Ukraine lần đầu tấn công Moscow bằng tên lửa đạn đạo FP-9: S-400 Nga đánh chặn trên bầu trời thủ đô

Hệ thống phóng và cất cánh từ hệ thống S-400. Ảnh: MW.

Quân đội Ukraine được cho là đã tiến hành cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo đầu tiên nhằm vào Moscow, đánh dấu một bước leo thang quan trọng trong chuỗi các đòn tấn công tầm xa ngày càng mở rộng của Kiev nhằm vào các trung tâm dân cư lớn của Nga.

Dù phía Ukraine chưa chính thức xác nhận loại vũ khí được sử dụng, các nguồn tin quân sự Nga cùng nhiều báo cáo truyền thông cho rằng vụ tập kích có thể liên quan đến một loại tên lửa đạn đạo mới do Ukraine tự phát triển. Những đoạn video lan truyền sau vụ việc ghi lại hình ảnh một vụ đánh chặn ở độ cao lớn phía trên thủ đô Nga, được cho là do hệ thống phòng không tầm xa S-400 thực hiện, với quỹ đạo bay khác biệt rõ rệt so với các loại tên lửa hành trình hoặc UAV bay thấp thường thấy.

Các nhà phân tích cho rằng nhiều khả năng vũ khí được sử dụng là FP-9, một mẫu tên lửa đạn đạo mới đang được Ukraine phát triển.

Vụ phóng tên lửa đạn đạo FP-7 của Ukraine. Ảnh: MW.

Việc đưa tên lửa đạn đạo tầm trung vào biên chế cho thấy tốc độ tiến hóa nhanh chóng của ngành công nghiệp tên lửa nội địa Ukraine, vốn được thúc đẩy mạnh mẽ bởi nguồn tài trợ lớn, kinh nghiệm kỹ thuật và linh kiện đến từ nhiều quốc gia phương Tây. Trước đó, các dự án như tên lửa hành trình Neptune và FP-5 Flamingo đã được xem là những cột mốc quan trọng, trong đó FP-5 gần đây đã được sử dụng với tần suất ngày càng tăng.

Hai khái niệm tên lửa đạn đạo FP-7 và FP-9 đều được công bố trong năm 2025, được thiết kế để bay theo quỹ đạo đạn đạo tầm cao trước khi lao xuống mục tiêu với tốc độ rất lớn. FP-9, phiên bản có tầm bắn xa hơn, được cho là có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách khoảng 850 km với độ chính xác cao, qua đó đưa Moscow vào tầm bắn từ các khu vực do Ukraine kiểm soát. Quá trình phát triển loại vũ khí này được xem là một phần trong nỗ lực xây dựng hệ thống tên lửa đạn đạo chiến thuật nội địa.

Bệ phóng từ hệ thống phòng không tầm xa S-400 của Nga tại Bắc Cực. Ảnh: MW.

Các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo về lý thuyết được đánh giá là mối đe dọa thấp hơn đối với các đô thị Nga so với các đợt tấn công bằng số lượng lớn UAV giá rẻ, bởi Nga hiện sở hữu một trong những hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tiên tiến nhất thế giới. Tuy vậy, cả Nga lẫn NATO đều vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc đối phó với các đòn tấn công bằng UAV quy mô lớn.

Vào cuối tháng 6, ảnh vệ tinh cho thấy Nga đang xây dựng một vòng phòng không mới bao quanh Moscow, với ít nhất năm vị trí được chuẩn bị phù hợp để triển khai hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400. Một số khu vực đã xuất hiện các bệ phóng và phương tiện đặc trưng của S-400, cho thấy “lá chắn” mới quanh thủ đô có thể đã bắt đầu đi vào hoạt động hoặc đang trong giai đoạn triển khai cuối cùng.

Bộ radar di động 96L6 từ hệ thống S-400. Ảnh: MW.

Việc triển khai bổ sung S-400 quanh Moscow được cho là phản ứng trực tiếp trước các thông tin tình báo về khả năng Ukraine chuẩn bị tiến hành tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào thủ đô. Hệ thống này từng chứng minh khả năng đánh chặn mục tiêu bay với tốc độ lên tới Mach 8 trong các thử nghiệm tại Nga và nước ngoài, và được đánh giá có năng lực cao trong việc đối phó với các đòn tấn công tên lửa đạn đạo của Ukraine.

Trong những năm cuối thập niên 2010, tầm bắn của S-400 đối với mục tiêu đạn đạo đã được mở rộng lên 400 km nhờ tích hợp tên lửa 40N6, gấp đôi so với các hệ thống phòng thủ như Patriot và THAAD của Mỹ. Mỗi tổ hợp S-400 sở hữu cấu trúc phòng thủ nhiều lớp với nhiều loại tên lửa khác nhau, cho phép khai hỏa nhiều lần vào cùng một mục tiêu nếu lần đánh chặn đầu tiên thất bại. Đây được xem là một lợi thế quan trọng so với các hệ thống phòng thủ đơn lớp của phương Tây.