Vai trò trung gian 'không phải ngẫu nhiên' của Pakistan trong đàm phán Mỹ-Iran

Trong vai trò là bên trung gian, Pakistan đang nỗ lực thu hẹp những khác biệt giữa Iran và Mỹ trong quá trình đàm phán kết thúc xung đột.

Hôm 20-4, các quan chức Pakistan đã cố gắng thuyết phục cả Mỹ và Iran đưa ra các điều kiện cho vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad, bao gồm việc giảm bớt căng thẳng ở eo biển Hormuz. Pakistan lạc quan rằng cuộc gặp sẽ diễn ra, bất chấp việc cả Mỹ và Iran đều giữ quan điểm cứng rắn, theo tờ The Guardian.

Các áp phích nêu bật vai trò trung gian hòa giải của Pakistan trong các cuộc đàm phán hòa bình giữa Iran và Mỹ, tại Islamabad (Pakistan) hôm 22-4. Ảnh: AFP

Đến ngày 24-4, dường như nỗ lực của Pakistan đang có dấu hiệu sắp được đền đáp. Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump – ông Steve Witkoff, và con rể của ông Trump là ông Jared Kushner sẽ đến thủ đô Islamabad (Pakistan) vào sáng 25-4 để đàm phán với Iran dưới sự trung gian của Pakistan.

Bà Leavitt cho biết chính quyền Tổng thống Trump đã thấy "một số tiến triển" từ phía Iran trong vài ngày qua, nhưng không nói rõ chi tiết.

Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng đã đến Pakistan. Tuy nhiên, phía Iran phủ nhận thông tin sẽ có cuộc gặp với Mỹ.

Nỗ lực của Pakistan

Đối với Pakistan, điều đang bị đe dọa không chỉ là hòa bình khu vực, mà còn là những lo ngại về khả năng bị cuốn vào cuộc chiến và sự phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng vận chuyển từ vùng Vịnh.

Chuyến thăm 3 ngày tới Tehran (Iran) tuần trước của Tướng Asim Munir – người đứng đầu quân đội Pakistan – được cho là đã giúp Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Đây được xem là một bước tiến trong việc hướng đến mở lại eo biển Hormuz.

Các quan chức Pakistan kỳ vọng sẽ có những nhượng bộ từ cả phía Mỹ và Iran, bao gồm vấn đề chương trình hạt nhân của Iran. Nếu đạt được thỏa thuận, Pakistan hy vọng rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian sẽ đến thủ đô Islamabad để ký kết thỏa thuận.

Trước khi đạt được kết quả đó, Pakistan đã có nhiều bước đi nhận được sự tin tưởng từ hai bên.

Điều này xuất phát từ nhu cầu của chính quyền ông Trump về việc cần có một bên trung gian đàm phán với Iran. Tháng 6-2025, cuộc gặp giữa ông Trump và ông Munir được cho là đã đặt nền tảng cho sự tin tưởng từ phía Mỹ đối với Pakistan.

Đối với Iran, sự ủng hộ ngoại giao của Islamabad trong cuộc xung đột 12 ngày với Israel vào năm 2025 đã củng cố mối quan hệ hai nước.

Ông Ali Sarwar Naqvi – từng là nhà ngoại giao cấp cao của Pakistan - cho biết Iran dường như không tin tưởng vào các diễn đàn ngoại giao truyền thống của châu Âu, như Geneva và Vienna, để tổ chức các cuộc đàm phán.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (trái) gặp người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar tại thủ đô Islamabad (Pakistan) vào ngày 25-4. Ảnh: PRESS TV

“Pakistan có sự tin tưởng của tất cả các thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an [Liên Hợp Quốc]. Và Pakistan cũng có sự tin tưởng của Iran. Pakistan là một quốc gia có khả năng hạt nhân và có vị trí chiến lược” – ông Naqvi nói.

“Vai trò của Pakistan không phải là ngẫu nhiên”

Là quốc gia duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân trong thế giới Hồi giáo, với quân đội gồm 600.000 binh sĩ, Pakistan được đánh giá là quốc gia có tiềm lực quân sự mạnh. Khi trật tự đa cực mới hình thành, Pakistan đã nỗ lực tạo sức ảnh hưởng lớn hơn.

Trong nhiều thập niên, Pakistan đã duy trì được mối quan hệ chặt chẽ với cả Trung Quốc và Mỹ, đồng thời duy trì quan hệ đối tác sâu sắc với các quốc gia vùng Vịnh.

Ông Zamir Akram – cựu đại sứ Pakistan – cho biết đại sứ quán Pakistan tại Washington đã đại diện cho lợi ích của cả Iran tại Mỹ, kể từ cuộc cách mạng ở Iran năm 1979. Ông cũng cho biết Pakistan đã thiết lập các cuộc đàm phán bí mật vào năm 1971, tạo điều kiện cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Mỹ.

“Vai trò của Pakistan ngày nay không phải là ngẫu nhiên. Nhiệm vụ của Pakistan bây giờ là đảm bảo rằng cả hai bên đều tin rằng họ đang có được một lựa chọn kết thúc xung đột” – ông Akram nói.

Theo The Guardian, phía Pakistan cũng có thể hy vọng rằng với vị thế lớn hơn, Pakistan có thể thu hút nhiều đầu tư hơn.

Ông Joshua White – cựu quan chức Nhà Trắng hiện là giáo sư tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ) – cho biết Pakistan đã làm tốt trong việc tiếp cận với chính quyền Trump.

“Pakistan đã rất khéo léo và nhã nhặn trong việc tiếp xúc với chính quyền Trump. Quá trình ra quyết định ở Washington ngày nay mang tính cá nhân hóa cao, và phụ thuộc rất nhiều vào quan điểm và khuynh hướng của tổng thống. Và giới lãnh đạo Pakistan đã tận dụng triệt để điều đó” – ông White nói.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sau khi tham dự cuộc đàm phán với đại diện Iran tại Pakistan hôm 12-4. Ảnh: AFP

Bà Elizabeth Threlkeld – giám đốc khu vực Nam Á tại viện nghiên cứu Trung tâm Stimson – cho biết uy tín của Pakistan tại Mỹ đã tăng lên, nhờ vai trò của nước này trong việc tham gia sáng kiến Hội đồng Hòa bình của ông Trump và thỏa thuận quốc phòng mà nước này đã ký năm ngoái với Saudi Arabia.

“Miễn là Pakistan không đặt ra những kỳ vọng phi thực tế về kết quả đàm phán và có thể tổ chức các cuộc đàm phán mà không xảy ra sự cố nào, thì nước này sẽ được lợi từ việc tạo cơ hội cho hai bên gặp gỡ và hầu như không có gì để mất trong quá trình này” – bà nói.