Uống một lít sinh tố mỗi ngày thay cơm, người phụ nữ nhập viện với đường huyết cao gấp 5 lần

Muốn giảm cân, bổ sung vitamin, người phụ nữ 62 tuổi uống khoảng một lít sinh tố, nước ép trái cây mỗi ngày thay bữa chính. Sau 2 tháng, bà nôn ói, chóng mặt, nhập viện trong tình trạng đường huyết cao gấp khoảng 5 lần giới hạn trên bình thường.

Bác sĩ thăm khám người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bác sĩ thăm khám người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bệnh nhân N.T.T. (62 tuổi) chán ăn kéo dài khoảng 2 tháng, thường xuyên chóng mặt, buồn nôn, có lúc nôn ói và buồn ngủ. Nghĩ mắc bệnh dạ dày, bà tự mua thuốc uống nhưng không rõ loại. Lo ngại ăn uống kém ảnh hưởng sức khỏe, bà chuyển sang dùng sinh tố, nước ép trái cây thay cơm vì cho rằng thức uống này dễ tiêu, bổ sung vitamin và giúp kiểm soát cân nặng.

Mỗi ngày, bà uống khoảng một lít nước ép hoặc sinh tố từ táo, dưa hấu, thơm, ổi... Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện mà ngày càng mệt mỏi, nôn ói nhiều hơn. Gia đình đưa bà đến Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh cấp cứu. Trước đó, bà chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh nền, kể cả đái tháo đường.

Thạc sĩ, bác sĩ Võ Duy Tường, Khoa Cấp cứu, cho biết khi nhập viện, bà T. mệt lả, nôn ói liên tục, gần như không thể ăn uống. Xét nghiệm ghi nhận đường huyết 28,82 mmol/L, tương đương hơn 518 mg/dL, trong khi mức bình thường lúc đói khoảng 3,9-5,5 mmol/L. Chỉ số HbA1c lên tới 13,1%, cao hơn nhiều so ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường là 6,5%.

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng trước đó, cho thấy bệnh đã âm thầm tiến triển mà người bệnh không hay biết. Ceton máu của bà cũng tăng lên 1,179 mmol/L, cảnh báo tình trạng rối loạn chuyển hóa cần được theo dõi sát.

Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2 kèm tăng ceton máu. Bà được bù dịch, truyền insulin tĩnh mạch, điều chỉnh điện giải và theo dõi các chỉ số chuyển hóa. Sau 3 ngày điều trị, đường huyết cải thiện, người bệnh ăn uống trở lại, giảm mệt mỏi và được xuất viện, hẹn tái khám.

Theo bác sĩ, đái tháo đường type 2 có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm. Những biểu hiện như chán ăn, mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn dễ bị nhầm với bệnh tiêu hóa hoặc suy nhược thông thường. Trường hợp của bà T. đáng chú ý khi bệnh chưa được phát hiện, trong khi người bệnh lại thường xuyên uống lượng lớn nước ép, sinh tố thay bữa ăn.

Nước ép trái cây vẫn chứa đường tự nhiên, trong đó có đường tự do. Khi ép lấy nước, người uống có thể hấp thu lượng đường từ nhiều phần trái cây trong một lần, đồng thời bỏ lỡ phần lớn chất xơ có trong quả nguyên miếng. Uống nhiều và thường xuyên, đặc biệt ở người có rối loạn chuyển hóa đường, có thể góp phần làm tăng đường huyết.

Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý đái tháo đường type 2 không hình thành chỉ do uống nước ép. Bệnh liên quan đến nhiều yếu tố như đề kháng insulin, suy giảm chức năng tế bào beta tuyến tụy, tuổi tác, di truyền và lối sống. Thói quen uống 1,5-2 lít nước ép mỗi ngày, nhất là khi thay thế bữa ăn, có thể khiến người bệnh nạp lượng đường lớn, làm đường huyết khó kiểm soát hơn.

Khi insulin không đủ để tế bào sử dụng glucose, cơ thể tăng phân giải chất béo và tạo ra ceton. Nếu ceton tích tụ quá mức, người bệnh có thể gặp biến chứng nhiễm toan ceton do đái tháo đường, gây mất nước, rối loạn điện giải, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê. Tuy nhiên, tăng ceton máu không đồng nghĩa với nhiễm toan ceton; bác sĩ cần căn cứ thêm vào tình trạng toan máu và các xét nghiệm liên quan để xác định.

Bác sĩ khuyến cáo không nên dùng nước ép hoặc sinh tố thay thế hoàn toàn bữa ăn. Người cao tuổi chán ăn kéo dài cần đi khám để tìm nguyên nhân, thay vì tự điều chỉnh chế độ ăn hoặc mua thuốc theo triệu chứng. Người mắc đái tháo đường nên ưu tiên ăn trái cây nguyên miếng với khẩu phần phù hợp, thay vì uống nước ép với lượng lớn.

Những người có biểu hiện khát nước, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài hoặc nhìn mờ nên kiểm tra đường huyết. Khi xuất hiện nôn ói, đau bụng, thở bất thường, lơ mơ hoặc buồn ngủ khác thường, cần đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá nguy cơ rối loạn chuyển hóa cấp.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), người trưởng thành nên giới hạn lượng đường tự do dưới 50g mỗi ngày nếu tổng năng lượng tiêu thụ khoảng 2.000kcal; giảm xuống dưới 25g có thể mang lại thêm lợi ích sức khỏe. Đường tự do không chỉ gồm đường thêm vào khi chế biến mà còn có lượng đường tự nhiên trong nước ép trái cây, mật ong và siro.

Một ly nước ép táo 400ml có thể chứa khoảng 40g đường, nước ép cam khoảng 33g, nước ép cà rốt khoảng 16g. Như vậy, chỉ một ly nước ép táo đã cung cấp lượng đường tương đương 80% ngưỡng 50g mỗi ngày. Nếu uống nhiều ly hoặc kết hợp nhiều loại nước ép, lượng đường nạp vào có thể vượt giới hạn mà người dùng không nhận ra.

THIÊN LAM

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/uong-mot-lit-sinh-to-moi-ngay-thay-com-nguoi-phu-nu-nhap-vien-voi-duong-huyet-cao-gap-5-lan-post1003287.html