Vẫn sáng đèn giữa nhiều trăn trở

Cảnh trong vở “Ngày ấy cổng trời”

Bền bỉ giữ lửa sáng tạo, lan tỏa giá trị nhân văn

Cuối tuần qua, Hội Sân khấu TP.HCM đã tổ chức tổng kết hoạt động và trao Giải thưởng Hội Sân khấu TP.HCM năm 2025. Buổi lễ là dịp vinh danh những đóng góp nổi bật và để đội ngũ làm nghề cùng nhìn lại chặng đường một năm đã qua - dù chưa thật sự sung túc, song vẫn ghi nhận rõ nét sự bền bỉ, nỗ lực và tinh thần vượt khó của giới nghề.

Theo báo cáo tổng kết, trong năm 2025, các đơn vị nghệ thuật trên địa bàn TP đã dàn dựng và công diễn hơn 100 vở diễn, trải rộng ở nhiều loại hình như kịch nói, Cải lương, Hát bội, xiếc, nhạc kịch thể nghiệm… Đạo diễn Tôn Thất Cần, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sân khấu TP.HCM nhận định: Hoạt động sân khấu trong năm qua diễn ra tương đối ổn định, đề tài phong phú, đa dạng.

Nhiều tác phẩm tập trung khai thác các giá trị nhân văn, lịch sử và nhấn mạnh trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ đối với cộng đồng. Một trong những điểm sáng đáng ghi nhận là kết quả đạt được từ Giải thưởng sáng tác, biểu diễn với chủ đề Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Ở cấp Trung ương, nhiều kịch bản và tác phẩm được vinh danh, trong đó kịch bản Ngày ấy Cổng trời của tác giả Nguyễn Kháng Chiến đoạt Giải B...

Ở cấp Thành phố, các vở diễn như Đồng chí, Khát vọng hòa bình, Ngày ấy Cổng trời tiếp tục được biểu diễn rộng rãi, góp phần lan tỏa những câu chuyện về lý tưởng sống, tinh thần yêu nước và trách nhiệm công dân thông qua ngôn ngữ sân khấu gần gũi, giàu cảm xúc.

Sân khấu Thành phố mang tên Bác còn tạo dấu ấn tại nhiều liên hoan trong nước và quốc tế. Tại Liên hoan Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc về Hình tượng Người chiến sĩ Công an nhân dân lần thứ V, các đơn vị sân khấu TP đã giành nhiều huy chương cho cả vở diễn lẫn cá nhân nghệ sĩ; đáng chú ý, vở Cuộc đoàn tụ cảm xúc của Sân khấu Trương Hùng Minh đã giành HCV...

Trên bình diện quốc tế, Liên hoan Sân khấu thử nghiệm lần thứ 6 ghi nhận sự tham gia của 6 vở diễn đến từ TP.HCM, trong đó vở Nguyệt hạ của Sân khấu kịch Hồng Vân xuất sắc đoạt HCV. Tại Tuần lễ Sân khấu Trung Quốc - ASEAN 2025, vở Nhật thực của Sân khấu Sen Việt mang về 4 HCV, góp phần đưa nghệ thuật Cải lương Việt Nam đến gần hơn với bạn bè trong khu vực.

Năm 2025 cũng đánh dấu một cột mốc quan trọng khi Hội Sân khấu TP.HCM ra mắt công trình sách chuyên khảo Sân khấu Cải lương Thành phố Hồ Chí Minh, 1975-2025, phát hành 2.000 bản. Đây là công trình có giá trị lớn về tư liệu và nghiên cứu, được thực hiện nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Song song với hoạt động biểu diễn, Hội tiếp tục chú trọng công tác đào tạo và bồi dưỡng lực lượng kế thừa. Nhiều chuyến đi thực tế sáng tác, trại sáng tác, lớp tập huấn biên kịch được tổ chức, thu hút sự tham gia đông đảo của hội viên, đặc biệt là các tác giả trẻ. Bên cạnh đó, hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế - tiêu biểu là chương trình phối hợp với Hiệp hội Sân khấu TP Busan (Hàn Quốc) - đã mở ra thêm cơ hội học hỏi, trao đổi và làm mới tư duy nghệ thuật cho nghệ sĩ TP.

Công tác chăm lo đời sống văn nghệ sĩ vẫn được duy trì đều đặn và bền bỉ. Những hoạt động thăm hỏi, tặng quà Tết, khám chữa bệnh, chỉnh trang Chùa - Nghĩa trang Nghệ sĩ, chăm sóc nghệ sĩ cao tuổi tại Trung tâm Dưỡng lão Thị Nghè… dù diễn ra âm thầm nhưng thấm đẫm nghĩa tình, tiếp tục khẳng định nét đẹp nhân văn và truyền thống gắn bó của giới sân khấu TP.HCM.

Củng cố nội lực, mở đường phát triển bền vững

Bước sang năm 2026, NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM cho biết: Trọng tâm hoạt động của Hội là tiếp tục xây dựng đội ngũ hội viên ngày càng chuyên nghiệp; gắn sáng tác và biểu diễn với các đề tài mang tính giáo dục, lịch sử, truyền thống; đồng thời dành sự quan tâm nhiều hơn cho công tác đào tạo, phát hiện và nâng đỡ lực lượng trẻ.

Bên cạnh định hướng chuyên môn, các vấn đề về thiết chế văn hóa và cơ chế hoạt động vẫn là nỗi trăn trở lớn của giới làm nghề. Dù là trung tâm kinh tế - văn hóa lớn của cả nước, TP.HCM vẫn đang thiếu các rạp hát, không gian biểu diễn đạt chuẩn; nhiều cơ sở xuống cấp, trong khi không ít sân khấu tư nhân gặp khó khăn trong việc tìm kiếm địa điểm hoạt động ổn định, lâu dài.

Trước thực tế đó, Hội Sân khấu TP.HCM đã kiến nghị TP quan tâm đầu tư, nâng cấp các thiết chế văn hóa hiện có, trong đó có Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ tại số 5B Võ Văn Tần - địa chỉ gắn bó nhiều năm với đời sống sân khấu TP. Song song đó là những kiến nghị về chính sách, cơ chế, hướng tới việc sớm ban hành Luật Nghệ thuật biểu diễn nhằm tạo hành lang pháp lý minh bạch, thuận lợi cho hoạt động nghệ thuật.

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ tổng kết, bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM đánh giá cao những kết quả mà Hội Sân khấu TP.HCM đạt được trong năm qua. Theo bà, Hội đã bám sát đúng chức năng, nhiệm vụ, tạo được sân chơi chuyên môn cho văn nghệ sĩ, đồng thời phát huy tốt vai trò tập hợp, kết nối hội viên, qua đó góp phần mở ra những không gian hoạt động mới cho sân khấu Thành phố.

Về phương hướng năm 2026, bà Đinh Thị Thanh Thủy nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là công tác tổ chức Đại hội nhiệm kỳ. Quá trình này cần xác định rõ các mục tiêu then chốt, tránh dàn trải, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong triển khai.

Liên quan đến thiết chế văn hóa và cơ sở vật chất, bà chỉ ra thực tế vẫn còn nhiều bất cập, đồng thời đề nghị Hội Sân khấu TP.HCM phối hợp chặt chẽ với Sở Văn hóa và Thể thao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy để xây dựng những dự án cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Đặc biệt, việc Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam vừa được ban hành được xem là cơ sở quan trọng để tháo gỡ khó khăn, tạo động lực thúc đẩy xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa phù hợp và phát triển lực lượng kế thừa cho sân khấu trong giai đoạn tới.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cũng lưu ý Hội cần sớm thích ứng với cơ chế tài chính mới theo hình thức “đặt hàng” nhiệm vụ. Từ đó, kỳ vọng năm 2026, Hội Sân khấu TP.HCM sẽ hoạt động ngày càng hiệu quả, chăm lo tốt hơn đời sống hội viên và tiếp tục có những đóng góp thiết thực cho đời sống văn hóa - xã hội của TP.

THÙY TRANG