Văn hóa, lịch sử trong tên mới

Trước khi sắp xếp, toàn tỉnh có 1.646 thôn, tổ dân phố; trong đó khoảng 1.340 thôn, tổ dân phố thuộc diện phải sắp xếp do chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô hộ dân. Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 923 thôn, khối phố.

Người dân thôn Minh Sơn, xã Tuấn Sơn phát biểu ý kiến về việc đặt tên thôn

Ngay từ khi xây dựng phương án, nhiều xã, phường đã thành lập ban chỉ đạo, tổ chức họp cấp ủy, ban công tác mặt trận thôn, lấy ý kiến cử tri, người có uy tín. Cùng với việc thống nhất phương án sáp nhập, việc lựa chọn tên gọi cho các thôn, khối phố mới cũng được chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Trong quá trình lấy ý kiến, nhiều nơi ưu tiên giữ lại những tên gọi đã gắn với lịch sử, văn hóa lâu đời. Đây không chỉ là cách lưu giữ ký ức của vùng đất mà còn giúp người dân thêm gắn bó với nơi mình sinh sống.

Tại xã Ba Sơn, trong số 10 thôn được hình thành sau sắp xếp, nhiều tên gọi quen thuộc vẫn tiếp tục được lưu giữ. Tiêu biểu là thôn Thạch Khuyên, được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba thôn Thạch Khuyên, Ba Sơn và Co Chí. Tên gọi Thạch Khuyên được lựa chọn bởi đây là địa danh gắn với di tích làng đá Thạch Khuyên, một trong những điểm di tích thuộc Khu du kích Ba Sơn, ghi dấu những năm tháng đấu tranh cách mạng của quân và dân địa phương.

Ông Lương Văn Thành, Bí thư Chi bộ thôn Thạch Khuyên, chia sẻ: Khi được lấy ý kiến về việc sắp xếp ba thôn thành một và lấy tên Thạch Khuyên, bà con đều đồng tình. Đây là tên gọi đã có từ lâu đời, gắn với lịch sử địa phương nên ai cũng mong muốn được giữ lại.

Bên cạnh việc lưu giữ những địa danh giàu giá trị lịch sử, nhiều thôn còn lựa chọn sử dụng lại tên gọi của các xã trước khi sáp nhập để tiếp nối dấu ấn của một vùng đất đã gắn bó với người dân qua nhiều năm. Như tìm hiểu tại xã Yên Phúc, sau sắp xếp, từ 31 thôn giảm còn 20 thôn. Theo bà Lành Thị Huệ, Bí thư Đảng ủy xã, xã giữ nguyên 9 thôn và sắp xếp 22 thôn thành 11 thôn mới. Ngay từ đầu, Ban Chỉ đạo xã đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, lấy ý kiến Nhân dân đối với từng phương án đặt tên. Nhiều tên gọi cũ được khôi phục sau nhiều năm chia tách. Đơn cử như hai thôn Chợ Bãi 1 và Chợ Bãi 2 được hợp nhất thành thôn Chợ Bãi. Một số thôn khác sử dụng lại tên đơn vị hành chính cũ, như ba thôn Nà Dài, Nà Hấy, Pác Cắp hợp nhất thành thôn Bình Phúc; ba thôn Khòn Khẻ, Bản Dạ, Bản Sầm hợp nhất thành thôn Xuân Mai. Các phương án đều nhận được sự đồng thuận của người dân.

Tương tự, tại xã Thất Khê, nhiều thôn mới được đặt theo tên các xã cũ trước khi sáp nhập như Chí Minh, Đại Đồng, Chi Lăng. Những tên gọi quen thuộc không chỉ giúp người dân dễ dàng nhận diện địa bàn mà còn lưu giữ dấu ấn của những vùng quê đã đi cùng quá trình hình thành, phát triển của địa phương. Bà Hoàng Thị Âm, người dân thôn Chí Minh, xã Thất Khê cho biết: Khi lấy ý kiến đặt tên thôn Chí Minh, bà con các thôn Cốc Toòng – Thà Lừa, Pác Bó, Lũng Phầy – Khuổi Nà đều nhất trí vì các thôn đều thuộc xã Chí Minh trước đây. Tên gọi này vừa gần gũi, thân thuộc, vừa gắn với truyền thống lịch sử của địa phương.

Thực tế cho thấy, việc đặt tên các thôn, khối phố sau sắp xếp được các địa phương thực hiện linh hoạt, không áp dụng một khuôn mẫu chung. Việc lựa chọn tên gọi cho các thôn, khối phố mới không đơn thuần là thay đổi tên trên bản đồ hành chính mà còn thể hiện sự trân trọng đối với những giá trị đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Nơi có địa danh mang giá trị lịch sử thì ưu tiên gìn giữ; nơi người dân mong muốn lưu giữ dấu ấn đơn vị hành chính cũ thì sử dụng lại tên xã trước đây; một số thôn lại chọn tên hướng tới sự đoàn kết, thống nhất và tạo thuận lợi trong đời sống cộng đồng.

Sau một tháng thực hiện sắp xếp, những tên gọi mới đã dần đi vào đời sống, được người dân đón nhận và trở nên gần gũi như một phần quen thuộc của quê hương. Cùng với sự thống nhất trong tên gọi, các cộng đồng dân cư tiếp tục gìn giữ, phát huy truyền thống đoàn kết, đồng thuận, chung sức xây dựng quê hương. Trên nền tảng đó, các thôn đang bước vào chặng đường phát triển mới với kỳ vọng xây dựng cộng đồng ngày càng đoàn kết, vững mạnh, đời sống người dân ngày càng khởi sắc.