Uống nước lá đinh lăng buổi tối có giúp ngủ ngon hơn?

Mất ngủ, ngủ không sâu giấc hay thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm là tình trạng ngày càng phổ biến. Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng phục hồi của cơ thể. Người trưởng thành cần ngủ tối thiểu 7 giờ mỗi đêm để duy trì sức khỏe tối ưu. Trong khi nhiều người tìm đến thuốc ngủ, không ít người lại lựa chọn các loại thảo dược quen thuộc như tâm sen, lạc tiên hay đinh lăng với mong muốn cải thiện giấc ngủ một cách tự nhiên. Đặc biệt, nước lá đinh lăng thường được truyền tai nhau là có tác dụng giúp ngủ ngon hơn khi uống vào buổi tối.

TS. Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển y dược cổ truyền Việt Nam.

1. Tác dụng của đinh lăng

Đinh lăng (Polyscias fruticosa) thuộc họ Nhân sâm (Araliaceae), được trồng phổ biến ở Việt Nam vừa làm cây cảnh vừa làm thực phẩm và dược liệu. Theo các tài liệu dược học và tổng quan khoa học gần đây, đinh lăng chứa nhiều hợp chất sinh học như saponin, flavonoid, polyphenol, axit amin, vitamin nhóm B và vitamin C.

Trong y học dân gian nhiều nước châu Á, các bộ phận của cây được sử dụng với mục đích bồi bổ sức khỏe, hỗ trợ phục hồi cơ thể và tăng cường sức đề kháng. Tại Việt Nam, đinh lăng còn được Hải Thượng Lãn Ông gọi là "sâm của người nghèo" do được sử dụng rộng rãi trong các bài thuốc bổ dưỡng dân gian.

Theo y học cổ truyền, rễ đinh lăng có vị ngọt, hơi đắng, tính mát; quy kinh phế, tỳ, thận; có tác dụng bổ khí huyết, kiện tỳ, tăng cường thể lực, hỗ trợ người suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, ăn ngủ kém và mệt mỏi kéo dài. Vì vậy, rễ đinh lăng từ lâu được xem là một vị thuốc bồi bổ trong y học cổ truyền Việt Nam. Tương tự, lá đinh lăng cũng được sử dụng phổ biến trong dân gian dưới dạng rau ăn, nước uống hoặc phối hợp trong một số bài thuốc.

Mất ngủ thuộc phạm vi chứng "thất miên" trong y học cổ truyền. Nguyên nhân gây mất ngủ rất đa dạng, có thể liên quan đến rối loạn chức năng của nhiều tạng phủ như tâm, can, tỳ và thận. Trong đó, các yếu tố thường gặp bao gồm lao lực kéo dài làm hao tổn khí huyết, lo nghĩ quá mức gây tổn thương tỳ vị, căng thẳng cảm xúc làm can khí uất kết hoặc tuổi cao, bệnh mạn tính dẫn đến khí huyết hư suy. Khi khí huyết không đầy đủ để nuôi dưỡng tâm thần hoặc âm dương mất cân bằng, thần không được yên sẽ xuất hiện các biểu hiện khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giấc hoặc ngủ dậy vẫn cảm thấy mệt mỏi.

Vì vậy, điều trị mất ngủ trong y học cổ truyền không chỉ đơn thuần hướng đến việc an thần mà còn chú trọng điều chỉnh nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Với những trường hợp mất ngủ liên quan đến suy nhược cơ thể, khí huyết hư, lao lực kéo dài hoặc suy nhược thần kinh, các phương pháp bồi bổ chính khí, kiện tỳ hòa vị thường được dùng để cải thiện sức khỏe và chất lượng giấc ngủ.

2. Uống nước lá đinh lăng trước khi ngủ có lợi ích gì?

Lá đinh lăng cũng được sử dụng phổ biến trong dân gian dưới dạng rau ăn, nước uống hoặc phối hợp trong một số bài thuốc.

Với tác dụng bồi bổ cơ thể và hỗ trợ người suy nhược, đinh lăng từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để giúp cơ thể phục hồi sau thời gian lao lực hoặc mệt mỏi kéo dài. Khi sức khỏe thể chất và tinh thần được cải thiện, nhiều người cũng ghi nhận chất lượng giấc ngủ tốt hơn, dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu giấc hơn.

Các nghiên cứu hiện hiện nay cho thấy đinh lăng chứa nhiều hoạt chất sinh học như saponin, flavonoid và các hợp chất chống oxy hóa có khả năng hỗ trợ sức khỏe thần kinh, giảm mệt mỏi và góp phần nâng cao khả năng thích nghi của cơ thể trước các tác nhân gây căng thẳng. Khi cơ thể thư giãn sẽ ngủ ngon hơn. Tuy nhiên, cần hiểu rằng đinh lăng không phải là một vị thuốc an thần, gây ngủ.

Ngoài ra, để có một giấc ngủ ngon và bền vững, bên cạnh việc sử dụng các loại thảo dược phù hợp như nước lá đinh lăng, điều quan trọng hơn là duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đúng giờ, hạn chế chất kích thích vào buổi tối, tăng cường vận động thể lực và kiểm soát căng thẳng trong cuộc sống hằng ngày.

Mặc dù lá đinh lăng được sử dụng phổ biến trong thực phẩm và y học dân gian để cải thiện sức khỏe, tinh thần và giấc ngủ, tuy nhiên người dùng vẫn nên lưu ý:

- Không nên xem nước lá đinh lăng là một phương pháp điều trị mất ngủ hay thay thế cho các biện pháp điều trị y khoa khi cần thiết.

- Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc nhân viên y tế trước khi dùng thường xuyên.

- Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến công việc, học tập và chất lượng cuộc sống, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và có biện pháp can thiệp phù hợp.

- Trường hợp mất ngủ kèm theo các biểu hiện như lo âu kéo dài, giảm khí sắc, trầm cảm hoặc các triệu chứng bất thường khác cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa.

3. Biện pháp khác hỗ trợ giấc ngủ

Các tổ chức y tế và chuyên gia giấc ngủ hiện nay đều thống nhất rằng chất lượng giấc ngủ phụ thuộc chủ yếu vào thói quen sinh hoạt hằng ngày hơn là một loại thực phẩm hay thảo dược riêng lẻ.

Một số biện pháp được khuyến nghị gồm:

Đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày.
Tránh cà phê, trà đặc và đồ uống chứa caffeine vào buổi tối.
Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính trước giờ ngủ.
Tập thể dục đều đặn nhưng không vận động cường độ cao sát giờ đi ngủ.
Giữ phòng ngủ yên tĩnh, mát mẻ và tối.
Dành thời gian thư giãn trước khi ngủ.

Có thể sử dụng một số loại thảo dược hỗ trợ thư giãn và giấc ngủ như lạc tiên, hoa hiên, hoa cúc, tâm sen, đinh lăng, táo nhân, phục thần... Tuy nhiên, mỗi dược liệu có đặc tính và phạm vi sử dụng khác nhau, do đó việc lựa chọn nên dựa trên tình trạng sức khỏe và nguyên nhân gây mất ngủ của từng người.