Vẫn nói chuyện, đi lại bình thường nhưng không nhớ chuyện vừa xảy ra: Cảnh báo về một dạng mất trí nhớ đặc biệt
Có những cơn mất trí nhớ không khiến người bệnh ngã quỵ hay mất khả năng giao tiếp. Họ vẫn có thể trò chuyện, đi lại, thậm chí thực hiện những công việc phức tạp, nhưng não lại tạm thời không thể lưu những thông tin mới. Đây là biểu hiện điển hình của chứng mất trí nhớ toàn bộ thoáng qua (TGA), một tình trạng dễ bị nhầm với đột quỵ.
Điểm đặc biệt của TGA nằm ở chỗ người bệnh không nhất thiết có biểu hiện mất khả năng vận động hay giao tiếp.
Trong một cơn TGA, khả năng hình thành ký ức mới của não bị gián đoạn trong một khoảng thời gian. Người bệnh vẫn có thể trả lời, đi lại, tham gia các hoạt động quen thuộc nhưng sau đó không nhớ được những gì đã xảy ra trong lúc cơn xuất hiện.
Một trường hợp gần đây được chú ý là nhà báo Mỹ Katie Couric, 69 tuổi. Cuối tháng 6, bà tham dự Diễn đàn Ý tưởng Aspen ở Colorado và vẫn lên sân khấu, tham gia hai phiên thảo luận về trí tuệ nhân tạo và tương lai báo chí theo kế hoạch.
Tuy nhiên, sau đó bà không thể nhớ những sự việc vừa diễn ra.
Chồng Couric nhận thấy bà yếu, chóng mặt và có những biểu hiện bất thường nên đưa bà đến bệnh viện. Tại đây, bà không xác định chính xác thời gian, cho rằng năm hiện tại là 2024 và Tổng thống Mỹ vẫn là Joe Biden. Bà cũng không nhớ cháu gái mới chào đời và liên tục hỏi đi hỏi lại những câu giống nhau.
Ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ đột quỵ. Sau khi chụp cộng hưởng từ (MRI), khả năng này được loại trừ và Couric được chẩn đoán mắc TGA.
Theo Tiến sĩ Jeremy Molad, Phó giám đốc khoa thần kinh và Phó giám đốc cấp cao đơn vị thần kinh đột quỵ thuộc Trung tâm Y tế Tel Aviv Sourasky (Ichilov), TGA làm gián đoạn tạm thời khả năng tạo ký ức mới.
Nói cách khác, não không lưu lại đầy đủ những thông tin đang diễn ra. Vì vậy, sau khi cơn qua đi, người bệnh có thể không nhớ được khoảng thời gian đó.
Một dấu hiệu khá điển hình là việc lặp lại câu hỏi. Người bệnh có thể vừa hỏi một vấn đề, nhận được câu trả lời nhưng chỉ ít phút sau lại hỏi lại vì không còn nhớ cuộc trao đổi trước đó.
Tình trạng này được cho là có liên quan đến sự gián đoạn tạm thời hoạt động của vùng hippocampus, khu vực giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và xử lý ký ức mới. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác của TGA hiện vẫn chưa được xác định.
Một số trường hợp được ghi nhận xuất hiện sau vận động thể lực, căng thẳng cảm xúc hoặc hoạt động tình dục, nhưng chưa có yếu tố nào được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây ra tình trạng này.
TGA tương đối hiếm, với tỷ lệ khoảng 5 trường hợp trên 100.000 người mỗi năm. Tình trạng này thường xuất hiện ở nhóm 50-70 tuổi và không có khác biệt đáng kể về tỷ lệ mắc giữa nam và nữ.
Đây cũng không phải dạng mất trí nhớ kéo dài. Phần lớn người bệnh sẽ hồi phục hoàn toàn sau khi cơn kết thúc và không cần điều trị lâu dài.
Tuy nhiên, khoảng thời gian xảy ra cơn có thể không bao giờ được nhớ lại. Nói cách khác, người bệnh có thể trở lại trạng thái bình thường nhưng vẫn tồn tại một khoảng trống trong ký ức.
Điều đáng lưu ý nhất không nằm ở việc TGA có tự khỏi hay không mà ở thời điểm nó xảy ra.
Mất trí nhớ hoặc lú lẫn xuất hiện đột ngột cũng có thể liên quan đến những tình trạng nghiêm trọng hơn, trong đó có đột quỵ hoặc động kinh. Các biểu hiện ban đầu đôi khi không đủ rõ để một người bình thường có thể tự phân biệt nguyên nhân.
Vì vậy, khi một người đột nhiên không nhớ được những chuyện vừa xảy ra, liên tục hỏi lại, mất định hướng về thời gian hoặc có hành vi bất thường, cần đưa họ đến cơ sở y tế để được kiểm tra thay vì chờ xem tình trạng có tự hết hay không.
