu vực chính trị; còn lại những khu vực phục vụ thuần túy cho kinh tế, dân sinh thì sẽ có các cấp độ quản lý phù hợp hơn” – ông nói.

Các cơ quan chức năng khuyến cáo, người dân trước khi sử dụng flycam, drone, UAV cần tìm hiểu kỹ các quy định pháp luật hiện hành, thực hiện đầy đủ thủ tục xin cấp phép bay và chỉ hoạt động trong khu vực được phép. Đặc biệt, tuyệt đối không điều khiển thiết bị bay tại các khu vực cấm, khu vực quân sự, công trình trọng điểm hoặc những nơi có yêu cầu bảo đảm an ninh, quốc phòng.