Vận tải cơ huyền thoại của Liên Xô, gần 70 năm vẫn hoạt động trên bầu trời
Được phát triển từ thập niên 1950, vận tải cơ An-12 từng là xương sống của lực lượng vận tải quân sự Liên Xô. Hơn 1.200 chiếc đã được chế tạo, phục vụ trong quân đội và hàng không dân dụng tại nhiều quốc gia, một số vẫn hoạt động đến nay.

Vận tải cơ An-12 (tên định danh NATO: Cub) do Cục thiết kế Antonov phát triển, nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển binh sĩ, vũ khí và hàng hóa quân sự với khối lượng lớn.

Dự án được triển khai từ năm 1955, trong bối cảnh Liên Xô cần một loại máy bay có khả năng hoạt động trên những đường băng hạn chế về cơ sở hạ tầng.

Nguyên mẫu An-12 thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 16/12/1957 và bắt đầu được đưa vào biên chế không quân Liên Xô năm 1959.

Hoạt động sản xuất diễn ra tại các nhà máy ở Irkutsk, Voronezh và Tashkent. Đến năm 1972, khoảng 1.240-1.250 chiếc thuộc nhiều phiên bản đã được xuất xưởng.

An-12 có thiết kế cánh cao, thân rộng, sử dụng 4 động cơ tua-bin cánh quạt AI-20. Máy bay đạt tốc độ tối đa khoảng 780 km/h, trần bay 10.000 m và có thể chở tối đa 20 tấn hàng hóa.

Khoang hàng phía sau được thiết kế thuận tiện cho việc vận chuyển phương tiện quân sự, vũ khí, đồng thời hỗ trợ thả dù binh sĩ và trang thiết bị.

Trong Chiến tranh Lạnh, An-12 đảm nhiệm vai trò quan trọng trong hoạt động hậu cần của quân đội Liên Xô.

Máy bay được sử dụng để vận chuyển lực lượng đổ bộ đường không, tiếp tế cho các đơn vị tiền phương và đưa trang thiết bị đến những khu vực xa xôi.

Dòng phi cơ này cũng tham gia các hoạt động vận tải quân sự tại Afghanistan.

Ngoài quân đội, nhiều hãng hàng không dân dụng sử dụng An-12 để chuyên chở hàng hóa công nghiệp và thiết bị quá khổ.

Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, An-12 tiếp tục được khai thác tại Nga và một số quốc gia kế thừa lực lượng quân sự Liên Xô.

Những nước được ghi nhận từng hoặc còn sử dụng dòng máy bay này gồm Angola, Chad, Ethiopia, Kazakhstan, Myanmar, Nigeria, Sudan và Uzbekistan.

Trong lĩnh vực dân dụng, máy bay cũng từng phục vụ các hãng vận tải tại Nga, Belarus và Ukraine.

Trung Quốc phát triển phiên bản nội địa Shaanxi Y-8 dựa trên thiết kế An-12. Nguyên mẫu Y-8 bay lần đầu năm 1974, sau đó được sản xuất với nhiều biến thể vận tải và nhiệm vụ đặc biệt.

Dù đã gần 70 năm tuổi, An-12 vẫn là đại diện tiêu biểu của ngành hàng không quân sự Liên Xô, với thiết kế bền bỉ và khả năng vận chuyển hàng hóa tại những sân bay có điều kiện khai thác hạn chế.

