Vá 'vết nứt' văn hóa ứng xử ở chung cư

Từ mâu thuẫn sinh hoạt đến hành vi bạo lực

Tháng 8-2025, dư luận xã hội không khỏi bức xúc trước vụ việc xảy ra tại chung cư Sky Central, số 176 Định Công, phường Phương Liệt. Do mâu thuẫn trong sinh hoạt chung, Đặng Chí Thành, sinh năm 1994, cư trú tại địa chỉ trên đã hành hung chị N.T.T ngay trong khuôn viên chung cư. Vụ việc sau đó được đưa ra xét xử, Tòa án nhân dân khu vực 2 thành phố Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo về tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Chưa kịp lắng xuống, ngày 8-1 vừa qua, dư luận tiếp tục xôn xao khi clip một người phụ nữ bị hành hung tại khu vực hành lang chung cư CT5-DN2, đường Trần Hữu Dực, phường Từ Liêm lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội.

Hình ảnh vụ việc mâu thuẫn tại hành lang chung cư CT5-DN2, đường Trần Hữu Dực, phường Từ Liêm. Ảnh: Công an cung cấp

Nguyên nhân của mâu thuẫn xuất phát từ việc con trai bà V.A (học sinh lớp 6) được phản ánh có biểu hiện tâm lý không ổn định, thường xuyên bấm chuông, đập cửa nhà các hộ dân xung quanh và trêu chọc người khác. Chị N.T.H đã phản ánh tình trạng trên vào nhóm trao đổi chung của cư dân tòa nhà, từ đó phát sinh bức xúc và dẫn đến hành vi hành hung.

Từ hai vụ việc trên cho thấy, việc xô xát giữa cư dân với nhau hoặc giữa cư dân và bảo vệ, ban quản lý thường xuất phát từ những chuyện tưởng chừng rất nhỏ, như tranh chấp chỗ để xe, phản ánh tiếng ồn, nhắc nhở hút thuốc nơi công cộng, mâu thuẫn trong nuôi chó mèo, bức xúc liên quan đến phí dịch vụ, vận hành thang máy… Những mâu thuẫn này bị đẩy lên cao trào, giải quyết bằng nắm đấm thay vì đối thoại.

Điều khiến nhiều người lo ngại không chỉ là hành vi bạo lực mà là không gian xảy ra sự việc - nơi vốn được xem là chốn đi về an toàn của cư dân.

Ứng xử văn minh - “chìa khóa” giữ bình yên

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, ngày càng nhiều người dân lựa chọn sống ở chung cư. Tuy nhiên, không ít cư dân vẫn mang theo thói quen sinh hoạt cá nhân và lối ứng xử tùy tiện vào môi trường sống tập thể - nơi đòi hỏi sự tôn trọng, chia sẻ và tuân thủ những quy ước chung.

Mâu thuẫn trong chung cư là điều khó tránh khỏi, bởi đây là mô hình nhà ở tập trung, mật độ dân cư cao, lối sống và văn hóa của mỗi gia đình khác nhau. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là cách ứng xử khi mâu thuẫn phát sinh.

Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn tổng hợp và phân tích dư luận xã hội thuộc Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Vũ Hào Quang cho rằng: “Qua nhiều vụ việc cho thấy sự thiếu hụt kỹ năng giải quyết xung đột trong cộng đồng cư dân, bởi khi không kiểm soát được cảm xúc, những tranh luận rất dễ bị đẩy thành hành vi bạo lực. Để hạn chế tình trạng này, ban quản lý và ban quản trị chung cư đóng vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa xung đột. Ngoài ra, nội quy của tòa nhà phải rõ ràng, minh bạch; các kênh tiếp nhận phản ánh cần hoạt động hiệu quả; tranh chấp phải được hòa giải kịp thời, tránh để tích tụ bức xúc trong cư dân”.

Với kinh nghiệm 10 năm làm tổ trưởng tổ dân phố kiêm ban quản trị tòa nhà, ông Thân Văn Thiện, Tổ trưởng Tổ dân phố số 17 chung cư Hateco Hoàng Mai, phường Yên Sở chia sẻ: "Chung cư chúng tôi cũng như các chung cư khác trên địa bàn thành phố đều có quy chế hoạt động và nội quy quản lý rõ ràng. Tổ dân phố và ban quản trị tòa nhà luôn mong muốn cư dân thực hiện nghiêm Bộ Quy tắc ứng xử nơi công cộng của thành phố nhằm khuyến khích cư dân ứng xử lịch sự, nhã nhặn, tôn trọng không gian chung, giữ gìn vệ sinh và thể hiện sự văn minh, chuyên nghiệp trong giao tiếp. Ban quản lý, Ban hòa giải, Ban Công tác Mặt trận luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ hòa giải, xử lý các mâu thuẫn phát sinh".

"Nếu vụ việc nghiêm trọng, chúng tôi sẽ phối hợp để trình báo cơ quan công an nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cư dân thay vì để các bên tự ý “giải quyết” theo cảm tính, tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, ông Thân Văn Thiện khẳng định.

Ở góc độ pháp lý, Thạc sĩ, Luật sư Đào Trung Kiên, Giám đốc Công ty Luật TNHH Công lý toàn dân cho rằng, nhiều người vẫn coi mâu thuẫn trong chung cư là chuyện nội bộ. Tuy nhiên, hành vi hành hung người khác nơi công cộng, gây mất an ninh trật tự có thể cấu thành tội "Gây rối trật tự công cộng” theo Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025) với các hình phạt từ phạt tiền, cải tạo không giam giữ đến phạt tù, đồng thời phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Nếu gây thương tích sẽ cấu thành tội "Cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Thực tế cho thấy, tại những khu chung cư mà cư dân có sự gắn kết, thường xuyên đối thoại và sinh hoạt cộng đồng, nếu có mâu thuẫn phát sinh cũng dễ dàng được hóa giải. Ngược lại, ở những nơi thiếu kết nối, chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể trở thành “mồi lửa” dẫn tới xung đột lớn.

Những vụ việc đánh nhau trong chung cư thời gian qua vì thế là lời cảnh tỉnh không chỉ đối với cá nhân vi phạm, mà còn với cộng đồng cư dân và các đơn vị quản lý. Chung cư không đơn thuần là nơi ở, mà là không gian sống chung, đòi hỏi mỗi người phải biết kiềm chế, tôn trọng và ứng xử có văn hóa. Bởi nếu những “vết nứt” trong văn hóa ứng xử không được hàn gắn kịp thời sẽ có nguy cơ lan rộng, ảnh hưởng tới những giá trị của đời sống đô thị văn minh mà Hà Nội đang nỗ lực xây dựng.

Hiền Phương