Ukraine sẽ sản xuất phiên bản 'kém hiện đại' nào của tên lửa Patriot?

Phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc Ukraine sẽ nhận được giấy phép sản xuất tên lửa cho "phiên bản kém hiện đại hơn" của hệ thống phòng không Patriot dường như đã chỉ rõ một sản phẩm cụ thể.

Hiện nay chỉ có hai loại đạn đánh chặn dành cho Patriot được sản xuất hàng loạt, đầu tiên là PAC-3 MSE tối tân của Lockheed Martin, dây chuyền lắp ráp bắt đầu hoạt động từ năm 2024.

Loại đạn này thể hiện hiệu quả tốt nhất trong việc chống lại tên lửa đạn đạo và nhờ cơ chế đánh chặn động năng, khi bắn trúng mục tiêu, sẽ phá hủy mối đe dọa ngay trên không.

Phiên bản cũ hơn là PAC-2 GEM-T của Raytheon, được đưa vào sử dụng từ năm 2002, nhưng bản thân tên lửa này là sự phát triển từ biến thể đầu tiên của tên lửa phòng không MIM-104A, vốn đã được sản xuất từ ​​năm 1980.

Khả năng của PAC-2 GEM-T chỉ cho phép bắn trúng tên lửa đạn đạo ở cự ly gần và tạo ra mảnh vỡ có thể làm chệch hướng mối đe dọa khỏi mục tiêu.

PAC-2 GEM-T cũng có xác suất bắn trúng mục tiêu đạn đạo thấp hơn, ước tính khoảng 60%, thay vì 80 - 90% của PAC-3 MSE, vốn yêu cầu ít nhất 2 đạn PAC-2 GEM-T được phóng vào một mục tiêu riêng lẻ.

Mặc dù vậy, PAC-2 GEM-T có một lợi thế rất quan trọng đó là không có "nút thắt cổ chai" trong sản xuất, vốn tồn tại ở PAC-3 MSE và hạn chế nghiêm trọng khối lượng thành phẩm của nó.

PAC-2 GEM-T không có một số bộ phận phức tạp và đắt tiền như đầu dò radar chủ động, hệ thống cơ động ngang khí động lực học và động cơ nhiên liệu rắn hai xung.

Cuối cùng, đây là lý do tại sao Đức quyết định tự sản xuất tên lửa PAC-2 GEM-T. Và dây chuyền lắp ráp tại nhà máy COMLOG dự kiến ​​bắt đầu hoạt động trong năm, với kế hoạch hoàn thành 180 tên lửa phòng không này mỗi năm.

Tuy nhiên tại Nhật Bản, việc lắp ráp PAC-3 MSE bị giới hạn ở 30 quả đạn mỗi năm và không thể mở rộng nhanh chóng, vì nó phụ thuộc vào việc sản xuất đầu dò tại các cơ sở của Boeing.

Đồng thời xét đến việc ông Trump không nổi tiếng về sự chính xác và rõ ràng trong cách dùng từ, vẫn còn một tên lửa nữa thuộc hệ thống Patriot có thể được xếp vào định nghĩa "phiên bản kém hiện đại hơn".

Đây là tên lửa PAC-3 ACE sắp ra mắt của Lockheed Martin, có thể coi là kém hiện đại hơn vì, giống như PAC-2 GEM-T, nó không có bộ phận cơ động ngang khí động lực học và động cơ nhiên liệu rắn hai xung, và cũng sẽ có đầu dò radar chủ động được đơn giản hóa.

Như Lockheed Martin đã thừa nhận, điều này nghĩa là PAC-3 ACE sẽ không có khả năng đánh chặn bằng động năng, nhưng giá thành sẽ chỉ bằng một nửa. Công ty cũng đang chế tạo tên lửa này với mục tiêu sản xuất tại châu Âu.

Tuy nhiên cần lưu ý rằng lần phóng đầu tiên của PAC-3 ACE dự kiến ​​vào đầu năm 2028, có nghĩa là công việc chế tạo sẽ hoàn thành vào khoảng những năm 2030.

Do vậy triển vọng nhanh hơn đối với Ukraine chính là PAC-2 GEM-T, trong tình hình chung này, đây có thể là lựa chọn tốt nhất, bất chấp những nhược điểm rõ ràng của nó.