Ung thư ở người trẻ: Khi những triệu chứng nhỏ có thể là tín hiệu cảnh báo

Trong khuôn khổ Hội nghị Ung thư bề mặt phúc mạc SingHealth lần thứ 3 tại Singapore - sự kiện khoa học cấp khu vực, quy tụ những chuyên gia ung thư đa chuyên khoa và nhà nghiên cứu trên khắp châu Á – Thái Bình Dương đến từ Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Ấn Độ, Bangladesh, Philippines, Hàn Quốc và Singapore, phiên trình bày về ung thư ở thanh thiếu niên và người trẻ đã thu hút sự quan tâm các nhà khoa học chuyên ngành ung bướu và đông đảo nhà báo đến từ nhiều quốc gia.

Theo trợ lý Giáo sư lâm sàng Eileen Poon – Bác sĩ tư vấn cấp cao, Khoa Ung bướu Nội khoa, Trung tâm ung thư Quốc gia Singapore (National Cancer Centre Singapore -NCCS), ung thư ở thanh thiếu niên và người trẻ không chỉ là vấn đề y khoa mà còn liên quan sâu sắc đến tâm lý, học tập, nghề nghiệp và tương lai của người bệnh.

Trợ lý Giáo sư lâm sàng Eileen Poon – Bác sĩ tư vấn cấp cao, Khoa Ung bướu Nội khoa, Trung tâm ung thư Quốc gia Singapore.

Cú sốc tâm lý khi người trẻ nhận chẩn đoán ung thư

Theo bác sĩ Eileen Poon, đối với nhiều bệnh nhân trẻ, việc được chẩn đoán mắc ung thư là cú sốc lớn về tâm lý. "Hôm trước họ còn lo lắng về việc học, đi chơi với bạn bè hay kế hoạch tương lai, nhưng chỉ một ngày sau có thể phải đối mặt với thông tin mình mắc ung thư và có nguy cơ tử vong," bác sĩ Eileen Poon cho biết.

BS Eileen Poon cũng chia sẻ từ thực tế khám bệnh cho thấy nhiều bệnh nhân trẻ ban đầu không tin vào chẩn đoán hoặc cảm thấy bất công khi bản thân vẫn còn rất trẻ, không hút thuốc, không có tiền sử gia đình mắc bệnh.

"Những phản ứng tâm lý như tức giận, lo âu hoặc trầm cảm có thể kéo dài ngay cả sau khi bệnh nhân đã điều trị thành công.

Một số người trở nên đặc biệt nhạy cảm với mọi thay đổi nhỏ của cơ thể. Chỉ cần xuất hiện triệu chứng như ho nhẹ, đau đầu hoặc phát hiện một khối nhỏ bất thường cũng có thể khiến họ lo lắng bệnh ung thư đã quay trở lại"- bác sĩ Eileen Poon kể.

Dẫn chứng thực tiễn, bác sĩ Eileen Poon cho hay theo thống kê sơ bộ tại NCCS, mỗi năm trung tâm này ghi nhận khoảng 400–500 bệnh nhân trong độ tuổi 15–39 được chẩn đoán ung thư lần đầu. Trong giai đoạn 2018–2021, đã có hơn 6.000 bệnh nhân trẻ đến điều trị tại trung tâm.

Dù tỷ lệ ung thư ở nhóm tuổi này chỉ chiếm khoảng 7–10% tổng số ca ung thư, nhưng tác động đối với xã hội lại rất lớn. Đây là nhóm dân số đang trong độ tuổi học tập, lao động và đóng góp cho sự phát triển kinh tế.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí ESMO Open năm 2022 cho thấy các quốc gia có thu nhập cao thường có tỷ lệ chẩn đoán ung thư cao hơn nhưng tỷ lệ tử vong thấp hơn, nhờ hệ thống phát hiện sớm và điều trị tốt. Trong khi đó, tại nhiều quốc gia có nguồn lực y tế hạn chế, số ca chẩn đoán thấp hơn nhưng tỷ lệ tử vong lại cao hơn do bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn.

Triệu chứng kéo dài dễ bị bỏ qua

Trong trình bày về chủ đề này, bác sĩ Poon cho rằng một trong những khó khăn lớn nhất trong phát hiện ung thư ở người trẻ là các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường.

Bác sĩ kể về trường hợp một bệnh nhân 15 tuổi nhiều lần đến khám vì đau đầu gối. Ban đầu, các bác sĩ nghĩ rằng đó chỉ là bong gân hoặc viêm khớp. Tuy nhiên, khi cơn đau kéo dài và khớp gối sưng to, chụp X-quang mới phát hiện khối u.

Ngoài ra, một số bệnh nhân trẻ mắc u lympho có thể xuất hiện triệu chứng khó thở do khối u phát triển nhanh trong lồng ngực. Những người khác có thể gặp tình trạng đau đầu kéo dài hoặc khó vận động khi khối u phát triển ở não hoặc xương.

"Người trẻ thường nghĩ mình khỏe mạnh nên ít khi đi khám. Nhưng nếu triệu chứng kéo dài hơn một tuần, tốt nhất nên đi kiểm tra để loại trừ nguy cơ nghiêm trọng," bác sĩ khuyến cáo.

Theo bác sĩ Poon, nguyên nhân ung thư ở người trẻ vẫn chưa được xác định đầy đủ. Nhiều bệnh nhân không có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Tuy nhiên, một số yếu tố được cho là có thể góp phần làm tăng nguy cơ, bao gồm tiếp xúc với khói thuốc thụ động, thay đổi lối sống, chế độ ăn uống và tình trạng thừa cân.

Một số loại ung thư được ghi nhận có xu hướng gia tăng ở người trẻ tại nhiều quốc gia, trong đó có ung thư đại trực tràng, ung thư tuyến giáp và ung thư buồng trứng.

Đặc biệt, ung thư đại trực tràng đang được nhiều chuyên gia cảnh báo khi xuất hiện ngày càng nhiều ở nhóm tuổi dưới 40. Những dấu hiệu như thay đổi thói quen đi vệ sinh, táo bón xen kẽ tiêu chảy hoặc xuất hiện máu trong phân cần được kiểm tra sớm.

Liệu pháp proton - dạng xạ trị sử dụng các hạt proton mang điện tích dương để tiêu diệt tế bào ung thư được xem là một dạng xạ trị tiên tiến.

Dấu hiệu ung thư ở người trẻ cần đi khám ngay

Theo các chuyên gia ung bướu, người trẻ nên đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài, bao gồm:

• Đau kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở xương hoặc khớp

• Khó thở hoặc đau ngực kéo dài

• Xuất hiện khối u hoặc sưng bất thường trên cơ thể

• Đau đầu dai dẳng hoặc rối loạn thần kinh

• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân

• Sốt kéo dài hoặc mệt mỏi không giải thích được

• Thay đổi thói quen đi vệ sinh như táo bón kéo dài, tiêu chảy hoặc có máu trong phân

• Khó nuốt hoặc khó thở không rõ nguyên nhân

Các chuyên gia khuyến cáo: nếu triệu chứng kéo dài hơn một tuần hoặc tái diễn nhiều lần, người trẻ nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Công nghệ proton mở ra hướng xạ trị chính xác hơn

Theo trợ lý Giáo sư lâm sàng Kiattisa Sommat – Bác sĩ tư vấn cấp cao, Phân khoa Xạ trị Ung thư, NCCS, trong điều trị ung thư hiện nay có ba phương pháp chính gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Trong đó, xạ trị là một trong những phương pháp quan trọng và liệu pháp proton - dạng xạ trị sử dụng các hạt proton mang điện tích dương để tiêu diệt tế bào ung thư được xem là một dạng xạ trị tiên tiến.

Theo bác sĩ Sommat, một số bệnh nhân – đặc biệt là người cao tuổi hoặc có thể trạng yếu – có thể không đủ điều kiện để phẫu thuật hoặc hóa trị. Tuy nhiên, nhiều trường hợp vẫn có thể được điều trị bằng xạ trị. Thống kê cho thấy hơn một nửa bệnh nhân ung thư có thể cần xạ trị ở một giai đoạn nào đó trong quá trình điều trị, nhằm mục tiêu chữa khỏi bệnh hoặc giảm nhẹ các triệu chứng như đau hoặc chảy máu.

Giải thích về cơ chế của phương pháp này, bác sĩ Sommat cho biết xạ trị hoạt động bằng cách sử dụng bức xạ năng lượng cao để phá hủy ADN của tế bào ung thư. Khi ADN bị tổn thương, các tế bào ung thư sẽ mất khả năng phân chia và dần bị tiêu diệt.

Hiện nay, loại bức xạ phổ biến nhất trong xạ trị là tia X. Trong khi đó, liệu pháp proton sử dụng các hạt proton mang điện tích dương để tạo ra chùm bức xạ có khả năng kiểm soát chính xác hơn.

"Điểm khác biệt của proton là đường đi của chùm tia rất rõ ràng. Khi proton đi vào cơ thể và đạt đến độ sâu xác định, năng lượng bức xạ sẽ dừng lại gần như hoàn toàn tại vị trí đó," bác sĩ Sommat cho biết.

Trợ lý Giáo sư lâm sàng Kiattisa Sommat – Bác sĩ tư vấn cấp cao, Phân khoa Xạ trị Ung thư, NCCS chía sẻ thông tin với báo chí.

Điều này khác với tia X trong xạ trị truyền thống khi chùm tia tiếp tục đi xuyên qua cơ thể sau khi đi qua khối u. "Nhờ đặc tính vật lý này, liệu pháp proton cho phép tập trung liều bức xạ chính xác vào khối u, đồng thời giảm lượng bức xạ tác động đến các mô lành xung quanh nằm gần khối u, từ đó hạn chế tác dụng phụ và giúp bệnh nhân phục hồi tốt hơn," bác sĩ Sommat nói.

Theo chuyên gia NCCS, nhờ vậy phương pháp này có thể giúp hạn chế tác dụng phụ và hỗ trợ quá trình phục hồi của bệnh nhân. Tại NCCS, liệu pháp proton được triển khai với công nghệ quét chùm tia hẹp (pencil-beam scanning), giúp phân phối chùm proton chính xác theo hình dạng và kích thước của khối u.

Bài và ảnh Thái Bình