Ưu tiên năng lượng tái tạo

Theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022, hơn 60% công suất phát điện của Ukraine bị ảnh hưởng, với thiệt hại trực tiếp vượt 20,5 tỷ USD. Khả năng phục hồi của Ukraine phụ thuộc lớn vào việc tái thiết một hệ thống năng lượng an toàn, linh hoạt và bền vững.

Trong bối cảnh đó, Ukraine đang đẩy mạnh mô hình xây dựng nhiều cơ sở năng lượng nhỏ hơn, kết hợp với phát triển năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời. Nhờ đó, năng lượng tái tạo đang được triển khai nhanh chóng trên khắp cả nước. Các hệ thống điện mặt trời áp mái đã được lắp đặt tại bệnh viện, trường học và công trình công cộng. Riêng năm 2025, Ukraine đã bổ sung đủ công suất để cung cấp điện cho hơn một triệu hộ gia đình.

Lắp đặt hệ thống điện mặt trời ở Ukraine. ẢNH: UNDP

Trong điều kiện còn xung đột, tại các khu vực gần tiền tuyến như Mykolaiv, hệ thống điện mặt trời kết hợp lưu trữ pin giúp duy trì hoạt động của bệnh viện, hệ thống cấp nước và các dịch vụ thiết yếu trong thời gian mất điện. Nhiều dự án do các tổ chức xã hội triển khai đã đưa hàng chục hệ thống năng lượng tái tạo vào vận hành, giúp người dân tiếp cận nguồn điện ổn định. Các cơ sở chăm sóc y tế và xã hội nay đã có thể duy trì sinh hoạt bình thường.

Theo kênh truyền hình Đức Deutsche Welle, song song với các giải pháp khẩn cấp, Ukraine đang phối hợp với UNDP và các đối tác quốc tế triển khai Chương trình phục hồi năng lượng xanh, vừa tập trung vừa khắc phục thiệt hại trước mắt, vừa thúc đẩy cải cách dài hạn.

Theo các chuyên gia năng lượng quốc tế, dù năng lượng hạt nhân vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn điện nền của Ukraine, xu hướng chung là đẩy mạnh an toàn năng lượng hạt nhân và mở rộng tối đa các nguồn năng lượng carbon thấp, kết hợp tăng cường an ninh hệ thống. Kinh nghiệm cho thấy Ukraine cần đa dạng hóa nguồn năng lượng, tăng cường phân tán hạ tầng và dự trữ thiết bị thiết yếu để bảo đảm khả năng phục hồi nhanh.

Đại diện thường trú UNDP tại Ukraine, ông Jaco Cilliers, nhấn mạnh việc khôi phục hạ tầng năng lượng là yếu tố thiết yếu để bảo đảm các dịch vụ cơ bản như sưởi ấm và nước sinh hoạt, đặc biệt tại các đô thị lớn. Nhiều đối tác lớn tiếp tục cam kết hỗ trợ Ukraine thông qua UNDP.

Ngoại trưởng Thụy Điển Maria Malmer Stenergard nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống năng lượng trung hòa khí hậu; Bộ trưởng Chuyển đổi xanh Đan Mạch Jeppe Bruus cho rằng chuyển đổi xanh giúp tăng cường độc lập năng lượng; trong khi Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu Ambroise Fayolle cho biết tổ chức này đang đầu tư vào hạ tầng năng lượng thiết yếu của Ukraine nhằm kết nối nhu cầu trước mắt với mục tiêu khí hậu dài hạn.

Theo UNDP, mục tiêu của Ukraine là năng lượng ổn định giúp duy trì dịch vụ cơ bản, vận hành bệnh viện và hỗ trợ sinh kế, đồng thời tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.