Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã trong định hướng phát triển kinh tế hợp tác của tỉnh

Là người đầu tiên đưa những tư tưởng về HTX vào Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa những tư tưởng về HTX của nhân loại, của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và vận dụng, phát triển một cách sáng tạo trong điều kiện cụ thể của đất nước. Trong tác phẩm “Đường kách mệnh” năm 1927, khi nêu khái niệm về HTX, Người vận dụng bằng những câu tục ngữ: “Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó”. Trong “Thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam” ngày 11/4/1946, Người nêu quan điểm “HTX là gì? Nói tóm lại, HTX là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà lợi ích nhiều”. Sau 19 năm, ngày 11/4/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Đại hội HTX và đội sản xuất nông nghiệp tiên tiến miền núi và trung du, khen ngợi những HTX điển hình tiên tiến và yêu cầu các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo các HTX nông nghiệp phát triển… Kể từ đó, khu vực kinh tế tập thể, HTX tiếp tục có bước phát triển mạnh mẽ trong cả lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp, thu hút hàng triệu quần chúng nhân dân tham gia.

Với ý nghĩa của ngày 11/4, ngày đánh dấu 2 sự kiện quan trọng đối với phong trào HTX của Việt Nam, Ban Chấp hành Liên minh HTX Việt Nam khóa IV, nhiệm kỳ 2010 - 2015 thống nhất trình và đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý lấy ngày 11/4 hằng năm là Ngày HTX Việt Nam (Quyết định số 1268/QĐ-TTg ngày 27/7/2011). Trải qua các thời kỳ cách mạng, khu vực kinh tế hợp tác, HTX luôn có những đóng góp quan trọng vào công cuộc giải phóng dân tộc, bảo vệ đất nước và phát triển kinh tế - xã hội. Đến nay, những tư tưởng, quan điểm cơ bản về HTX của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên tính thời sự, giá trị lịch sử và là nền tảng để Đảng và Nhà nước ta vận dụng sáng tạo, phù hợp với tình hình mới.

Tại Cao Bằng - quê hương cội nguồn cách mạng, việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là trách nhiệm chính trị sâu sắc. Về yếu tố lịch sử, Cao Bằng là một trong những tỉnh miền núi phát triển về HTX từ rất sớm với xuất phát ban đầu là phong trào đổi công. Năm 1953, xóm Pác Nà, xã Đức Long, huyện Hòa An (nay là xã Nam Tuấn) thành lập tổ đổi công đầu tiên, có tác dụng lớn trong việc tương trợ giúp nhau công lao động làm mùa được nhanh hơn, sản xuất có kết quả. Năm 1958, toàn tỉnh có 23.340 hộ nông dân vào tổ đổi công; thí điểm tổ chức một HTX nông nghiệp Minh Khai ở Pác Nà. Năm 1960 - 1961, chủ trương của Đảng đề ra nhiệm vụ cải tạo xã hội chủ nghĩa, tiến hành công cuộc vận động đổi công và xây dựng HTX; nhờ đó, phong trào hợp tác hóa ở Cao Bằng phát triển rất mạnh.

Tháng 2/1961, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Cao Bằng vinh dự và tự hào được Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Trong Bài nói chuyện với đồng bào, cán bộ tỉnh, Người đã căn dặn cán bộ, nhân dân tỉnh về việc đẩy mạnh phát triển HTX: “Muốn no cơm, ấm áo thì mọi người phải thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm… Muốn HTX phát triển tốt và vững thì: Cán bộ ban quản trị phải công bằng, dân chủ. Mọi việc phải bàn bạc với xã viên, sổ sách, tiền của phải rõ ràng, minh bạch. Xã viên phải đoàn kết chặt chẽ, vui vẻ sản xuất, coi công việc HTX như công việc nhà mình… Xây dựng HTX nào thì phải làm cho HTX ấy tốt và vững”…

Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, nhân dân Cao Bằng tại Sân vận động thị xã Cao Bằng (nay thuộc phường Thục Phán) ngày 21/2/1961. Ảnh: T.L

Tình cảm đặc biệt, sự quan tâm và những lời căn dặn trực tiếp của Người về phát triển HTX là những bài học kinh nghiệm, những chỉ dẫn vô cùng quý báu cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh vận dụng trong thực tế để kinh tế HTX được tổ chức, phát triển, tạo được sức mạnh tổng hợp, góp phần cùng cả nước thực hiện các nhiệm vụ chiến lược: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, cùng cả nước đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội và chiến đấu bảo vệ vững chắc chủ quyền của Tổ quốc.

Trong thời kỳ đổi mới, tỉnh tiếp tục nghiên cứu, vận dụng những tư tưởng và bài học kinh nghiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về HTX, vận dụng sáng tạo đường lối đổi mới của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đề ra nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách đúng đắn, phù hợp với tình hình thực tiễn để tiếp tục đổi mới, phát triển kinh tế tập thể và HTX theo hướng khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của tỉnh, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân.

Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới và Luật HTX 2023, sự quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự vào cuộc của chính quyền các cấp, ban, ngành, đoàn thể, sự hưởng ứng của người dân, phong trào HTX của tỉnh có sự chuyển mình mạnh mẽ và hiệu quả. Đến hết năm 2025, trên địa bàn toàn tỉnh có 462 HTX, thu hút 4.007 thành viên tham gia. Doanh thu bình quân ước đạt 2.200 triệu đồng/HTX/năm; lãi bình quân ước đạt 315 triệu đồng/HTX/năm. Toàn tỉnh có 1 Liên hiệp HTX, 12 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp; có 678 nhóm sở thích (CIG) với khoảng 9.000 thành viên tham gia.

Các HTX hoạt động đa dạng về ngành nghề, lĩnh vực. Nhiều HTX đã xây dựng được các thương hiệu sản phẩm hàng hóa, mở rộng thị trường, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, xây dựng cửa hàng tiêu thụ sản phẩm ngày càng thích ứng với điều kiện kinh doanh mới, chủ động đầu tư, đa dạng sản phẩm để phục vụ người tiêu dùng tại địa phương và cung ứng sản phẩm ra thị trường trong và ngoài nước. Trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện nhiều mô hình HTX kiểu mới điển hình tiên tiến, sản xuất, kinh doanh giỏi, hình thành các chuỗi liên kết, hỗ trợ tốt kinh tế hộ thành viên, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động. Kinh tế tập thể, HTX ngày càng thể hiện vai trò trong việc phát triển kinh tế hộ thành viên, an sinh xã hội và giải quyết việc làm cho lao động, góp phần thực hiện tốt công tác xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế của tỉnh.

Trên cơ sở nắm chắc và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về HTX, quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030 tỉnh tiếp tục bám sát và cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về kinh tế tập thể và HTX, tập trung phát triển các thành phần kinh tế, trong đó tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể, nòng cốt là các HTX, phát triển kinh tế số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững gắn với thực hiện 3 chương trình trọng tâm và 3 nội dung đột phá của tỉnh. Nâng cao hiệu quả hoạt động của các loại hình kinh tế hợp tác, nhất là các HTX nông nghiệp gắn với tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới; định hướng, tạo điều kiện để các HTX nông nghiệp xây dựng và phát triển các sản phẩm OCOP; chú trọng phát triển các mô hình HTX liên kết sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển các HTX gắn với phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức; khuyến khích các HTX tích cực ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ để sản xuất, chế biến, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, gắn với phát triển ngành nghề truyền thống, các sản phẩm chủ lực, đặc trưng của địa phương...