Văn học trẻ đương đại: Tìm kiếm sự kết nối với độc giả

Cuộc gặp gỡ giữa những người sáng tác, sinh viên đang học sáng tác và những người làm công tác xuất bản mở ra những trao đổi về diện mạo văn học trẻ hôm nay, hành trình xây dựng cái tôi sáng tạo và tìm kiếm sự kết nối với độc giả.

Những chuyển động mới

Hiện nay, người viết trẻ dễ dàng có điều kiện tiếp cận kho tri thức rộng lớn, tiếp xúc với văn học thế giới ở thời gian thực và sống trong môi trường internet, mạng xã hội, các nền tảng nội dung số. Đời sống cũng thay đổi nhanh hơn bởi công nghệ, lối sống và những phương thức kết nối mới.

Các tác giả văn học trẻ chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Thụy Du

Từng giành giải Nhất cuộc thi văn học tuổi 20 lần thứ 5 (năm 2014), nhà văn Nhật Phi cho rằng, thế hệ 9X vẫn là một thế hệ chịu khó viết, chịu khó ra mắt sách, dù văn học trẻ hiện nay chưa xuất hiện nhiều tên tuổi tạo nên những chuyển động lớn. Đời sống văn chương cũng đang có những dịch chuyển, khiến việc nhận diện những “điểm sáng” của văn học trẻ khác trước.

Với nhà văn Nhật Phi, tuổi trẻ luôn là một câu chuyện lớn, gắn với năng lượng, khát vọng và mong muốn giải quyết những mâu thuẫn của con người với thế giới rộng lớn. Những trải nghiệm cùng công nghệ, mạng xã hội có thể tạo nên những vấn đề mới và trở thành chất liệu để thế hệ 9X, “gen Z” tiếp tục quan sát, suy nghĩ và sáng tác.

Là tác giả, dịch giả của hơn 20 cuốn sách, nhà văn Phạm Thu Hà cho biết, thách thức của người viết hiện nay là nhu cầu giải trí thay đổi. Người trẻ có thể dành hàng giờ trên nền tảng số, xem video ngắn chứ không phải đọc sách. Văn học đang bị cạnh tranh với các sản phẩm nghe nhìn khác. Vì vậy, theo nhà văn Phạm Thu Hà, những người viết trẻ cần đi sâu hơn vào những chuyển động của cuộc sống đương đại, chọn những câu chuyện trong đời sống để kể. Tác giả cũng có thể chuyển một phần tác phẩm lên nền tảng số, dưới dạng phim ngắn, podcast, hình họa… thay vì văn bản thông thường, để tiếp cận công chúng.

Thực tế, diện mạo văn học trẻ đương đại đang được hình thành qua nhiều tiếng nói, đề tài và cách tiếp cận. Có thể chưa dễ dàng gọi tên một xu hướng thật nổi trội, nhưng chính những thay đổi của đời sống đang đem đến cho người viết trẻ thêm nhiều chất liệu để tìm kiếm tiếng nói riêng.

Khát khao chạm tới cảm xúc của bạn đọc

Một trong những câu chuyện được quan tâm tại chương trình gặp gỡ là làm thế nào để tác giả trẻ xây dựng được cái tôi sáng tạo mà vẫn tạo được sự đồng cảm với độc giả. Với nhà văn Phạm Thu Hà, điều quan trọng là người viết cần đi đến tận cùng vùng ký ức sống, ký ức không gian, ký ức văn hóa của chính mình. Những điều thực sự khiến người viết trăn trở trong thời gian dài sẽ tạo nên cảm xúc có khả năng chạm tới bạn đọc.

Một số tác phẩm giành Giải thưởng văn học Kim Đồng lần thứ nhất. Ảnh: NXB Kim Đồng

Tiến sĩ Mai Anh Tuấn, Trưởng bộ môn Viết văn, Khoa Viết văn, Báo chí - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng, người viết trẻ có quyền lặn sâu vào vùng ký ức của riêng mình, tìm kiếm những chất liệu gần gũi để tạo nên thế giới nghệ thuật riêng.

Như trường hợp của nhà văn Phạm Thu Hà, không gian Tranh Sơn - một phố núi xuất hiện qua nhiều sáng tác, trở thành một phần nhận diện trong thế giới văn chương của chị. Đây cũng là một hướng đi cho người viết trẻ, đó là xây dựng một không gian, một mối quan tâm và một giọng điệu đủ bền để tạo dấu ấn.

Với văn học thiếu nhi, cuộc trò chuyện cũng đặt ra yêu cầu về cách tiếp cận bạn đọc nhỏ tuổi. Theo Tiến sĩ Mai Anh Tuấn, văn học thiếu nhi cần những nhân vật có cá tính, có những vấp váp và chưa hoàn hảo, thay vì những bài học đạo đức được đưa vào một cách cứng nhắc. Chính quá trình trưởng thành từ những thiếu sót, sai lầm có thể tạo nên sức hấp dẫn và sự gần gũi với trẻ em.

Đây cũng là lĩnh vực mà Nhà xuất bản Kim Đồng dành nhiều sự quan tâm. Trong khuôn khổ chương trình, Nhà xuất bản Kim Đồng giới thiệu Giải thưởng Văn học Kim Đồng, nhìn lại kết quả lần thứ nhất và thông tin về lần thứ hai đang diễn ra. Nhà văn Phạm Thu Hà là một trong những tác giả đoạt giải Ba của Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất với tác phẩm “Rừng cây tùng”.

Phó Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên cho biết, Giải thưởng Văn học Kim Đồng được tổ chức với mong muốn tìm kiếm những tác phẩm có chất lượng dành cho thiếu nhi và bạn đọc trẻ Việt Nam; đồng thời phát hiện, bồi dưỡng đội ngũ viết trẻ, khuyến khích họ mạnh dạn kể câu chuyện thế hệ mình, tạo môi trường để thử sức, rèn luyện, trưởng thành và tiến xa hơn trên con đường sáng tác.

Theo Ban tổ chức, Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai (2025-2027) vẫn tiếp tục nhận tác phẩm tham dự đến ngày 31-12-2026. Giải thưởng lần này mở rộng đối tượng độc giả, gồm nhi đồng, thiếu niên và thanh niên; với 2 hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ. Tổng giá trị giải thưởng là 720 triệu đồng.