Ukraine có thể đã tốn hàng triệu USD để chặn 'tên lửa xác sống' của Nga

Theo các nguồn tin từ Ukraine, trong những đợt tập kích gần đây của Nga nhằm vào lãnh thổ nước này, lực lượng phòng không Ukraine đã buộc phải sử dụng số lượng lớn tên lửa đánh chặn đắt tiền để đối phó với một loại vũ khí đặc biệt.

Đó là các tên lửa phòng không Nga đã hết vòng đời sử dụng, được cải biên thành vũ khí tấn công mặt đất, thường được giới quan sát gọi là “tên lửa xác sống”.

Diễn biến đáng chú ý xảy ra trong một đợt tấn công ban đêm, khi Nga phóng nhiều loại vũ khí bay khác nhau nhằm vào các mục tiêu trên khắp Ukraine.

Các địa điểm bị đe dọa bao gồm hạ tầng quân sự, năng lượng, khu vực công nghiệp... Trước nguy cơ thiệt hại lớn, Ukraine kích hoạt toàn bộ mạng lưới phòng không, trong đó có các hệ thống do Mỹ và châu Âu cung cấp, để đánh chặn các mục tiêu đang bay tới.

Theo đánh giá của các chuyên gia quân sự Ukraine, một phần trong số vũ khí Nga sử dụng lần này là tên lửa mục tiêu huấn luyện RM-48U.

Đây là loại tên lửa vốn được Nga dùng làm mục tiêu bay trong huấn luyện bắn đạn thật cho các tổ hợp phòng không như hệ thống tên lửa phòng không S-300 và S-400.

Nền tảng của RM-48U là các tên lửa phòng không 5V55 hoặc 48N6 đã cũ, được tháo bỏ một số thành phần dẫn đường phức tạp và cải tiến để bay theo quỹ đạo định sẵn, hướng về phía mục tiêu mặt đất.

Về mặt kỹ thuật, tên lửa phòng không 48N6 ban đầu có chiều dài hơn 7 m, đường kính thân khoảng 50 cm, trọng lượng phóng xấp xỉ 1.800 kg và mang đầu đạn nổ mảnh nặng khoảng 180 kg.

Khi được cải hoán thành RM-48U, loại tên lửa này vẫn giữ tốc độ bay rất cao và diện tích phản xạ radar lớn, khiến các hệ thống phòng không Ukraine buộc phải coi chúng là mối đe dọa thực sự và phải đánh chặn từ xa.

Vấn đề nằm ở chỗ chi phí phòng thủ. Để bắn hạ một mục tiêu như vậy, Ukraine thường phải sử dụng các tên lửa đánh chặn hiện đại, trong đó có tên lửa đánh chặn PAC-3 của hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất.

Mỗi quả PAC-3 có giá ước tính lên tới vài triệu USD, trong khi bản thân các “tên lửa xác sống” của Nga lại được tạo ra từ khí tài cũ, vốn không còn giá trị sử dụng trong vai trò ban đầu.

Giới phân tích cho rằng đây là một phần trong chiến lược tiêu hao của Nga. Thay vì chỉ dựa vào tên lửa hành trình hiện đại hay tên lửa đạn đạo đắt tiền, Nga tận dụng kho dự trữ tên lửa phòng không đã quá hạn để tạo ra số lượng lớn mục tiêu bay.

Điều này buộc Ukraine phải tiêu tốn nguồn lực phòng không quý giá, làm giảm số lượng đạn đánh chặn sẵn sàng cho các mối đe dọa nguy hiểm hơn.

Trong các đợt tấn công kết hợp, “tên lửa xác sống” thường được phóng cùng máy bay không người lái và tên lửa hành trình.

Cách tiếp cận này nhằm làm quá tải hệ thống phòng không Ukraine, khiến các kíp chiến đấu khó phân biệt đâu là mục tiêu có giá trị chiến thuật cao, đâu là vũ khí chỉ mang tính tiêu hao.

Ngay cả khi một số tên lửa cải hoán không mang đầu đạn nặng, nguy cơ rơi xuống khu dân cư vẫn buộc Ukraine phải đánh chặn.

Về mặt chiến lược, bài toán mà Ukraine đang đối mặt không chỉ là khả năng đánh chặn thành công, mà còn là sự bền vững của phòng không trong một cuộc xung đột kéo dài.

Khi mỗi đợt tập kích có thể khiến Ukraine tiêu tốn hàng chục triệu USD tiền đạn đánh chặn, áp lực tài chính và hậu cần ngày càng lớn.

Điều này làm gia tăng sự phụ thuộc của Kiev vào viện trợ quân sự từ các đồng minh, đặc biệt là Mỹ.

Các chuyên gia quân sự nhận định, việc Nga sử dụng “tên lửa xác sống” cho thấy cuộc chiến đang bước sang giai đoạn mà yếu tố kinh tế và khả năng duy trì nguồn lực đóng vai trò then chốt.

Trong bối cảnh đó, Ukraine buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc bảo vệ không phận bằng mọi giá và việc bảo toàn năng lực phòng không cho các tình huống nguy hiểm hơn trong tương lai.

Việt Hùng