Ukraine đem xe tăng T-72 Nga làm quà tặng khắp châu Âu

Chính phủ Ukraine thông báo sẽ tặng 5 xe tăng chiến đấu chủ lực T-72 bị thu giữ trong cuộc xung đột với Nga cho các bảo tàng tại châu Âu. Các hiện vật này sẽ được chuyển tới những bảo tàng ở Đan Mạch, Estonia, Latvia, Lithuania và Hà Lan.

Một chiếc xe tăng T-72 bị hư hỏng tìm thấy gần thành phố Bucha (Ukraine), đầu năm 2022. (Ảnh: Shutterstock)

Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết, 5 xe tăng không còn khả năng chiến đấu và đã được loại bỏ toàn bộ thành phần gây nổ. Vì vậy, chúng sẽ không được sử dụng cho mục đích quân sự mà trở thành những hiện vật phục vụ trưng bày và nghiên cứu.

Theo Kiev, việc đưa các phương tiện quân sự bị phá hủy và thu giữ ra nước ngoài nhằm giúp ghi lại hậu quả của cuộc xung đột, đồng thời cung cấp cho công chúng những bằng chứng trực quan về xung đột tại Ukraine.

Ngoài việc đưa xe tăng Nga tới các bảo tàng, Ukraine còn mở rộng hoạt động khai thác những khí tài thu giữ được cho mục đích nghiên cứu.

Theo các nguồn tình báo nguồn mở, Ukraine đã thu giữ khoảng 300-500 xe tăng T-72 của Nga trong các cuộc giao tranh. Cơ sở dữ liệu của Oryx, vốn chỉ tính những trường hợp có hình ảnh hoặc video xác minh, ghi nhận ít nhất 319 xe tăng T-72 bị phía Ukraine thu giữ. Con số thực tế có thể cao hơn bởi những trường hợp không có bằng chứng hình ảnh rõ ràng không được đưa vào thống kê.

Việc T-72 ngày nay xuất hiện trong các bảo tàng châu Âu mang ý nghĩa đặc biệt nếu nhìn lại lịch sử của dòng xe tăng này.

Trong Chiến tranh Lạnh, T-72 từng là một trong những khí tài của Liên Xô được tình báo phương Tây đặc biệt quan tâm. Moscow kiểm soát chặt thông tin về mẫu xe tăng mới và chỉ cung cấp cho một số đối tác được coi là đáng tin cậy.

Khi T-72 xuất hiện vào những năm 1970, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) và CIA gặp không ít khó khăn trong việc thu thập thông tin chi tiết về thiết kế và năng lực của loại xe tăng này. Có thời điểm tình báo Mỹ thậm chí xác định nhầm nó là T-74.

Trong cuối thập niên 1970 và đầu những năm 1980, phương Tây đã tiến hành nhiều nỗ lực nhằm tìm cách tiếp cận trực tiếp T-72 để nghiên cứu.

Xe tăng T-72 của Iraq đã trực tiếp đối đầu với các lực lượng Mỹ và đồng minh trong Chiến tranh vùng Vịnh. Trong cuộc chiến này, T-72 phải đối mặt với những xe tăng hiện đại hơn như M1A1 Abrams của Mỹ và Challenger 1 của Anh. Liên quân cũng sở hữu ưu thế đáng kể về công nghệ, số lượng và khả năng tác chiến tổng thể.

Kết quả trên chiến trường cho thấy T-72 của Iraq gặp nhiều bất lợi trước lực lượng thiết giáp của liên quân. Những chiếc T-72 được kỳ vọng là lực lượng chủ lực của Iraq không thể tạo ra sự cân bằng trước ưu thế áp đảo của đối phương.

Nhiều thập kỷ sau, T-72 tiếp tục xuất hiện trong một cuộc xung đột lớn khác tại Ukraine.

Tại đây, nhiều xe tăng do Nga sản xuất đã bị phá hủy bởi tên lửa chống tăng, trong khi các hệ thống máy bay không người lái cũng trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với xe tăng trên chiến trường. Một phần T-72 bị vô hiệu hóa sau đó được phía Ukraine thu giữ.