Uống thuốc ngày nắng nóng cần lưu ý gì để tránh mất nước và tụt huyết áp?

Vào mùa hè, việc uống thuốc điều trị bệnh mạn tính cần được chú ý đặc biệt để đảm bảo sức khỏe. Trong thời tiết nóng gắt, cơ thể tự động giãn mạch ngoại biên để thải nhiệt, khiến huyết áp giảm tự nhiên. Việc kết hợp với các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính có thể làm giảm thể tích tuần hoàn và gây tụt huyết áp tư thế rất nhanh. Người bệnh mạn tính cần nhận thức rằng mùa nắng nóng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là ở người cao tuổi.

Người đang sử dụng thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc các thuốc điều trị mạn tính khác cần tăng cường nghỉ ngơi, đề phòng các biến cố liên quan đến thuốc khi thời tiết nắng nóng cực đoan.

1. Các nhóm thuốc dễ gây mất nước và tụt huyết áp

Thuốc lợi tiểu(như furosemide, hydrochlorothiazide): Tăng đào thải nước và muối qua nước tiểu, dễ gây mất nước nghiêm trọng và giảm thể tích máu khi cơ thể đã đổ nhiều mồ hôi. Các thuốc này có nguy cơ cao gây mất nước, tụt kali, chuột rút, suy thận… Khi người bệnh bị khô miệng, khát dữ dội, chuột rút bắp chân, tiểu rất ít… cần đưa đi cấp cứu ngay.

Thuốc hạ huyết áp (như thuốc chẹn kênh canxi amlodipin, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế men chuyển): Gây giãn mạch mạnh, tụt huyết áp tư thế đứng. Khi cộng dồn với hiện tượng giãn mạch do nhiệt độ cao sẽ khiến huyết áp tụt sâu, gây chóng mặt, xây xẩm, hoa mắt khi đứng dậy, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh…

Thuốc kháng histamin và thuốc chống trầm cảm:Có thể làm giảm khả năng bài tiết mồ hôi của cơ thể, gây cản trở quá trình tự làm mát và tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Một số thuốc hướng thần (như amitriptyline, haloperidol): Có thể ức chế tiết mồ hôi, làm giảm khả năng thải nhiệt và tăng thân nhiệt. Dấu hiệu cần xử trí ngay gồm da khô nóng, sốt cao không rõ nguyên nhân, lơ mơ…

Người bệnh mạn tính cần nhận thức rằng mùa nắng nóng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là ở người cao tuổi.

2. Những lưu ý quan trọng khi dùng thuốc

Tuyệt đối không tự ý bỏ hoặc giảm liều thuốc:Nhiều người thấy huyết áp giảm hoặc mệt mỏi liền tự ý ngừng thuốc. Điều này có thể khiến huyết áp dao động thất thường hoặc tăng vọt trở lại. Khi thấy huyết áp hạ nhẹ do trời nóng, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc. Huyết áp có thể tăng vọt trở lại bất ngờ (hiệu ứng dội ngược), làm tăng nguy cơ các biến cố tim mạch và mạch máu não. Hãy liên hệ bác sĩ để được điều chỉnh liều an toàn nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường.

Có thể nhờ người thân chia liều và theo dõi:Người cao tuổi dễ quên hoặc uống nhầm liều trong những ngày thời tiết oi bức gây mệt mỏi. Nên sử dụng hộp chia thuốc theo ngày và nhờ người thân đo huyết áp ít nhất 2 lần/ngày. Uống thuốc tại phòng mát có quạt hoặc điều hòa. Sau khi uống các thuốc có tính chất gây buồn ngủ hoặc giãn mạch, người cao tuổi nên nằm nghỉ từ 30 phút đến 1 giờ.

Uống đủ nước một cách chủ động:Chia nhỏ lượng nước uống trong ngày, không đợi đến khi khát mới uống. Nên bổ sung đủ nước theo nhu cầu cơ thể và tình trạng bệnh lý; đa số người trưởng thành cần khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, trừ trường hợp có chỉ định hạn chế dịch của bác sĩ. Có thể sử dụng nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch bù điện giải khi đổ nhiều mồ hôi theo tư vấn của nhân viên y tế. Người cao tuổi thường giảm cảm giác khát nên cần chủ động uống nước hằng ngày, chia nhỏ thành nhiều lần (khoảng 100 - 150 ml mỗi giờ). Tránh uống quá nhiều nước trong một lần vì có thể gây quá tải tuần hoàn.

Thay đổi tư thế chậm rãi:Để tránh tụt huyết áp tư thế đứng (gây hoa mắt, choáng váng do máu không kịp lên não), cần đứng lên, ngồi xuống từ tốn, đặc biệt sau khi ngủ dậy hoặc khi vừa ở ngoài nắng vào. Thực hiện nguyên tắc "chuyển tư thế 3 phút": Khi từ giường đứng dậy, người cao tuổi cần nằm yên 1 phút ngồi dậy trên mép giường 1 phút đứng lên từ từ trong 1 phút. Luôn vịn vào vật cố định khi thay đổi tư thế.

Theo dõi sát huyết áp:Tăng tần suất tự theo dõi huyết áp tại nhà bằng máy đo huyết áp, đặc biệt vào buổi sáng hoặc khi cơ thể cảm thấy mệt mỏi, mệt lả, hụt hơi.

Bảo quản thuốc đúng cách: Nhiệt độ cao có thể làm biến chất hoặc làm giảm tác dụng của thuốc. Cần cất giữ thuốc ở nơi khô ráo, thoáng mát (dưới 30°C), tránh ánh nắng trực tiếp và không để thuốc trong cốp xe hoặc ô tô.

Hạn chế chất kích thích:Không lạm dụng rượu, bia, cà phê hoặc nước ngọt có ga để giải nhiệt vì các loại đồ uống này có thể làm tăng mất nước.