Ứng dụng AI trong dạy học: Mở rộng cách tiếp cận tri thức cho học sinh Thủ đô

Hà Nội thí điểm ứng dụng AI tại một số trường học. Ảnh: Lê Nguyễn.

Việc thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học tại Hà Nội cho thấy hiệu quả rõ nét, không chỉ đổi mới phương pháp mà còn thay đổi cách học sinh tiếp cận tri thức.

Từ thực tiễn này, ngành Giáo dục Thủ đô đang từng bước hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hướng tới xây dựng thế hệ công dân số có tư duy độc lập, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng trong kỷ nguyên số.

Từ thí điểm đến thay đổi cách học

Sau quá trình thí điểm mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học nội dung giáo dục địa phương, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, khẳng định hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số.

374 dự án học tập của học sinh được hoàn thành từ việc ứng dụng AI. Ảnh: Lê Nguyễn.

Chương trình thí điểm được triển khai tại ba trường trung học cơ sở gồm Trưng Vương (phường Cửa Nam), Khương Thượng (phường Kim Liên) và Minh Châu (xã Minh Châu).

Trong thời gian ngắn, đã có 374 dự án học tập được hoàn thành, 206 không gian trưng bày số được xây dựng và gần 3.000 hiện vật di sản được số hóa. Theo đánh giá của lãnh đạo ngành Giáo dục, điều quan trọng hơn là 100% học sinh tham gia đã có khả năng nhận diện và phản biện thông tin từ AI.

Kết quả này cho thấy, nếu được tổ chức hợp lý, công nghệ không khiến học sinh phụ thuộc mà giúp các em phát triển tư duy độc lập, biết phân tích, chọn lọc và kiểm chứng thông tin. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi trong đào tạo công dân số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết, những kết quả bước đầu đã thể hiện cách tiếp cận của ngành Giáo dục Thủ đô trong việc xây dựng nền tảng giáo dục vừa phát triển về công nghệ, vừa bảo đảm chiều sâu tri thức và bản sắc văn hóa. Mục tiêu là hình thành thế hệ học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn có năng lực thích ứng với môi trường số và hội nhập quốc tế.

Thực tiễn triển khai cũng cho thấy tín hiệu tích cực khi giáo viên nhanh chóng thích ứng, học sinh hứng thú và chủ động hơn trong học tập. Đáng chú ý, mô hình có thể triển khai ở nhiều điều kiện khác nhau, kể cả tại những địa bàn còn khó khăn, nhưng học sinh vẫn có thể tạo ra các sản phẩm số có chất lượng.

Học sinh háo hức trải nghiệm các ứng dụng AI tại Trường THCS Trưng Vương. Ảnh: Lê Nguyễn.

Em Phương Thị Ngọc Diệp, học sinh lớp 7A Trường Trung học cơ sở Minh Châu (xã Minh Châu) chia sẻ, việc tiếp cận công nghệ thông tin tại trường khá thuận lợi nhờ sự hỗ trợ của thầy cô giáo. Em và các bạn được trực tiếp trải nghiệm các thiết bị, tìm hiểu cách robot hoạt động, qua đó nhận thấy AI không chỉ hữu ích trong học tập mà còn trong cuộc sống hằng ngày. “Chúng em tự tin hơn và có động lực hơn để tìm hiểu các vấn đề về khoa học công nghệ” - Ngọc Diệp cho biết.

Hình thành “không gian tri thức số” trong nhà trường

Tại phường Cửa Nam, việc ứng dụng AI và công nghệ số được triển khai đồng bộ. 100% trường học đã tham gia chuyển đổi số trong quản lý và dạy học, tạo nên bước chuyển rõ nét trong giáo dục cơ sở.

Trong đó, Trường Trung học cơ sở Trưng Vương được giao nhiệm vụ tiên phong triển khai mô hình. Nhà trường tổ chức dạy học theo chuỗi hoạt động rõ ràng: Học sinh sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin, kiểm chứng tư liệu, sáng tạo hình ảnh minh họa, trải nghiệm bài giảng qua bảo tàng thực tế ảo, đồng thời tham gia xây dựng tài nguyên học tập số.

Điểm nhấn nổi bật là mô hình “bảo tàng số” do học sinh trực tiếp tham gia xây dựng. Từ các chủ đề về văn hóa, lịch sử, di sản địa phương, học sinh chủ động sưu tầm, xử lý thông tin và thiết kế thành các không gian trưng bày số. Qua đó, các em không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trực tiếp “kiến tạo” tri thức bằng công nghệ.

Việc ứng dụng AI mang lại nhiều hứng thú cho học sinh. Ảnh: Lê Nguyễn.

Em Trần Tuệ Khanh, lớp 7S Trường Trung học cơ sở Trưng Vương cho biết, dù kiến thức về AI còn mới mẻ và có phần thách thức, nhưng quá trình học mang lại nhiều hứng thú. Nhờ sự hỗ trợ của thầy cô và điều kiện của nhà trường, em vừa học vừa tự tìm hiểu về cách AI thu thập và xử lý dữ liệu, từ đó hiểu sâu hơn về công nghệ.

Bên cạnh đó, Trường Trung học cơ sở Trưng Vương cũng triển khai nhiều sáng kiến như kho học liệu điện tử tích hợp AI, hệ thống bài giảng E-learning, các câu lạc bộ Robotics và AI. Những hoạt động này góp phần hình thành hệ sinh thái giáo dục số, trong đó công nghệ trở thành một phần tự nhiên của quá trình dạy học.

Bà Nguyễn Thu Hà, phụ huynh học sinh Trường Trung học cơ sở Khương Thượng (phường Kim Liên) cho rằng, việc đưa AI vào dạy học là cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Mô hình không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức trực quan, sinh động hơn mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng số, khả năng tự học, đồng thời định hướng các em tiếp cận và sử dụng AI đúng mục đích, có trách nhiệm. Bà Thu Hà bày tỏ mong muốn mô hình sớm được nhân rộng để nhiều học sinh có cơ hội tiếp cận phương thức học tập hiện đại này.

Theo ông Nguyễn Văn Hiền, thời gian tới, ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình, xây dựng lộ trình nhân rộng phù hợp. Trọng tâm là bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát triển hệ sinh thái học liệu số và tăng cường phối hợp với các đơn vị công nghệ nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Từ thực tiễn thí điểm tại một số trường cho thấy, việc ứng dụng AI không chỉ góp phần đổi mới phương pháp dạy học mà còn mở ra cách tiếp cận tri thức mới cho học sinh.

Khi công nghệ được tích hợp hợp lý, lớp học không còn giới hạn trong không gian truyền thống mà trở thành “không gian tri thức số”. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành Giáo dục Thủ đô hiện thực hóa mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.