Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội: Dấu ấn 80 năm hình thành và phát triển

Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Ngô Văn Tuấn tham dự Lễ kỷ niệm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Lễ Kỷ niệm. Ảnh: VPQH

Cơ quan nòng cốt trong lập hiến, lập pháp, giám sát văn bản pháp luật

Đọc diễn văn kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu một chặng đường phát triển gắn liền với lịch sử vẻ vang của Quốc hội Việt Nam và tiến trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp - tiền thân là Tiểu ban Pháp chính của Ban Thường trực Quốc hội được thành lập ngay từ những tháng năm đầu của Quốc hội khóa I, gắn với sự ra đời của Nhà nước Cách mạng non trẻ.

Trải qua 80 năm lịch sử, với những tên gọi, cách thức tổ chức khác nhau, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã không ngừng phấn đấu, trưởng thành và phát triển để ghi tên mình vào bề dày thành tích của Quốc hội trong các giai đoạn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần tích cực để xây dựng Quốc hội Việt Nam thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, hoạt động vì lợi ích của Nhân dân, được Nhân dân đồng tình và ủng hộ.

Tổng Kiểm toán nhà nước Ngô Văn Tuấn và các đại biểu tham dự Lễ kỷ niệm. Ảnh: VPQH

Trong hoạt động lập hiến, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã ghi những dấu ấn đặc biệt quan trọng thông qua việc trực tiếp tham gia vào quá trình chuẩn bị, soạn thảo, tiếp thu, chỉnh lý và ban hành 4 trong 5 bản Hiến pháp của Nhà nước ta. Mỗi bản Hiến pháp đều in đậm dấu ấn trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và tư duy đổi mới của các vị đại biểu Quốc hội nói chung và các thế hệ thành viên Ủy ban nói riêng, bảo đảm để Hiến pháp làm nền tảng cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trong hoạt động lập pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp qua các thời kỳ đã thẩm tra, tham gia thẩm tra, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật đối với hầu hết các dự án luật, pháp lệnh.

Trong tổng số 617 luật, bộ luật và 237 pháp lệnh do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành suốt 15 nhiệm kỳ qua đều có công sức đóng góp thầm lặng, tâm huyết, trách nhiệm của từng thành viên Ủy ban và các đồng chí công chức của Vụ chuyên môn tham mưu, giúp việc.

Nhiều sáng kiến, kiến nghị về đổi mới tư duy lập pháp và quy trình xây dựng pháp luật để thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước, hiện thực hóa đường lối đổi mới của Đảng, chuyển trọng tâm từ hệ thống pháp luật của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang hệ thống pháp luật của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế… được khởi thảo bởi Ủy ban và đã được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chấp thuận. Qua đó góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch, ổn định cho sự phát triển của đất nước.

Đồng thời, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp luôn phát huy vai trò là một trong những cơ quan nòng cốt của Quốc hội về giám sát văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức phiên giải trình và giám sát nhiều chuyên đề mang tính thời sự, được cử tri và xã hội quan tâm liên quan đến sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước, cải cách hành chính, cải cách tư pháp và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Xây dựng nền lập pháp khoa học, chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả

Phát biểu tại buổi Lễ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, nhìn lại chặng đường 80 năm vừa qua, trải qua nhiều giai đoạn phát triển, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp luôn khẳng định vị thế một trong những cơ quan trọng yếu của Quốc hội gắn bó chặt chẽ với chức năng quan trọng nhất của Quốc hội - chức năng lập hiến, lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gắn Huân chương Độc lập hạng Nhì lên lá cờ truyền thống của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Ảnh: VPQH

Trong suốt quá trình hoạt động, Ủy ban luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan, nghiên cứu, tham mưu cho Quốc hội, để lại nhiều dấu ấn nổi bật trong hoạt động lập hiến, lập pháp

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã xác định yêu cầu đột phá mạnh mẽ về thể chế, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển mới của đất nước. Điều đó đặt ra nhiệm vụ rất nặng nề nhưng cũng hết sức vẻ vang đối với Quốc hội, đặc biệt là đối với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Theo đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban cần tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu giúp Đảng ủy Quốc hội lãnh đạo thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; khẩn trương hoàn thiện, trình Bộ Chính trị Đề án định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; tiếp tục đổi mới quy trình, kỹ thuật lập pháp, xây dựng nền lập pháp khoa học, chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, thực hiện tốt quan điểm mục tiêu nhiệm vụ giải pháp về đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật; đảm bảo đến năm 2030 Việt Nam có hệ thống pháp luật dân chủ công bằng đồng bộ thống nhất công khai minh bạch khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán.

Cùng với đó, Ủy ban cần tiếp tục tham mưu kiện toàn tổ chức, hoạt động của các cơ quan tư pháp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp; bảo đảm thực hiện nghiêm quy trình lập pháp và các quy định 178 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

Thực hiện tốt công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật xem đây một trong những khâu đột phá trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu Ủy ban tiếp tục nâng cao năng lực lập pháp, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ để tham mưu trúng đúng các quyết sách chủ trương lớn về quốc kế dân sinh và những vấn đề trọng đại của đất nước xứng đáng cơ quan tham mưu chiến lược hàng đầu cho Quốc hội về công tác lập hiến, lập pháp và cải cách tư pháp.

Đặc biệt, trong nhiệm kỳ này, Ủy ban phải tiếp tục đi đầu trong hoạt động chuyển đổi số, quyết tâm thực hiện hiệu quả mô hình Quốc hội số, tham mưu để Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo xây dựng hệ thống thông tin lập pháp hiện đại với dữ liệu đầy đủ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI hỗ trợ hiệu quả hoạt động lập pháp của Quốc hội.

Tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã trao Huân chương Độc lập hạng Nhì tặng Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã có nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc./.

Đ. KHOA