Ưu tiên nguồn lực, phát triển sinh kế phù hợp

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Thị Bích Hậu.

Muốn giảm nghèo bền vững phải giải quyết đúng nguyên nhân, tạo sinh kế ổn định và nâng cao khả năng tự vươn lên của người dân. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách trong giai đoạn tới.

* Thưa bà, để người nghèo chuyển từ tâm lý “trông chờ hỗ trợ” sang “chủ động vươn lên thoát nghèo”, thành phố cần tập trung những giải pháp gì?

- Trước hết, phải thay đổi cách tiếp cận, chuyển từ hỗ trợ theo chính sách sẵn có sang hỗ trợ theo nguyên nhân nghèo, điều kiện và nhu cầu thực tế của từng hộ. Mỗi hộ có hoàn cảnh và khả năng vươn lên khác nhau. Vì vậy, cần phân loại chính xác để lựa chọn giải pháp phù hợp. Hộ có khả năng lao động phải được ưu tiên tiếp cận vốn, đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật và kết nối việc làm. Hộ không có khả năng lao động phải được bảo đảm chính sách an sinh xã hội.

Xã Nam Trà My hỗ trợ sâm giống cho người dân phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững. Ảnh: HỒ QUÂN

Đối với miền núi, phát triển sinh kế cần dựa trên lợi thế về kinh tế rừng, kinh tế vườn, cây dược liệu, sản phẩm đặc trưng và du lịch cộng đồng. Việc hỗ trợ sản xuất phải gắn với thị trường, không dừng ở việc cấp cây giống, con giống hay vật tư mà cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã để tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời đổi mới công tác tuyên truyền, vận động bằng những mô hình hiệu quả và những hộ thoát nghèo tiêu biểu. Khi nhìn thấy cơ hội và lợi ích thực tế, người dân sẽ có thêm động lực chủ động vươn lên.

Mô hình giảm nghèo từ vườn - ao - chuồng ở thôn 4, xã Trà Tập. Ảnh: HỒ QUÂN

Quan điểm của chúng tôi là Nhà nước tạo điều kiện, hỗ trợ ban đầu và đồng hành, nhưng người dân phải là chủ thể của quá trình thoát nghèo. Giá trị của chính sách không nằm ở số tiền đã hỗ trợ mà ở sinh kế, việc làm và thu nhập được tạo ra sau hỗ trợ.

* Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố phân bổ nguồn lực như thế nào để ưu tiên các địa bàn vùng sâu, vùng xa, thưa bà?

- Nguyên tắc xuyên suốt là ưu tiên địa bàn khó khăn nhưng không phân bổ dàn trải, bảo đảm công bằng đi đôi với hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Theo cơ chế phân bổ của thành phố, xã khu vực III được áp dụng hệ số 50, khu vực II là 45, khu vực I và xã an toàn khu là 40, xã đồng bằng là 30 và phường là 10. Mỗi thôn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được cộng thêm hệ số 1 vào tổng điểm phân bổ. Thành phố cũng giảm áp lực đối ứng ngân sách cho địa phương miền núi. Xã khu vực III được khuyến khích bố trí vốn đối ứng, xã khu vực II đối ứng tối thiểu 5%, trong khi các xã đồng bằng là 15%.

Mô hình an sinh xã hội “Sinh kế xanh từ sâm Ngọc Linh” đang tạo nên sự thay đổi về công tác giảm nghèo bền vững ở xã Nam Trà My. Ảnh: ĐÔNG YÊN

Cùng với ưu tiên nguồn vốn, thành phố đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp. Cụ thể, các hộ đủ điều kiện được hỗ trợ thiết bị lọc nước sinh hoạt tối đa 4 triệu đồng/hộ. Các mô hình phát triển sinh kế, kinh tế xanh, dược liệu và du lịch nông thôn có mức hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng/hộ đối với hộ thuộc nhóm đối tượng được hưởng mức hỗ trợ 100%, hoặc 40 triệu đồng/hộ đối với hộ mới thoát nghèo được hỗ trợ tối đa 80%. Đáng chú ý, Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND còn có chính sách khuyến khích thoát nghèo bền vững, trong đó hỗ trợ bảo hiểm y tế và lãi suất vay theo điều kiện quy định, giúp người dân củng cố sinh kế, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

* Theo bà, để chính sách phát huy hiệu quả và bảo đảm giảm nghèo bền vững, trách nhiệm của chính quyền địa phương được đặt ra như thế nào?

- Hiệu quả giảm nghèo phụ thuộc rất lớn vào năng lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện của chính quyền cơ sở. Chính sách dù tốt nhưng xác định sai đối tượng, lựa chọn mô hình không phù hợp hoặc thiếu giám sát thì khó mang lại kết quả bền vững. Trước hết, chính quyền cấp xã phải nắm chắc hoàn cảnh từng hộ, xác định đúng nguyên nhân nghèo và lựa chọn giải pháp hỗ trợ phù hợp. Mỗi mô hình sinh kế cần có phương án thực hiện, khả năng tiêu thụ sản phẩm và tiêu chí đánh giá hiệu quả cụ thể. Đặc biệt, phải chuyển từ quản lý theo đầu vào sang đánh giá theo kết quả.

Cùng với đó, tăng cường công khai, minh bạch, giám sát sau hỗ trợ và xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Đối với hộ mới thoát nghèo, cần tiếp tục theo dõi, hỗ trợ phù hợp để củng cố kết quả. Đối với hộ không có khả năng lao động, phải bảo đảm an sinh xã hội, không để người dân bị bỏ lại phía sau.

Giảm nghèo bền vững không đơn thuần là đưa một hộ ra khỏi danh sách hộ nghèo, mà phải giúp họ có điều kiện đứng vững và tiếp tục phát triển sau khi thoát nghèo. Đó cũng là mục tiêu Đà Nẵng hướng đến: nguồn lực được sử dụng hiệu quả, chính quyền đồng hành có trách nhiệm và người dân có đủ điều kiện, động lực để chủ động vươn lên, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và đồng bằng.

- Trân trọng cảm ơn bà!