Giá thuê tàu chở dầu đạt kỷ lục 1,2 triệu USD/ngày do chiến sự Iran

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo công ty môi giới tàu biển Braemar, cước phí vận chuyển giữa Trung Đông và Trung Quốc đối với dòng tàu chở dầu cỡ lớn nhất (với sức chứa khoảng hai triệu thùng) đã tăng hơn gấp đôi kể từ cuối tháng 8. Braemar cho biết thêm các tuyến đường khác cũng ghi nhận mức tăng tương tự, trong đó chi phí vận chuyển dầu từ Brazil đến Trung Quốc đã tăng 1/3 trong tuần qua.

Trong phần lớn thời gian của năm ngoái, giá thuê tàu chở dầu thô cỡ rất lớn (Very Large Crude Carriers - VLCC) dao động trong khoảng từ 20.000 USD/ngày đến 50.000 USD/ngày. Theo Sàn giao dịch Baltic, trước khi cuộc xung đột bắt đầu, tình trạng thiếu hụt tàu đã có thời điểm đẩy chi phí vận chuyển hàng hóa ở Vùng Vịnh lên mức cao lịch sử là 120.000 USD/ngày vào tháng 2.

Chi phí vận tải biển bị đẩy lên cao do chiến sự ở Vùng Vịnh buộc các nhà máy lọc dầu phải bắt đầu tìm kiếm nguồn dầu thô ở những nơi xa hơn, khiến tàu bị giữ lại trong thời gian dài hơn. Ông Martijn Rats, chuyên gia phân tích tại ngân hàng Morgan Stanley, cho biết các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đang mua dầu thô từ Brazil, Guyana, Tây Phi hoặc Biển Bắc. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian hành trình trên biển kéo dài từ 30-40 ngày.

Song song đó, việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz đang dựa vào 60 tàu trung chuyển chạy đi chạy lại liên tục, sau đó mới sang tải cho các tàu khác tại Vịnh Oman để tiếp tục hành trình. Công ty môi giới Clarksons ước tính có khoảng 15% tổng số tàu chở dầu trên toàn cầu đang phải xếp hàng chờ ngoài khơi Oman.

Việc phải đợi tiếp nhận dầu bên ngoài Vùng Vịnh khiến tiến độ bị đình trệ nghiêm trọng. Theo nhận định từ ông Rats, các hoạt động sang tải giữa các tàu mất quá nhiều thời gian, khiến nhiều siêu tàu chở dầu rơi vào cảnh nằm chờ không suốt cả chục ngày chỉ để nhận một chuyến hàng.

Bên cạnh đó, các tàu chở dầu di chuyển ở Trung Đông cũng phải đối mặt với chi phí bảo hiểm khổng lồ, trong một số trường hợp lên tới khoảng 10% giá trị thân tàu.

Chi phí vận chuyển dầu tăng vọt đã buộc một số nhà máy lọc dầu phải bắt đầu cắt giảm sản lượng do lợi nhuận sụt giảm, ngay cả khi giá nhiên liệu thành phẩm cũng đạt mức cao kỷ lục. Giá dầu diesel hiện ở mức khoảng 180 USD/thùng tại Singapore, và vượt xa mốc 200 USD/thùng tại cả Mỹ và châu Âu.

Trong khi đó, giá dầu thô Brent tuần này đã giảm trở lại mức khoảng 100 USD/thùng, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh hơn 125 USD/thùng ghi nhận hồi tháng 4. Bà Amrita Sen, người sáng lập công ty tư vấn Energy Aspects, dự báo giá dầu thô sẽ còn giảm hơn nữa do các nhà máy lọc dầu thu hẹp quy mô mua vào.

Bà Sen nhận định rằng cước phí vận chuyển đang tăng phi mã, và đây rất có thể sẽ là yếu tố làm đứt gãy thị trường trong ngắn hạn. Đồng quan điểm, ông Tom Reed, người đứng đầu bộ phận phân tích thị trường dầu mỏ tại cơ quan định giá Argus, nhận định rằng cước vận tải không còn là một khoản chi phí phụ trên thị trường dầu mỏ mà đang trở thành yếu tố then chốt quyết định giá cả. Ông chỉ ra rằng chi phí vận chuyển hiện chiếm khoảng 20% tổng chi phí giao dầu thô đến các nhà máy lọc dầu, cho thấy sự gián đoạn trên biển đang tác động trực tiếp và ngày càng rõ nét vào giá dầu thực tế khi giao hàng.