Vaccine ung thư não đầu tiên mở hy vọng sống cho bệnh nhân

Đại học Washington thông báo đã phát triển thành công một loại vaccine cá thể hóa an toàn và hiệu quả nhằm điều trị u nguyên bào thần kinh đệm. Ảnh: Imagestock

Một loại vaccine điều trị ung thư được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân đang mở ra hy vọng mới trong cuộc chiến chống lại u nguyên bào thần kinh đệm - dạng ung thư não được xem là nguy hiểm và khó điều trị hàng đầu hiện nay.

Kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu cho thấy phần lớn bệnh nhân sử dụng vaccine này sống ít nhất hai năm sau chẩn đoán, gần gấp đôi thời gian sống trung bình của người mắc bệnh.

Đột phá trong điều trị ung thư não

U nguyên bào thần kinh đệm là dạng ung thư não ác tính phát triển từ các tế bào thần kinh đệm. Đây là một trong những loại ung thư có tiên lượng xấu nhất khi đa số bệnh nhân chỉ sống từ 12 - 18 tháng, ngay cả khi đã trải qua phẫu thuật, hóa trị và xạ trị.

Mỗi năm, khoảng 12.000 người tại Mỹ được chẩn đoán mắc căn bệnh này.

Theo giới chuyên môn, nguyên nhân khiến u nguyên bào thần kinh đệm đặc biệt nguy hiểm là khả năng “ẩn mình” trước hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

Các nhà khoa học hi vọng nền tảng vaccine ung thư ADN điều trị cá thể hóa này có thể góp phần tích cực vào quá trình chiến đấu với bệnh hiểm nghèo của người bệnh. Ảnh: Getty Images

Trong bối cảnh đó, vaccine cá nhân hóa do Geneos Therapeutics phát triển và được thử nghiệm bởi các nhà khoa học tại Đại học Washington ở St. Louis đang được xem là bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực điều trị ung thư.

Vaccine được tạo từ chính khối u của bệnh nhân

Khác với vaccine truyền thống, phương pháp mới sử dụng RNA lấy trực tiếp từ khối u của từng bệnh nhân để xác định các protein đặc trưng riêng của tế bào ung thư.

Những protein này - còn gọi là kháng nguyên - sau đó được dùng để tạo ra vaccine cá nhân hóa, giúp “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt các tế bào mang đặc điểm tương tự.

Điểm đáng chú ý là vaccine có thể nhắm tới khoảng 40 protein đặc hiệu của từng khối u, gần gấp đôi số lượng mục tiêu mà nhiều nền tảng vaccine ung thư khác đang thử nghiệm cho ung thư vú và ung thư đại trực tràng.

Bác sĩ Tanner M. Johanns, tác giả chính của nghiên cứu (bên phải) đang trao đổi về kết quả khám với bà Kim Garland - người tham gia thử nghiệm. Ảnh: Đại học Washington

Bác sĩ Tanner M. Johanns, tác giả chính của nghiên cứu và là Phó Giáo sư chuyên ngành ung bướu thuộc Khoa Y John T. Milliken của Đại học Washington cho biết, nhóm nghiên cứu kỳ vọng việc tạo ra phản ứng miễn dịch trên phạm vi rộng hơn sẽ giúp vaccine đạt hiệu quả mạnh hơn so với các phương pháp hiện nay.

Kết quả nhiều triển vọng

Khoảng 10 tuần sau khi bệnh nhân được phẫu thuật, lộ trình tiêm vaccine sẽ bắt đầu. Theo đó, bệnh nhân được tiêm 3 tuần một lần trong vòng 9 tuần đầu tiên, sau đó tiếp tục tiêm 9 tuần một lần nếu bệnh nhân thuộc diện đủ điều kiện tham gia nghiên cứu. Các bác sĩ ghi nhận sự gia tăng hoạt động của các tế bào miễn dịch trong cơ thể bệnh nhân - dấu hiệu cho thấy cơ thể đã đáp ứng với vaccine.

Theo kết quả thử nghiệm, phần lớn bệnh nhân tham gia nghiên cứu sống ít nhất hai năm sau chẩn đoán. Đặc biệt, một bệnh nhân hiện đã không còn dấu hiệu ung thư gần 5 năm sau khi phát hiện bệnh.

Bà Kim Garland, người tham gia thử nghiệm đã không bị tái phát bệnh trong gần 5 năm kể từ ca phẫu thuật được Tiến sĩ Albert Kim (bên phải), Giáo sư Phẫu thuật Thần kinh tại Đại học Washington thực hiện. Chồng của bà Kim đứng ở giữa. Ảnh: Đại học Washington

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết vaccine không gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng trong quá trình thử nghiệm.

“Chúng tôi vô cùng phấn khích trước những kết quả này”, bác sĩ Johanns nói. “Đây là loại vaccine đầu tiên dành cho u nguyên bào thần kinh đệm mà rất đáng kỳ vọng khi nền tảng vaccine ADN điều trị ung thư cá nhân hóa này có thể tạo tác động tích cực tới cuộc sống của các bệnh nhân đang chiến đấu với căn bệnh”.

Theo ông Johanns, các liệu pháp kết hợp dựa trên nền tảng vaccine cá nhân hóa hiện tiếp tục được nghiên cứu nhằm cải thiện hơn nữa hiệu quả điều trị.

Xu hướng mới trong cuộc đua điều trị ung thư

Những năm gần đây, cuộc đua phát triển các phương pháp điều trị ung thư mang tính đột phá đang tăng tốc mạnh mẽ. Bên cạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu thuốc, nhiều nhóm khoa học cũng theo đuổi ý tưởng phát triển “siêu vaccine” có thể phòng ngừa hoặc điều trị nhiều loại ung thư khác nhau.

Dù vaccine điều trị u nguyên bào thần kinh đệm vẫn cần thêm các thử nghiệm quy mô lớn trước khi được cấp phép rộng rãi, kết quả ban đầu đang mang lại hy vọng cho các bệnh nhân vốn có rất ít lựa chọn điều trị hiệu quả.