Vấn đề Trung Quốc ít nổi bật trong chiến dịch trước bầu cử Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp thượng đỉnh ở Bắc Kinh, tháng 5/2026 - Ảnh: Getty/CNBC.

Tờ báo Nikkei Asia dẫn dữ liệu từ AdImpact, một công ty chuyên theo dõi quảng cáo, cho biết các ứng cử viên và nhóm chính trị tham gia tranh cử vào Quốc hội Mỹ chỉ tung ra 44 quảng cáo truyền hình chỉ trích Trung Quốc trong chu kỳ bầu cử này.

Con số này thấp hơn nhiều so với 190 quảng cáo như vậy trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022 và 216 quảng cáo có nội dung tương tự trong chu kỳ bầu cử tổng thống năm 2024. Tổng chi phí cho các quảng cáo này là 26,2 triệu USD, giảm so với mức 65,6 triệu USD vào năm 2022 và 119,1 triệu USD vào năm 2024.

Đảng Dân chủ chỉ thực hiện 6 quảng cáo liên quan đến Trung Quốc trong chu kỳ này, tất cả đều đến từ các ứng cử viên Hạ viện, trong khi không có quảng cáo nào từ các ứng cử viên Thượng viện. Vào năm 2024, Đảng Dân chủ đã tung ra 81 quảng cáo kiểu này.

Theo phân tích của Nikkei Asia, Đảng Cộng hòa chiếm 86% số quảng cáo công kích Trung Quốc năm nay, phần lớn tập trung vào vấn đề Trung Quốc sở hữu đất nông nghiệp tại Mỹ.

Chỉ có một quảng cáo - do một ủy ban hành động chính trị (PAC) của Đảng Cộng hòa ủng hộ Thượng nghị sĩ Dan Sullivan của bang Alaska thực hiện - đổ lỗi cho Trung Quốc về nạn buôn bán chất cấm fentanyl. Con số này rất khiêm tốn nếu đặt cạnh hơn 40 quảng cáo liên quan đến khủng hoảng chất gây nghiện này trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng năm 2024.

Việc thể hiện lập trường cứng rắn với Trung Quốc đã trở thành quan điểm chung của cả hai đảng sau nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump. Đồng thời, quan điểm của cử tri Mỹ về Trung Quốc cũng trở nên tiêu cực hơn đáng kể trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022, các ứng cử viên từ cả hai đảng đều tung ra những quảng cáo đổ lỗi cho Trung Quốc về nhiều vấn đề, từ cuộc khủng hoảng fentanyl cho đến tình trạng mất việc làm trong lĩnh vực sản xuất.

Nhưng tình hình đã thay đổi kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền vào tháng 1/2025 và mô tả mối quan hệ giữa ông với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình là một "tình bạn tuyệt vời". Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, thái độ của người dân Mỹ đối với Trung Quốc cũng đã có phần dịu bớt.

Ông Kyle Jaros, phó giáo sư tại Đại học Notre Dame, người chuyên nghiên cứu về quan hệ Mỹ-Trung, nhận định: "Việc ông Trump phát đi tín hiệu rõ ràng rằng ông ấy mong muốn một mối quan hệ ổn định, thậm chí là thân thiện với ông Tập Cận Bình, đã tạo ra thế khó cho một số thành viên Đảng Cộng hòa khi tranh cử vào Quốc hội. Tôi cho rằng điều này đã làm giảm bớt sự hào hứng của nhiều nhân vật nổi bật trong Đảng Cộng hòa đối với việc công khai chỉ trích Trung Quốc”.

Vào thời điểm căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh lên đến đỉnh điểm trong nhiệm kỳ này của ông Trump, Mỹ đã áp thuế quan ở mức 3 con số lên hàng hóa Trung Quốc, và Trung Quốc đáp trả bằng cách áp thuế quan mạnh tay lên hàng Mỹ và siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Nhưng kể từ khi đạt thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung tại Busan, Hàn Quốc, vào tháng 10/2025, ông Trump và ông Tập đã có hai cuộc gặp thượng đỉnh. Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ có thêm hai cuộc gặp nữa trong năm nay.

Các vấn đề trong nước ở Mỹ cũng đang lấn át vấn đề chính sách đối ngoại trước thềm cuộc bầu cử ngày 3/11. Ông Michael Traugott, giáo sư nghiên cứu chính trị tại Đại học Michigan, cho biết trong năm 2024, Đảng Cộng hòa đã tập trung mạnh mẽ vào vấn đề Trung Quốc và tình trạng mất cân bằng thương mại, nhưng chiến dịch tranh cử năm nay lại chuyển trọng tâm sang thành quả của chính quyền ông Trump và tác động đối với nền kinh tế các địa phương.

“Nền kinh tế Mỹ đang phải đương đầu với những hệ quả từ xung đột tại Iran, áp lực từ lạm phát... Vì vậy, phần lớn chiến dịch tranh cử cho đến nay đều xoay quanh các vấn đề trong nước", ông nói.

Các cuộc thăm dò cho thấy giá xăng dầu và chi phí sinh hoạt tăng cao đang là mối bận tâm lớn của cử tri.

Thông điệp liên quan đến Trung Quốc phổ biến nhất trong chu kỳ bầu cử này là cáo buộc các thực thể Trung Quốc đang thâu tóm ngành nông nghiệp Mỹ thông qua việc mua lại đất nông nghiệp. Thông điệp này xuất hiện dù ngày càng có nhiều bang ban hành các hạn chế đối với việc Trung Quốc mua đất, cùng với nỗ lực ở cấp liên bang nhằm cấm bán đất nông nghiệp cho Trung Quốc trên phạm vi toàn quốc.

Nông dân Mỹ vẫn là một nhóm cử tri nòng cốt của Đảng Cộng hòa, mặc dù lòng trung thành của họ đang bị thử thách bởi chi phí sản xuất gia tăng cùng các áp lực kinh tế khác. Năm ngoái, Trung Quốc đã ngừng mua đậu tương từ Mỹ, gây khó khăn cho cộng đồng nông nghiệp, dù sau đó Bắc Kinh đã nối lại hoạt động thu mua này.

Dù tránh nhắc đến Trung Quốc khi vận động tranh cử, các nhà lập pháp Mỹ vẫn đưa ra hơn 320 dự luật nhằm vào Trung Quốc trong kỳ họp hiện tại, theo dữ liệu từ Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ - Trung. Con số này giảm 11% so với 366 dự luật liên quan đến Trung Quốc từng được đề xuất trong nhiệm kỳ Quốc hội trước đó.