Ứng dụng công nghệ, AI đánh giá rủi ro, phát hiện sớm vi phạm trong hoàn thuế GTGT

Cơ quan thuế đang đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, đánh giá rủi ro, phát hiện sớm các dấu hiệu sử dụng hóa đơn bất hợp pháp trong hoàn thuế GTGT.

Hơn 70% hồ sơ thuộc diện hoàn trước, kiểm tra sau

Theo Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế), thời gian qua ngành Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giải quyết hoàn thuế GTGT kịp thời, đúng quy định, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Bên cạnh việc hoàn thiện chính sách và quy trình hoàn thuế, ngành Thuế đã đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý hoàn thuế, mở rộng kết nối và chia sẻ thông tin với các cơ quan liên quan. Từ tháng 4/2025, hệ thống phân loại hoàn thuế GTGT tự động được đưa vào vận hành, cho phép tự động xác định số thuế được hoàn đối với hồ sơ đủ điều kiện, đồng thời tăng cường phân tích dữ liệu hóa đơn và kiểm soát rủi ro.

Cục Thuế cũng đã hoàn thiện hệ thống kết nối tự động với cơ quan Hải quan, tích hợp thông tin về nợ thuế, vi phạm, mức độ rủi ro của doanh nghiệp và tình trạng nộp thừa thuế GTGT đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

 (Ảnh minh họa)

(Ảnh minh họa)

Theo đánh giá của Ban Nghiệp vụ Thuế, công tác hoàn thuế GTGT hiện được thực hiện ổn định với quy mô lớn, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực xuất khẩu và đầu tư. Đáng chú ý, tỷ lệ hồ sơ thuộc diện hoàn trước, kiểm tra sau duy trì ở mức khoảng 72-76%, phản ánh hiệu quả của việc áp dụng quản lý rủi ro trong giải quyết hoàn thuế. Trong khi đó, nhóm hồ sơ kiểm tra trước, hoàn sau chiếm khoảng 24-28% và chủ yếu là các trường hợp có mức độ rủi ro cao cần được kiểm soát chặt chẽ.

Phân loại hồ sơ theo đối tượng, mặt hàng

Để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế, cơ quan thuế tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ người nộp thuế ngay từ khâu kê khai, lập hồ sơ; đồng thời phân loại hồ sơ theo nhóm đối tượng và mặt hàng.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, gỗ và sản phẩm gỗ, nông sản, thủy sản, sắt thép, linh kiện điện tử... được theo dõi riêng để xác định khó khăn, vướng mắc và thời hạn xử lý cụ thể cho từng hồ sơ.

Ngành Thuế cũng triển khai Chương trình tuân thủ tự nguyện. Theo đó, người nộp thuế có lịch sử chấp hành tốt nghĩa vụ thuế và đáp ứng các tiêu chí đánh giá sẽ được hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ giải quyết nhanh các thủ tục thuế, trong đó có hoàn thuế.

Đối với các hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao, gian lận hoặc mua bán hóa đơn nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế, cơ quan thuế sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng để kiểm tra, xác minh trước khi đưa ra quyết định xử lý.

Theo Ban Nghiệp vụ Thuế, thời gian tới ngành Thuế sẽ tiếp tục thu thập, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm dữ liệu nội bộ, thông tin từ hoạt động thanh tra, kiểm tra và dữ liệu chia sẻ từ các cơ quan, tổ chức liên quan.

Trên cơ sở đó, cơ quan thuế sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và phát hiện sớm các dấu hiệu sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Việc ứng dụng AI được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch trong phân loại hồ sơ, tăng độ chính xác trong xử lý, rút ngắn thời gian giải quyết hoàn thuế và bảo đảm kiểm soát toàn bộ quy trình bằng phương thức điện tử.

Cùng với đó, ngành Thuế sẽ xây dựng các ứng dụng phân tích chuỗi giao dịch mua bán hàng hóa để nhận diện các giao dịch bất thường, đánh giá rủi ro ngay từ trước thời điểm doanh nghiệp nộp hồ sơ hoàn thuế. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, cơ quan thuế sẽ chỉ đạo xử lý theo quy định hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, làm rõ.

An Nhiên

Nguồn TCDN: https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/ung-dung-cong-nghe-ai-danh-gia-rui-ro-phat-hien-som-vi-pham-trong-hoan-thue-gtgt-d67551.html