Vận tải Thái Nguyên góp sức cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên - Bắc Kạn, không gian phát triển của tỉnh Thái Nguyên đã được mở rộng đáng kể. Địa bàn lớn hơn, các trung tâm đô thị, công nghiệp, thương mại, du lịch và khu vực miền núi được kết nối trong một chỉnh thể mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giao thông vận tải.

Trong bối cảnh tỉnh đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, vận tải không chỉ giữ vai trò bảo đảm nhu cầu đi lại của người dân mà ngày càng thể hiện rõ vai trò “mạch máu” của nền kinh tế, góp phần lưu thông hàng hóa, kết nối các khu công nghiệp, khu đô thị, vùng sản xuất, thị trường tiêu thụ và mở rộng không gian phát triển.

Vận tải Thái Nguyên góp sức cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. (Ảnh: Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên)

Hạ tầng vận tải đi trước một bước

Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và bền vững cần có khả năng lưu chuyển hàng hóa, con người và dịch vụ với chi phí hợp lý, thời gian ngắn và độ tin cậy cao. Với Thái Nguyên, yêu cầu đó càng rõ nét khi tỉnh đang đồng thời phát triển công nghiệp, đô thị, thương mại - dịch vụ, du lịch và kinh tế vùng miền núi.

Theo số liệu quản lý hiện nay, toàn tỉnh có 12 tuyến vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và 251 tuyến vận tải hành khách theo tuyến cố định. Có 2.595 đơn vị kinh doanh vận tải được cấp giấy phép còn hiệu lực. Trong đó, hoạt động vận tải tuyến cố định có 36 đơn vị; vận tải hợp đồng 1.202 đơn vị; xe buýt 13 đơn vị; taxi 34 đơn vị và vận tải hàng hóa 1.717 đơn vị. Toàn tỉnh đang quản lý 8.532 phương tiện kinh doanh vận tải đã được cấp phù hiệu còn hiệu lực, gồm 418 xe tuyến cố định, 2.368 xe hợp đồng, 171 xe buýt, 1.502 xe taxi và 3.893 xe vận tải hàng hóa. Những con số này cho thấy quy mô của thị trường vận tải Thái Nguyên sau hợp nhất đã ở một tầm vóc mới.

Nếu trước đây hoạt động vận tải tập trung mạnh ở khu vực Thái Nguyên - Sông Công - Phổ Yên và các khu công nghiệp phía Nam tỉnh thì nay không gian phục vụ đã kéo dài lên khu vực Bắc Kạn cũ, tạo thành nhu cầu vận chuyển ngày càng lớn giữa trung tâm hành chính, các khu công nghiệp, đô thị với các xã, phường miền núi. Đây chính là một trong những điều kiện quan trọng để thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư.

Khi một chuyến hàng được rút ngắn thời gian vận chuyển, khi công nhân có thêm lựa chọn đi lại thuận tiện, khi doanh nghiệp có thể tiếp cận nhanh hơn với thị trường, bến bãi và các đầu mối logistics, hiệu quả của vận tải sẽ được chuyển hóa trực tiếp hoặc gián tiếp thành hiệu quả của nền kinh tế. Vì vậy, trong mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh, vận tải cần được nhìn nhận không chỉ là một ngành dịch vụ mà còn là một trong những điều kiện nền tảng để tạo ra dư địa tăng trưởng mới.

Vận tải xanh tạo động lực phát triển mới

Một trong những chuyển động đáng chú ý của vận tải Thái Nguyên hiện nay là sự gia tăng nhanh của phương tiện sử dụng điện. Trong tổng số 2.368 xe kinh doanh vận tải hợp đồng, đã có 567 xe điện. Đặc biệt, trong tổng số 1.502 xe taxi đang hoạt động, có tới 947 taxi điện, chiếm khoảng 63%. Điều này cho thấy “xanh hóa” giao thông tại Thái Nguyên không còn chỉ là một định hướng dài hạn mà đang hiện hữu khá rõ trong cơ cấu phương tiện vận tải.

Đối với một tỉnh phát triển mạnh về công nghiệp, đô thị và dịch vụ, việc gia tăng phương tiện điện không chỉ góp phần giảm phát thải tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp và các trục giao thông chính mà còn tạo tiền đề hình thành hệ sinh thái dịch vụ mới liên quan đến trạm sạc, bảo dưỡng, bến bãi và phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Xu hướng đó cũng đặt ra yêu cầu hạ tầng phải thay đổi tương ứng.

Vận tải xanh tạo động lực phát triển mới. (Ảnh: Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên)

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 45:2024/BGTVT về bến xe khách đã bổ sung các nội dung liên quan đến hệ thống sạc điện cho phương tiện giao thông cơ giới sử dụng năng lượng điện. Điều này cho thấy bến xe trong giai đoạn mới không thể chỉ thực hiện chức năng đón, trả khách truyền thống mà phải từng bước trở thành một cấu phần của hệ thống giao thông hiện đại, xanh và thông minh.

Toàn tỉnh hiện có 11 bến xe ô tô khách. Việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống bến xe theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn mới sẽ không chỉ phục vụ hoạt động vận tải mà còn góp phần nâng cao năng lực kết nối của nền kinh tế tỉnh.

Doanh nghiệp cần được đồng hành trong quá trình chuyển đổi

Trao đổi về định hướng phát triển vận tải trong thời gian tới, ông Nguyễn Mạnh Hà - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải tỉnh Thái Nguyên cho rằng, cùng với việc tổ chức lại mạng lưới vận tải phù hợp với không gian phát triển mới, tỉnh cần xác định xanh hóa phương tiện là một trong những hướng đi trọng tâm.

Theo ông Hà, sau bước phát triển khá nhanh của taxi điện, vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt cần từng bước xây dựng lộ trình chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện và các loại phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Việc chuyển đổi trước hết có thể tập trung tại khu vực đô thị, khu công nghiệp, các tuyến có nhu cầu đi lại lớn và những trục kết nối trung tâm hành chính của tỉnh với các địa bàn sau hợp nhất. Tuy nhiên, quá trình này cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, gắn với đầu tư đồng bộ hệ thống trạm sạc, bến bãi, điểm đầu - cuối tuyến; đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới phương tiện và chính sách khuyến khích người dân sử dụng vận tải công cộng.

“Xanh hóa xe buýt không chỉ là thay đổi phương tiện, mà còn là thay đổi cách tổ chức vận tải theo hướng hiện đại, thuận tiện, giảm phát thải và tạo thói quen sử dụng giao thông công cộng cho người dân trên toàn tỉnh”, ông Nguyễn Mạnh Hà nhấn mạnh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, đây cũng là một nội dung cần được đặt trong tổng thể bài toán tăng trưởng. Khi phương thức vận tải hiện đại hơn, chất lượng dịch vụ tốt hơn và chi phí vận chuyển ngày càng được tối ưu, môi trường đầu tư, kinh doanh của tỉnh cũng được cải thiện.

Xây dựng hệ sinh thái dịch vụ vận tải đồng bộ

Để vận tải thực sự trở thành một trong những động lực hỗ trợ tăng trưởng, không thể chỉ chú trọng số lượng phương tiện mà cần phát triển đồng bộ các dịch vụ hỗ trợ phía sau. Hiện toàn tỉnh có 12 cơ sở đào tạo lái xe ô tô các hạng, với 1.510 xe tập lái và 1.534 giáo viên dạy lái xe. Đây là nguồn lực quan trọng để đáp ứng nhu cầu đào tạo, sát hạch và bổ sung đội ngũ lái xe trong điều kiện số lượng phương tiện và hoạt động vận tải ngày càng gia tăng.

Trong lĩnh vực kiểm định xe cơ giới, trên địa bàn tỉnh hiện có 10 trung tâm đăng kiểm với 14 dây chuyền kiểm định. Trong đó, 8 trung tâm thuộc các công ty cổ phần và 2 trung tâm thuộc Sở Xây dựng quản lý. Sau hợp nhất, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì đủ số lượng dây chuyền kiểm định mà còn phải bố trí mạng lưới hợp lý giữa khu vực phía Nam tỉnh và vùng Bắc Kạn cũ, giúp người dân, doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí di chuyển.

Một mạng lưới đăng kiểm, đào tạo lái xe và các dịch vụ hỗ trợ được tổ chức khoa học sẽ góp phần trực tiếp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nâng cao an toàn giao thông và hiệu quả khai thác phương tiện. Đây cũng chính là những yếu tố tưởng như nhỏ nhưng có tác động trực tiếp tới năng suất của toàn nền kinh tế.

Bên cạnh đường bộ, tỉnh Thái Nguyên hiện quản lý 22 bến thủy nội địa và 208 phương tiện thủy. So với vận tải đường bộ, quy mô vận tải thủy hiện còn khiêm tốn. Tuy nhiên, sau hợp nhất, với hệ thống hồ, sông và không gian du lịch sinh thái rộng lớn, lĩnh vực này vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.

Nếu được quy hoạch và tổ chức phù hợp, vận tải thủy không chỉ phục vụ nhu cầu dân sinh mà còn có thể gắn với phát triển du lịch, dịch vụ và các sản phẩm trải nghiệm đặc trưng tại hồ Núi Cốc cũng như các khu vực lòng hồ, sông ở phía Bắc tỉnh. Việc quản lý chặt chẽ điều kiện hoạt động của bến thủy, phương tiện và người điều khiển cần tiếp tục được thực hiện song song với nghiên cứu khai thác giá trị kinh tế từ hệ thống đường thủy. Đây có thể trở thành một trong những không gian mới bổ sung cho tăng trưởng dịch vụ, du lịch của tỉnh trong những năm tới.

Từ “hợp nhất quản lý” đến “hợp nhất động lực tăng trưởng”

Sau hơn một năm hợp nhất tỉnh, ngành vận tải Thái Nguyên đã cơ bản vượt qua giai đoạn đầu của quá trình tổ chức lại địa bàn và hệ thống quản lý. Nếu bước đầu là bảo đảm hoạt động vận tải không bị gián đoạn khi địa giới hành chính thay đổi thì yêu cầu của giai đoạn tiếp theo cao hơn: phải tái cấu trúc mạng lưới vận tải để tương thích với không gian phát triển mới và phục vụ trực tiếp mục tiêu tăng trưởng của tỉnh.

Địa giới rộng hơn đòi hỏi tư duy phát triển vận tải cũng phải vượt ra khỏi ranh giới hành chính cũ. Đó là việc tổ chức các tuyến vận tải phù hợp hơn giữa khu vực phía Nam và phía Bắc tỉnh; kết nối thuận lợi các khu công nghiệp với vùng nguyên liệu, trung tâm logistics và thị trường tiêu thụ; tăng khả năng tiếp cận của người dân miền núi với trung tâm hành chính, y tế, giáo dục và thương mại; đồng thời đẩy mạnh vận tải xanh, vận tải công cộng và ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành.

Từ những tuyến xe kết nối hai vùng Thái Nguyên - Bắc Kạn trong những ngày đầu hợp nhất đến sự phát triển nhanh của taxi điện, xe hợp đồng điện và một hệ thống vận tải ngày càng lớn, một diện mạo mới đang dần hình thành.

Phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm: hoàn thiện bến bãi, nâng cao chất lượng phương tiện, cơ cấu lại các tuyến vận tải, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển dịch vụ logistics và bảo đảm mạng lưới vận tải phủ đều trên địa bàn. Nhưng với quy mô thị trường hiện nay và không gian phát triển mới sau hợp nhất, vận tải đang có điều kiện để đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.

Khi giao thông thực sự đi trước, vận tải được tổ chức thông suốt, chi phí logistics từng bước được giảm xuống và khả năng kết nối giữa các vùng ngày càng được nâng cao, dòng người, dòng hàng hóa và dòng vốn sẽ được lưu chuyển nhanh hơn. Đó chính là một trong những nền tảng quan trọng để Thái Nguyên mở rộng không gian phát triển, nâng cao sức cạnh tranh và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn mới.