Văn hóa - nền tảng cho sự phát triển

Các cơ quan chức năng của tỉnh Khánh Hòa đang gấp rút hoàn thiện dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 80, ngày 7-1-2026, của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Để hiểu hơn về tinh thần của nghị quyết, cũng như một số vấn đề khi áp dụng vào thực tiễn, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa có cuộc phỏng vấn Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức - Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Văn hóa - Xã hội (thuộc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam).

Thể hiện tầm nhìn rất mới

- Thưa ông, ông có thể chia sẻ những nội dung mà ông tâm đắc nhất trong Nghị quyết số 80?

- Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80 thể hiện tầm nhìn rất mới, sự đánh giá rất cao của Đảng về vị trí, vai trò của văn hóa. Nghị quyết được ra đời ngay trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng - một kỳ đại hội có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì không chỉ tổng kết nhiệm kỳ 5 năm vừa qua, mà cả giai đoạn 40 năm đổi mới của đất nước. Đây cũng là kỳ đại hội, vạch định các chính sách, đường lối phát triển cho cả giai đoạn mới - giai đoạn vươn mình của dân tộc. Nghị quyết số 80 đã kế thừa một cách sáng tạo tinh thần, nhận thức của Đảng về văn hóa, đồng thời đưa ra những nội dung rất cụ thể. Trong đó, có 3 điều tôi quan tâm nhất đó là: Tập trung phát triển con người; số hóa các di sản văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa.

Việc tập trung phát triển con người rất phù hợp với nội dung của văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đó là mọi sự phát triển phải xoay quanh yếu tố con người. Số hóa các di sản đã đề cập tiêu chí số hóa 100% di tích quốc gia và quốc gia đặc biệt. Vấn đề phát triển công nghiệp văn hóa cũng đặt mục tiêu rõ ràng là các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% vào GDP. Những điều này cho thấy, Nghị quyết số 80 đặc biệt quan trọng, cần quyết tâm hành động.

- Vậy theo ông, Nghị quyết số 80 mang đến những cơ hội gì đối với sự phát triển văn hóa tỉnh Khánh Hòa trong giai đoạn mới?

- Lâu nay, cấp Trung ương đến địa phương đã ban hành, triển khai khá nhiều nghị quyết về văn hóa. Nhưng thực tế, sự phát triển văn hóa vẫn còn những hạn chế mà báo cáo kinh tế - xã hội của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã chỉ ra, đó là: Quan tâm đến văn hóa chưa tương xứng; đầu tư cho văn hóa chưa đúng tầm với sự phát triển kinh tế. Vì vậy, Nghị quyết số 80 đặc biệt quan trọng, nhất là Khánh Hòa đã xác định văn hóa đóng vai trò hàng đầu cho sự phát triển.

Màn đồng diễn dân vũ của các hội viên Hội UNESCO tỉnh Khánh Hòa.

Những nội dung của nghị quyết có ý nghĩa rất đặc biệt đối với địa phương. Sau sáp nhập địa giới hành chính, tỉnh Khánh Hòa có những di sản văn hóa rất nổi tiếng, tiềm năng văn hóa rất lớn. Điển hình như hệ thống đền, tháp Chăm gắn bó với cộng đồng người Chăm. Cùng với đó là sự tiếp biến, hội tụ văn hóa rất độc đáo giữa các dân tộc anh em. Khánh Hòa cũng có những sản phẩm văn hóa đi vào lòng người, mang thương hiệu quốc gia, quốc tế như trầm hương, yến sào... Ngoài ra, cảnh quan thiên nhiên vịnh, biển mang tầm thế giới như vịnh Nha Trang, vịnh Vĩnh Hy... Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận, việc khai thác những giá trị di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh của địa phương vẫn chưa đúng tầm, chưa thực sự làm hài lòng, đáp ứng hết kỳ vọng của cán bộ, Nhân dân địa phương và cả nước.

Cần quyết tâm hành động

- Để Nghị quyết số 80 đi vào cuộc sống, tỉnh Khánh Hòa cần tập trung thực hiện những giải pháp gì, thưa ông?

- Trước hết, tỉnh Khánh Hòa cần số hóa và khai thác hiệu quả các di tích, di sản để thực sự thu hút du khách trong nước và quốc tế đến tham quan và trở lại nhiều lần. Về công nghiệp văn hóa, cần xác định rõ thế mạnh trên cơ sở đánh giá chính xác những tiềm năng của địa phương, từ đó có những cách tiếp cận mới hiệu quả hơn, mang hàm lượng văn hóa cao hơn. Chẳng hạn, với sản phẩm trầm hương, yến sào, tỉnh cần có giải pháp để nâng cao hơn nữa giá trị, đưa thương hiệu của những sản phẩm vươn tầm quốc tế. Nghị quyết số 80 đặt ra chỉ tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP, tuy nhiên, Khánh Hòa có thể mạnh dạn đặt tỷ lệ này ở mức cao hơn. Do đó, trong quá trình thực hiện mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh cần quan tâm phát triển văn hóa một cách thực chất, cụ thể, quyết tâm triển khai thực hiện hiệu quả nghị quyết. Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80 phải rất cụ thể, bám sát các mục tiêu đã được Bộ Chính trị đưa ra. Chúng ta cần phải hiểu, thực hiện Nghị quyết số 80 là đang xây dựng nền tảng bền vững cho tương lai. Do đó, tỉnh cần có giải pháp đầu tư, khai thác hiệu quả, bền vững, đồng thời tạo những sự khác biệt mang đặc trưng riêng của địa phương, trong đó phải có sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà quản lý, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và cộng đồng dân cư; tích cực hơn trong việc ban hành, thực hiện các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư, hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa.

Nghị quyết số 80 là nền tảng quan trọng để cả nước bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế mới, lợi thế mới. Tôi tin rằng, tỉnh Khánh Hòa sẽ huy động được sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị, tranh thủ sự đóng góp của các chuyên gia, đặc biệt là sự ủng hộ, hưởng ứng của các tầng lớp Nhân dân để văn hóa địa phương được bảo tồn, phát huy, phát triển mạnh mẽ; khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số.