Vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Bảo đảm số lượng nhân lực, bố trí hợp lý

Áp lực công việc tăng

Không còn là những xã, phường nhỏ với phạm vi quản lý hẹp, các địa phương sau sáp nhập đã trở thành những đơn vị hành chính có quy mô lớn hơn nhiều lần bởi dân số đông hơn, diện tích rộng hơn và tính chất xã hội phức tạp hơn.

Bên cạnh đó, bộ máy chính quyền cấp xã được hình thành từ nhiều nguồn cán bộ khác nhau: Từ tỉnh điều về, từ huyện xuống và từ các xã được hợp nhất. Sự thay đổi này giúp tinh gọn tổ chức nhưng cũng đặt ra thách thức khi nhiều cán bộ phải đảm nhận những lĩnh vực hoàn toàn mới và khối lượng công việc cũng nhiều thêm.

Đồng chí Hà Quốc Hưng, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn tiếp công dân định kỳ.

Ở phường Phượng Sơn điều này thể hiện rất rõ. Với quy mô địa bàn mở rộng gấp nhiều lần trước đây (diện tích gần 80 km2), dân cư đông (hơn 42 nghìn người), đặc điểm xã hội đa dạng hơn; đặc biệt, phường có sự đan xen giữa khu vực đô thị, nông thôn truyền thống và vùng đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm khoảng 31%). Kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, vườn đồi.

“Trước đây làm việc trong phạm vi nhỏ, cán bộ có thể nắm địa bàn khá sát. Nhưng nay địa bàn rộng, dân đông, công việc liên ngành nhiều hơn buộc cán bộ phường phải thay đổi mạnh mẽ cả về tư duy, kỹ năng và phương pháp làm việc”- đồng chí Đặng Huy Hà, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phượng Sơn chia sẻ.

Không chỉ mở rộng địa bàn, điều khiến cán bộ cơ sở áp lực hơn là sự thay đổi về phương thức quản lý. Từ xử lý hồ sơ giấy chuyển sang hồ sơ điện tử, từ làm việc trực tiếp sang môi trường số, từ quản lý đơn tuyến sang liên thông đa ngành. Cán bộ cấp xã không còn chỉ “biết việc của mình” mà phải xử lý tổng hợp nhiều lĩnh vực như: Đất đai, xây dựng, nông nghiệp, văn hóa, hành chính công… trong cùng một quy trình. Hiện nay phường vẫn còn thiếu một số chỉ tiêu biên chế và vị trí lãnh đạo, quản lý tại các phòng chuyên môn.

Tại xã đặc biệt khó khăn Đồng Kỳ (hợp nhất từ 3 xã của huyện Yên Thế cũ là: Đồng Kỳ, Đồng Vương và Đồng Hưu), bức tranh nhân sự cho thấy rõ sức ép này. Đồng chí Nguyễn Văn Tuyền, Bí thư Đảng ủy xã thông tin: “Xã có hơn 23 nghìn nhân khẩu, trong đó dân tộc Tày, Nùng chiếm tới 51,4%. So với chỉ tiêu biên chế được giao, hiện khối Đảng và đoàn thể thiếu 1 biên chế; khối chính quyền thiếu tới 12.

Thực tế sau hợp nhất, các ban xây dựng Đảng khối lượng công việc tăng đáng kể, nhưng nhân lực chuyên sâu lại chưa theo kịp. Một ban phải đảm nhiệm cùng lúc nhiều mảng: Tổ chức, tuyên giáo, dân vận… khiến áp lực tham mưu, tổng hợp và xử lý công việc tăng cao. Nhiều phòng, ban như: Văn phòng HĐND - UBND, phòng Kinh tế, Văn hóa - Xã hội, Trung tâm Phục vụ hành chính công đều rơi vào tình trạng thiếu người, quá tải việc, không ít vị trí phải kiêm nhiệm kéo dài”.

Đơn cử như Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công hiện chỉ có 3 cán bộ, trong đó một đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã kiêm Giám đốc Trung tâm. Hai cán bộ còn lại phải đảm nhận nhiều đầu việc khác nhau.

Viên chức Nguyễn Thị Ngọc (sinh năm 1986) chuyên môn chính là trồng trọt, bảo vệ thực vật. Sau sáp nhập, chị phải kiêm nhiệm thêm công tác truyền thanh, truyền thông, văn hóa, thể thao. Chị chia sẻ: “Không còn cách nào khác là tôi phải tự học để thực hiện toàn bộ quy trình, từ biên tập tin, bài, chuyển đổi nội dung hành chính sang tuyên truyền, vận hành hệ thống truyền thanh IP, thiết kế poster và dựng nội dung truyền thông. Công việc vốn cần nhiều vị trí khác nhau nay dồn vào một người mà thu nhập lại chỉ tính theo một chức danh. Ngoài ra tôi phải đi làm cách nhà 10 km so với trước kia chỉ 3 km”.

Tương tự, tại phường Song Liễu, một cán bộ trước đây làm kế toán nay chuyển sang lĩnh vực văn hóa - xã hội với nhiều chính sách an sinh, bảo hiểm, y tế... của hơn 32 nghìn nhân khẩu. Việc thay đổi đột ngột này khiến chị gặp rất nhiều khó khăn, vừa làm vừa học, vừa gồng mình để hoàn thành nhiệm vụ.

Thay đổi để thích ứng tạm thời

Áp lực sau sáp nhập buộc các địa phương phải thay đổi cách tiếp cận đối với công tác cán bộ. Nhiều xã, phường buộc phải chuyển hướng từ “bố trí theo biên chế” sang “bố trí theo năng lực và vị trí việc làm”. Một trong những thay đổi rõ nét hiện nay là yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước ở cơ sở.

"Sau sáp nhập, yêu cầu giải quyết công việc của người dân tăng lên đáng kể. Mỗi cán bộ đều phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn trước. Một người phải phụ trách nhiều lĩnh vực. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải thay đổi mạnh mẽ cả về tư duy, kỹ năng và phương pháp làm việc" - Đồng chí Đặng Huy Hà, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phượng Sơn.

Tại phường Phượng Sơn, cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, địa phương xác định chuyển đổi số phải gắn chặt với nâng cao chất lượng phục vụ. Quan điểm xuyên suốt được xác định là lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng đội ngũ cán bộ.

Địa phương ưu tiên sắp xếp những cán bộ có năng lực tổng hợp, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng thích ứng nhanh ở các vị trí trực tiếp giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp.

Trong quá trình tổ chức lại bộ máy, phường chú trọng kết hợp hài hòa giữa cán bộ có kinh nghiệm lâu năm với cán bộ trẻ thành thạo công nghệ thông tin để tạo tính kế thừa và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Phường còn triển khai phong trào “Nụ cười công sở”, xây dựng hình ảnh người cán bộ thân thiện, trách nhiệm, tận tình hướng dẫn Nhân dân trong giải quyết công việc hành chính.

Tìm hiểu tại xã Đồng Kỳ được biết, hiện khối UBND chưa có cán bộ công nghệ thông tin chuyên trách, gây khó khăn cho việc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số và vận hành hệ thống quản lý điện tử ở cơ sở.

Thiếu cán bộ lĩnh vực xây dựng, xã Đồng Kỳ phải ký hợp đồng thêm nhân sự bên ngoài để đáp ứng yêu cầu công việc.

Để khắc phục, địa phương đã bố trí Văn phòng Đảng ủy và Văn phòng UBND xã làm việc chung tại một trụ sở, qua đó tạo điều kiện để cán bộ công nghệ thông tin của khối Đảng phối hợp hỗ trợ khối chính quyền trong xử lý các nhiệm vụ liên quan đến kỹ thuật, phần mềm và cập nhật dữ liệu.

Bên cạnh đó, nhằm bổ sung nhân lực cho những lĩnh vực còn thiếu, UBND xã Đồng Kỳ đã ký hợp đồng lao động đối với 2 người làm việc trong lĩnh vực xây dựng. Giải pháp này góp phần giảm tải áp lực công việc cho đội ngũ hiện có, đồng thời đáp ứng một phần yêu cầu thực tiễn trong quản lý, điều hành tại địa phương.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Sở Nội vụ đã tổ chức 62 lớp bồi dưỡng cho gần 7.000 lượt cán bộ, công chức. Nội dung tập trung vào kỹ năng hành chính, nghiệp vụ chuyên môn và chuyển đổi số nhằm giúp đội ngũ cơ sở thích ứng với mô hình chính quyền mới sau sáp nhập.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đăng Khang, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thì đào tạo, bồi dưỡng chỉ là giải pháp hỗ trợ, trong khi nút thắt lớn hơn nằm ở cơ chế biên chế, vị trí việc làm và cách tổ chức, phân bổ nhân lực. Nếu không giải quyết đồng bộ các yếu tố này, việc nâng cao năng lực cán bộ sẽ khó phát huy hiệu quả thực chất.

Nhiều địa phương đề nghị Trung ương sớm giao chỉ tiêu biên chế theo quy mô dân số và khối lượng công việc, làm căn cứ để tỉnh chủ động phân bổ lại cho từng xã, phường. Cách làm này nhằm bảo đảm sát thực tiễn, tránh tình trạng phân bổ dàn đều, cào bằng.

Các phường, xã cũng kiến nghị tăng quyền chủ động cho địa phương, cho phép linh hoạt trong điều động, luân chuyển cán bộ giữa các đơn vị thừa và thiếu, qua đó từng bước khắc phục mất cân đối nhân lực, giảm áp lực cho cấp cơ sở. Đồng thời tiếp tục đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng các nền tảng số phục vụ điều hành và giải quyết thủ tục hành chính.