Vật nuôi quen thuộc này là hậu duệ của 'quái thú' từng thống trị châu Âu
Trong hơn mười nghìn năm đồng hành cùng con người, bò nhà không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn góp phần định hình nền văn minh nông nghiệp.
Ngày nay, bò nhà (Bos taurus) là một trong những loài động vật quen thuộc nhất trên thế giới, nhưng ít ai biết rằng tổ tiên của chúng từng là những con bò rừng khổng lồ, cao tới gần 2 mét ở vai và nổi tiếng với cặp sừng dài đáng gờm. Sau hàng nghìn năm được con người thuần hóa và chọn giống, bò nhà đã trở thành người bạn đồng hành không thể thiếu trong nông nghiệp, chăn nuôi và đời sống văn hóa của nhiều dân tộc.
Ảnh: Wikimedia Commons
Các nghiên cứu khảo cổ và di truyền học cho thấy bò nhà được thuần hóa từ bò rừng aurochs (Bos primigenius) khoảng 10.000–10.500 năm trước tại khu vực Lưỡng Hà và vùng Cận Đông. Từ đây, chúng theo chân con người lan rộng khắp châu Âu, châu Á, châu Phi và cuối cùng đến châu Mỹ, châu Đại Dương. Ngày nay, hàng trăm giống bò khác nhau đã được tạo ra, từ những giống chuyên cho sữa như Holstein Friesian đến các giống chuyên lấy thịt như Angus, Hereford hay Limousin.
Ảnh: Wikimedia Commons
Một trong những điều đặc biệt nhất ở bò là hệ tiêu hóa gồm bốn ngăn dạ dày: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Nhờ cộng đồng hàng tỷ vi sinh vật sống trong dạ cỏ, bò có thể tiêu hóa cellulose – thành phần chính của cỏ mà con người và nhiều loài động vật khác không thể hấp thụ. Sau khi nuốt thức ăn, bò còn có tập tính nhai lại: thức ăn được đưa ngược từ dạ cỏ lên miệng để nhai kỹ thêm trước khi tiếp tục tiêu hóa. Chính cơ chế này giúp chúng tận dụng tối đa nguồn thức ăn nghèo dinh dưỡng.
Ảnh: Observation.org
Không chỉ là "nhà máy" chuyển hóa cỏ thành sữa và thịt, bò còn sở hữu khả năng cảm nhận xã hội đáng kinh ngạc. Các nghiên cứu cho thấy chúng có thể ghi nhớ khuôn mặt của những cá thể khác, hình thành tình bạn trong đàn và biểu hiện sự căng thẳng khi bị tách khỏi những cá thể thân thiết. Chúng cũng có khả năng học hỏi, giải quyết một số bài toán đơn giản và thể hiện cảm xúc như tò mò, vui mừng hay lo lắng.
Trong lịch sử, vai trò của bò vượt xa giá trị thực phẩm. Trước thời đại máy móc, bò và bò đực là sức kéo chủ lực trong nông nghiệp, giúp cày ruộng, vận chuyển hàng hóa và mở rộng diện tích canh tác. Phân bò được dùng làm phân bón, chất đốt và vật liệu xây dựng ở nhiều nơi trên thế giới. Hình ảnh con bò cũng xuất hiện trong tín ngưỡng, nghệ thuật và văn hóa của nhiều quốc gia, từ những bức tranh hang động thời tiền sử cho đến các lễ hội truyền thống còn tồn tại ngày nay.
Hiện nay, Bos taurus là một trong những loài gia súc có số lượng lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi bò cũng đặt ra nhiều thách thức về phát thải khí nhà kính, sử dụng đất và tài nguyên nước. Điều đó thúc đẩy các nhà khoa học nghiên cứu những phương thức chăn nuôi bền vững hơn, nhằm cân bằng giữa nhu cầu lương thực của con người và việc bảo vệ môi trường. Từ loài bò rừng từng rong ruổi trên đồng cỏ cổ đại đến người bạn đồng hành của nền văn minh hiện đại, bò nhà vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống của hàng tỷ người trên khắp thế giới.
Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi
Tin nóng
Ẩn sâu bên dưới thế giới quen thuộc của con người là một vũ trụ vi mô kỳ lạ, nơi 'lẽ thường' gần như không còn đúng nữa.
Những thiết kế đô thị giữ nhiệt mùa đông ở châu Âu đang trở thành tử huyệt khi nhiệt độ mùa hè tăng quá cao và kéo dài...
Ở Trung Quốc thời cổ đại, vỏ sò là tiền tệ nhưng người nghèo không thể nuôi giấc mộng đổi đời bằng cách ra biển nhặt vò sò do hàng loạt quy định và trở ngại.
Một cơn bão cát bất ngờ đã khiến Mauro Prosperi lạc giữa sa mạc Sahara, 'biển cát tử thần' lớn nhất thế giới. Suốt 9 ngày cận kề cái chết, người đàn ông phải làm những điều không ai ngờ tới để giành giật sự sống và tạo nên kỳ tích sinh tồn hiếm có.
Theo phóng viên TTXVN tại Paris, kênh truyền hình France 24 vừa phát sóng phóng sự dài phản ánh những hậu quả kéo dài của chất độc da cam/dioxin tại Việt Nam, từ những đứa trẻ sinh ra với dị tật bẩm sinh, các vùng đất vẫn còn ô nhiễm nặng cho đến những nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh của các nhà khoa học và các tổ chức hỗ trợ nạn nhân.
Các nhà khoa học thuộc Đại học thành phố Nagoya phối hợp với Đại học Hokkaido và Đại học Kumamoto (Nhật Bản) đã phát hiện một cơ chế mới trong não bộ có thể lý giải vì sao con người đôi khi không thể nhớ lại những thông tin vốn đã biết, cho thấy hiện tượng 'quên tạm thời' có thể bắt nguồn từ trạng thái hoạt động của não chứ không phải do ký ức bị mất đi.
Tin mới
Bạn có tin rằng tồn tại một mẫu vật cá voi xanh cho phép du khách bước vào trong uống cà phê?
Họa sĩ thời Phục hưng Jan Brueghel the Elder đã vẽ cảnh một con dơi ăn thịt chim — trước khi các nhà khoa học ghi nhận hành vi này tới 400 năm.
Từ những chùm quả xanh nhỏ bé trên dây leo, cây hồ tiêu đã từng làm thay đổi thương mại, lịch sử và cả vận mệnh của nhiều quốc gia.
Một vụ tai nạn máy bay, 72 ngày mắc kẹt giữa dãy Andes phủ đầy băng tuyết và những quyết định sinh tử chưa từng có. Hơn nửa thế kỷ sau, câu chuyện về chuyến bay định mệnh này vẫn được xem là một trong những kỳ tích sinh tồn gây chấn động nhất lịch sử hàng không thế giới.
Ngày 2/7, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật (Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng) Trần Ngọc Anh cho biết, đơn vị vừa tiếp nhận 2 cá thể Tê tê java (Manis javanica) do người dân tự nguyện giao nộp để chăm sóc, cứu hộ.
Những ngày này, Hà Nội đang dồn lực triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị mà sâu xa hơn, đó là cuộc hành trình gọi tên những người con bất tử.
Trong tiểu thuyết 'Quỹ đạo', từ Trạm vũ trụ quốc tế ISS, Samantha Harvey nhìn về Trái đất với nhiều cảm xúc ngổn ngang, thông qua các phi hành gia và mối quan hệ của bản thân họ với chính nơi này.
Các nhà thiên văn học vừa tìm thấy bằng chứng cho thấy một số hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt Trời có từ trường giống Trái Đất.