Văn khoa Tổng hợp - một thời để nhớ

Năm 1996, chúng tôi hào hứng bước vào trường mang theo bao mơ mộng.

Nằm ngay trên đường Nguyễn Trãi, phía trước là khu “cao - xà - lá” với đủ mùi hương, từ cao su, xà phòng, thuốc lá... bên cạnh là con đường mang tên GS Ngụy Như Kon Tum - Hiệu trưởng đầu tiên và lâu nhất của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, và các văn sĩ Nguyễn Huy Tưởng, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Tuân...

Chúng tôi được gặp, hơn hết là được học với những giáo sư đáng kính như: GS Bùi Duy Tân, GS Hà Minh Đức, GS Đinh Văn Đức, GS Mã Giang Lân, GS. Trần Nho Thìn, GS Trần Ngọc Vương...

Trong mắt chúng tôi, những thầy giáo như “vị tướng già” trong bài thơ của Anh Ngọc, cựu sinh viên khóa 6, Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) khi ông viết về Đại tướng Võ nguyên Giáp: “Một chân ông đã đặt vào lịch sử/ Một chân còn vương vấn với mùa thu”.

Những thầy giáo của chúng tôi đã ghi tên mình vào “lịch sử”. Họ đã bền bỉ vun đắp những giá trị học thuật, nhân văn và sáng tạo; góp phần đào tạo nhiều thế hệ nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo, nhà quản lý văn hóa, cùng những người hoạt động trong các lĩnh vực xuất bản, truyền thông và văn hóa nghệ thuật.

Hơn hết, các thầy bình dị, gần gũi và dịu mát như mùa hương gió mùa thu.

Đó là thầy giáo chủ nhiệm Nguyễn Kim Sơn. Những giờ dạy của thầy khiến chúng tôi quá đỗi hào hứng.

Lúc ấy, một thầy giáo trẻ, thư sinh dạy Văn học Việt Nam thế kỷ X - thế kỷ XVIII đã cho chúng tôi cả bầu trời kiến thức mới, nhiều sinh viên ngồi dưới, há hốc miệng như nuốt từng lời, chỉ muốn giờ học được kéo dài thêm nữa.

Đã thế, thầy còn hát rất hay, đặc biệt là những bài nhạc Hoa lời Việt.

Đó là thầy Nguyễn Hùng Vỹ, lúc nào cũng vui tươi, hết lòng vì sinh viên. Dường như với thầy, năng lượng có thừa, luôn chờ để được sẻ chia.

Nhiều sinh viên đến nay vẫn “tự hào” vì được thầy trả tiền ăn “chống đói” một thời gian dài. Nhiều bạn được thầy cho tiền mua vé xe về quê ăn tết...

Có bạn còn kể chuyện về thầy trong ngày Nhà giáo Việt Nam. Đó là khi đến nhà thầy chúc mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, vì sợ mất xe máy mà mọi người lúc nào cũng đề phòng, khóa xe cẩn thận. Đang lúi húi thì thầy vỗ vai: Hôm nay không phải khóa đâu. Cả lũ ngơ ngác vì khu này trộm thường xuyên ngó nghiêng. Thầy vui vẻ nói: “Thì hôm nay, bọn trộm cũng đi chúc mừng các thầy chúng nó rồi”!

Câu chuyện vui về thầy, nhiều vô kể. Sinh viên nam ai cũng xem thầy là thần tượng, đá bóng giỏi, uống rượu xả láng, vui hết cỡ, đã thế còn biết đủ chuyện Đông - Tây, kim cổ.

Và thơ của thầy, nhiều lứa sinh viên yêu và thuộc. “Ta trót như cá rô rạch nước/ Ngược Đuống về bật bã cầu nghiêng/ Gái góa sông Cầu lòng líu ríu/ Lần chần mới đó đã ra Giêng/.../ Sóng sắp tiền giấy trời vàng vó/ Chín suối xuôi về Lục Đầu Giang/ Ta hèn hóa ác làm em khổ/ Yên Tử đùng đùng mây khói nhang”... là những câu thơ thầy tôi đã viết.

Và còn biết bao gương mặt thầy giáo mà lứa sinh viên K41 chúng tôi đã được học. Uyên thâm như thầy Trần Ngọc Vương, thông minh như thầy Phạm Quang Long, dịu dàng như cô Lý Hoài Thu, nhẹ nhàng như thầy Nguyễn Ánh Sao...

Càng nhắc đến tên các thầy cô, chúng tôi càng thấy mình thật sự may mắn. Bởi, chúng tôi đâu chỉ được học kiến thức, chỉ nhìn gương các thầy, cô chúng tôi phần nào biết mình phải sống thật tốt, nỗ lực thật nhiều... để không tiếc nuối thanh xuân của mình là sinh viên Văn khoa Tổng hợp.

Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa (1956-2026) không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử đáng tự hào, tri ân những đóng góp của các thế hệ đi trước, mà còn là cơ hội để Khoa khẳng định những giá trị cốt lõi, nhìn nhận những yêu cầu mới và xác lập định hướng phát triển trong bối cảnh giáo dục đại học, khoa học xã hội và nhân văn đang có nhiều chuyển biến sâu sắc.

Đặc biệt, tại buổi lễ, Khoa Văn học sẽ vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba do Chủ tịch nước trao tặng.

Trong hành trình 70 năm khoa Ngữ văn, sau này là khoa Văn học, chúng tôi có 30 năm gắn bó và hướng về. Các lứa sinh viên ra trường, làm việc và khẳng định tên tuổi trong ngành nghề mình lựa chọn. Thậm chí, chỉ cần nghe thông tin người A, người B từng là sinh viên Đại học Tổng hợp, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, là đã thấy thật gần gũi, như người một nhà.

Giờ đây, không ít thầy, cô, thậm chí những thế hệ đàn anh, đàn chị của chúng tôi với những cái tên “sừng sững” trên văn đàn như Anh Ngọc, Diệp Minh Tuyền, Nguyễn Đức Mậu cũng đã đi về “miền mây trắng”, gợi bao niềm tiếc nhớ với mọi người.

Ngôi trường của chúng tôi vẫn đó, từng bậc thềm, bậc cầu thang nhà C chúng tôi bước rón rén... chứa đầy kỷ niệm cả thanh xuân rực rỡ của bao thế hệ sinh viên vẫn lặng lẽ nơi đó. Sau bao nhiêu năm, nhắc lại vẫn thấy như mới ngày hôm qua, khi chúng tôi còn trẻ.

Dẫu thời gian có đổi thay thì ánh mắt chúng tôi vẫn lấp lánh, nụ cười vẫn hồn nhiên và vẫn luôn tự hào truyền thống Văn khoa Tổng hợp.