Liệu 'làn sóng xanh' có thể thách thức Tổng thống Trump 2 năm cuối nhiệm kỳ

Đại hội giữa nhiệm kỳ của đảng Cộng hòa. Ảnh: Ngọc Quang – PV TTXVN tại Mỹ

Theo truyền thông địa phương, trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump được hưởng lợi nhờ việc đảng Cộng hòa nắm giữ thế đa số tại lưỡng viện Quốc hội.

Khi một đảng đồng thời nắm quyền kiểm soát Nhà Trắng và Quốc hội, các chương trình lập pháp đầy tham vọng có nhiều cơ hội được thông qua thành luật. Những đạo luật cắt giảm thuế dưới thời ông Trump vào các năm 2017 và 2025 là ví dụ điển hình

Hơn nữa, với việc các thành viên trung thành của đảng nắm giữ quyền điều hành các ủy ban tại Quốc hội, chính quyền của Tổng thống cũng được bảo vệ phần nào trước sự giám sát khắt khe từ các cơ quan này.

Giờ đây, tỷ lệ người dân không hài lòng với thành tích điều hành của ông Trump đang đe dọa khiến thế độc quyền kiểm soát chính quyền của đảng Cộng hòa trở nên mong manh trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 3/11.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào ngày 3/11 đang cho thấy những dấu hiệu bất lợi đối với đảng Cộng hòa, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump ở mức thấp và cử tri bày tỏ quan ngại về tình hình kinh tế, lạm phát.

Kết quả khảo sát của Economist/YouGov cho thấy chỉ 27% số người được hỏi cho rằng nước Mỹ đang đi đúng hướng, trong khi 66% có quan điểm ngược lại. Kinh tế và lạm phát là những vấn đề được cử tri quan tâm hàng đầu. Chỉ 28% số người được hỏi tán thành cách Tổng thống Trump xử lý vấn đề lạm phát, trong khi 67% phản đối.

Con đường dẫn tới Tòa nhà Quốc hội Mỹ trên Đồi Capitol ở thủ đô Washington, D.C. (Mỹ). Ảnh: Ngọc Quang – PV TTXVN tại Mỹ

Năm nay có tất cả 435 ghế tại Hạ viện và 35 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện được đưa ra tranh cử. Đảng Cộng hòa hiện chiếm ưu thế tại Hạ viện với 218 ghế so với 214 ghế của Đảng Dân chủ. Hiện có hai ghế trống tại Hạ viện.

Tại Thượng viện, đảng Cộng hòa chiếm ưu thế với 53 ghế so với 47 ghế của đảng Dân chủ. Tất cả 35 cuộc đua vào Thượng viện đều dành cho các nhiệm kỳ trọn vẹn kéo dài 6 năm, ngoại trừ cuộc bầu cử đặc biệt tại Florida và Ohio nhằm hoàn tất những nhiệm kỳ sẽ kết thúc vào cuối năm 2028.

Đảng Dân chủ có lợi thế hơn trong việc giành quyền kiểm soát Hạ viện so với Thượng viện. Đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm 3 ghế nữa là đạt thế đa số tại Hạ viện.

Trong khi đó, Thượng viện lại là thách thức khó khăn hơn nhiều. Đảng Dân chủ cần giành thêm tổng cộng 4 ghế để đạt thế đa số tuyệt đối với 51 ghế, bởi Phó Tổng thống J.D. Vance có thể bỏ lá phiếu quyết định trong trường hợp tỷ lệ ghế là 50-50.

Để làm được điều này, đảng Dân chủ gần như bắt buộc phải giữ lại toàn bộ hoặc hầu hết trong số 13 ghế hiện có đang được tranh cử, bao gồm cả các ghế tại những bang có cạnh tranh chính trị gay gắt như Michigan, Georgia và New Hampshire.

Nếu đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện, việc phê chuẩn các ứng viên mà ông Trump đề cử vào vị trí tư pháp và hành pháp có thể bị đình trệ và bác bỏ.

Các vị trí do Tổng thống bổ nhiệm nhưng phải được Thượng viện phê chuẩn bao gồm thành viên nội các, thẩm phán Tòa án Tối cao và các tòa án liên bang, đại sứ, cũng như người đứng đầu các cơ quan và ủy ban chính phủ.

Việc đảng Cộng hòa kiểm soát Thượng viện đã giúp ông Trump giành được sự phê chuẩn đối với một số nhân vật gây tranh cãi.

So với nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Tổng thống Trump ở nhiệm kỳ hai chứng kiến ít biến động nhân sự hơn. Dù vậy, nếu phải tìm kiếm sự ủng hộ của các thượng nghị sĩ Dân chủ để phê chuẩn những người được đề cử, ông Trump sẽ gặp nhiều hạn chế hơn trong việc lựa chọn nhân sự thay thế các vị trí còn trống.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump vẫn sở hữu nhiều quyền hạn để hành động mà không cần đến Quốc hội. Tổng thống Mỹ có thể thực hiện những thay đổi chính sách quan trọng mà không cần Quốc hội thông qua, dựa trên các sắc lệnh và hành động hành pháp.

Ông Trump đã ra lệnh tiến hành không kích nhằm vào Iran, áp đặt rồi dỡ bỏ các mức thuế quan, sa thải hàng loạt nhân viên chính phủ liên bang, rút Mỹ khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015, đồng thời bắt giữ và đưa Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro sang Mỹ - tất cả đều không cần đến hành động lập pháp từ Quốc hội.