Ứng dụng giác mạc sinh học sẽ giúp hàng trăm nghìn người thoát khỏi mù lòa

Tiến sỹ Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Hiện nay, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế đang trở thành xu hướng tất yếu của nhãn khoa hiện đại. Trên thế giới, nhiều hướng tiếp cận mới đã và đang được nghiên cứu, ứng dụng như giác mạc nhân tạo, vật liệu sinh học... Những tiến bộ này mở ra hy vọng mới cho nhóm bệnh nhân trước đây gần như không còn lựa chọn điều trị hiệu quả, giúp chủ động nguồn vật liệu thay thế, nâng cao khả năng tiếp cận điều trị cho người bệnh.

Tiến sỹ Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã nhấn mạnh như vậy tại Hội nghị Quốc tế về giác mạc sinh học, do Hội Nhãn khoa Việt Nam phối hợp với Công ty Gen và tế bào gốc Việt Nam (VGCT - Tập đoàn CT Group) tổ chức sáng 4/4 tại Hà Nội.

Việt Nam có trên 300.000 người bị mù do bệnh lý giác mạc

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho hay bệnh lý về giác mạc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa mà có thể điều trị được, khôi phục được thị lực của người bệnh bằng phương pháp can thiệp ghép giác mạc. Thế giới hiện có có trên 12 triệu người có bệnh lý liên quan đến giác mạc và đang chờ để ghép giác mạc. Ước tính Việt Nam có tới trên 300.000 người bị mù do bệnh lý giác mạc và có nhu cầu cần ghép giác mạc. Tại Bệnh viện Mắt Trung ương, số bệnh nhân chờ ghép giác mạc cũng lên tới hàng trăm ngàn trường hợp.

Trong những năm qua, với sự nỗ lực của Hội nhãn khoa, các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa mắt mà đặc biệt là Bệnh viện Mắt Trung ương đã thành lập được một số ngân hàng giác mạc, vận động hiến tặng giác mạc từ người cho chết não. Nhiều tấm gương, hình ảnh vô cùng xúc động, mang tính nhân văn sâu sắc khi người thân của gia đình quyết định hiến tạng cho cơ sở y tế, cho phép hiến giác mạc và các bộ phận cơ thể người.

Quang cảnh Hội nghị. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tuy nhiên, thực tiễn điều trị hiện nay đặt ra những thách thức rất lớn. Nhu cầu ghép giác mạc ngày càng tăng, trong khi nguồn giác mạc hiến tặng còn rất hạn chế so với nhu cầu. Nhiều người bệnh phải chờ đợi kéo dài, thậm chí mất cơ hội điều trị. Bên cạnh đó, không ít trường hợp bệnh lý nặng như bỏng mắt, tổn thương bề mặt nhãn cầu phức tạp hoặc thất bại ghép nhiều lần khiến phương pháp ghép truyền thống không còn là giải pháp tối ưu.

Ông Dương cho hay, được biết Tập đoàn CT Group đã kiên trì đầu tư nghiên cứu trong suốt hơn mười năm qua đối với các ứng dụng công nghệ mũi nhọn, trong đó có nghiên cứu về giác mạc sinh học. Bộ Y tế, hiện cũng đã nhận được hồ sơ xin cấp phép lưu hành tại Việt Nam đối với giác mạc sinh học. Hội thảo với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, các nhà khoa học, các đại biểu sẽ cùng thảo luận để tham mưu cho Bộ Y tế, cho Hội nhãn khoa, cho ngành mắt có hướng để phát triển, ứng dụng những sản phẩm hiệu quả có thể thay thế được cho ghép giác mạc truyền thống giúp cho hàng ngàn người bệnh bị mù do các bệnh lý giác mạc có thể phục hồi được thị lực.

Thực hiện mô hình 3 nhà của Nghị quyết 57

Bà Đặng Thị Tươi - Phó Tổng Giám đốc Công ty VGCT cho biết trong gần một thập kỷ qua, VGCT kiên trì xây dựng nội lực công nghệ, đồng thời chủ động hợp tác quốc tế, từng bước hình thành hệ sinh thái tích hợp từ nghiên cứu, phát triển, sản xuất đến ứng dụng và thương mại hóa. Định hướng này rất phù hợp với các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn mà Chính phủ đang ưu tiên, đặc biệt là thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 14 về tăng trưởng 2 con số.

Bà Đặng Thị Tươi - Phó Tổng Giám đốc Công ty VGCT. (Ảnh: PV/Vietnam+)

“Chúng tôi đang thực hiện mô hình 3 nhà của Nghị quyết 57 với sự hợp tác của các Viện, Trường, Bộ Y tế, đặc biệt là Bệnh viện Mắt Trung ương, Bệnh viện mắt Thành phố Hồ Chí Minh, cùng nhiều cơ sở nhãn khoa trên cả nước. Trong đó, giác mạc sinh học là một lĩnh vực mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng vừa mang giá trị khoa học-y học, vừa mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc và tầm chiến lược quốc gia. Đây là giải pháp đột phá nhằm giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn hiến giác mạc, mở ra cơ hội phục hồi thị lực cho hàng triệu bệnh nhân, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ y sinh tiên tiến,” Bà Đặng Thị Tươi nhấn mạnh.

Việc một người mù có thể nhìn lại ánh sáng không chỉ là thành tựu y học, mà còn là sự phục hồi toàn diện về năng lực sống và năng lực lao động, kể cả giảm bớt gánh nặng (người chăm sóc người mù) cho gia đình. Ở quy mô xã hội, điều này góp phần nâng cao chất lượng sống, gia tăng chỉ số hạnh phúc của người dân, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế khi một bộ phận người mất thị lực được quay trở lại lực lượng lao động. Nếu được triển khai ở quy mô quốc gia, với sự tham gia đồng bộ của “ba nhà”, lĩnh vực này hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao và y sinh.

VGCT được thành lập từ năm 2018 với một định hướng xuyên suốt là nghiên cứu phát triển các công nghệ y sinh đột phá có khả năng tạo ra tác động mạnh mẽ hiệu quả đến việc nâng cao sức khỏe, với bốn nhóm sản phẩm cốt lõi, gồm: Giác mạc sinh học; Vật liệu y sinh cầm máu siêu tốc; Liệu pháp tế bào miễn dịch trong điều trị ung thư; Công nghệ tế bào gốc.

Giáo sư Tôn Thị Kim Thanh - Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Tại Hội nghị, Giáo sư Tôn Thị Kim Thanh - Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam phân tích, giác mạc sinh học là một phát minh mới, đồng thời là một loại vật liệu y sinh tiên tiến, góp phần mở rộng đáng kể các lựa chọn vật liệu thay thế trong điều trị bệnh lý giác mạc. Việc phát triển và ứng dụng loại vật liệu này không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ, mà còn giúp từng bước chủ động hơn trong việc thay thế giác mạc người trong thực tiễn lâm sàng, đặc biệt trong bối cảnh nguồn giác mạc hiến tặng hiện vẫn còn nhiều hạn chế.

Để một công nghệ như vậy có thể triển khai hiệu quả, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở bản thân công nghệ, mà còn ở năng lực tổ chức hệ thống triển khai. Trong đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện mắt, các chuyên gia giác mạc và các đơn vị nghiên cứu đóng vai trò then chốt. Việc hình thành một mạng lưới chuyên môn đồng bộ sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng lâm sàng, đồng thời bảo đảm tính an toàn và hiệu quả cho người bệnh.

Hội thảo lần này không chỉ là một hoạt động khoa học, mà còn là bước khởi đầu quan trọng trong việc kết nối các nguồn lực chuyên môn, hướng tới đưa các công nghệ mới trong lĩnh vực giác mạc vào thực tiễn điều trị tại Việt Nam./.