Văn hóa là 'năng lượng gốc', con người là trung tâm của mọi chiến lược phát triển

Văn hóa Việt Nam, kết tinh từ hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, không chỉ là hệ giá trị tinh thần cốt lõi của dân tộc mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, hun đúc trí tuệ, bản lĩnh, khí phách và khát vọng vươn lên của con người Việt Nam.

Trong tiến trình phát triển đất nước, đặc biệt ở những thời khắc gian nan, chính sức mạnh văn hóa và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc đã tạo nên nội lực bền bỉ để Việt Nam vượt qua thử thách, viết tiếp những trang sử vẻ vang.

Quan điểm này được Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh trong tham luận với chủ đề “Phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người Việt Nam, nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Văn hóa – trụ cột xuyên suốt trong tư duy phát triển của Đảng

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam và Hồ Chí Minh đã xác định vai trò đặc biệt của văn hóa. Đề cương về Văn hóa Việt Nam năm 1943 – cương lĩnh đầu tiên về văn hóa – đã đặt văn hóa ngang hàng với chính trị và kinh tế, thể hiện tầm nhìn chiến lược, nhất quán của Đảng trong xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội.

Tư tưởng xuyên suốt được khẳng định rõ: con người là trung tâm của văn hóa, là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa các giá trị tốt đẹp. Văn hóa phải “soi đường cho quốc dân đi”, hướng đến độc lập, tự cường và phát triển bền vững.

Thực tiễn cách mạng Việt Nam cho thấy, khi văn hóa được đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, khi nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, sức mạnh nội sinh của văn hóa sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh chính trị – xã hội to lớn, đóng góp quyết định vào những thắng lợi lịch sử và thành tựu của gần 40 năm Đổi mới.

Con người – yếu tố quyết định chất lượng và chiều sâu phát triển

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, phát triển kinh tế, giữ vững ổn định chính trị – xã hội, quốc phòng – an ninh là tiền đề quan trọng cho phát triển văn hóa. Ngược lại, văn hóa chính là nền tảng, là động lực và hệ điều tiết cho sự phát triển toàn diện.

Mọi thành tựu đều bắt nguồn từ con người. Chính trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh và khát vọng của con người Việt Nam quyết định chất lượng, chiều sâu và tính bền vững của sự phát triển. Quan điểm này tiếp tục được khẳng định trong Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV, với việc đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước.

Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị xác định rõ: phát triển văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Ba định hướng lớn cho phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới

Thứ nhất, phát triển văn hóa và con người như một chỉnh thể thống nhất, gắn bó chặt chẽ với chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Sự phát triển của xã hội, xét đến cùng, chính là sự phát triển của văn hóa.

Thứ hai, xây dựng con người để phát triển văn hóa và phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện con người. Việc triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam có ý nghĩa quyết định trong khơi dậy sức sáng tạo, lòng yêu nước và khát vọng vươn lên của dân tộc.

Thứ ba, lấy hạnh phúc của nhân dân và sự trường tồn của dân tộc làm mục tiêu cao nhất. Phát triển văn hóa là sự nghiệp lâu dài, đòi hỏi ý chí kiên trì, sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đồng thời xử lý hài hòa các mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, bảo tồn và phát triển, đời sống thực và không gian số.

Sáu giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực văn hóa

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đề xuất sáu nhóm giải pháp then chốt, trong đó nhấn mạnh:

- Đổi mới tư duy, thống nhất nhận thức về vai trò của văn hóa và con người; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bồi đắp các giá trị cốt lõi của con người Việt Nam thời kỳ mới.

- Hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, tháo gỡ điểm nghẽn trong đầu tư, xã hội hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số.

- Xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa – những “người gieo hạt văn hóa”.

- Phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo như một động lực tăng trưởng mới, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.

- Đẩy mạnh khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, bảo đảm an ninh văn hóa, chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.

- Chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia, lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, văn hóa Việt Nam tiếp tục là cội nguồn bản sắc, sức mạnh mềm để hội nhập, khẳng định vị thế và lan tỏa giá trị Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu.

Thạch An