Vật thể lạ, UAV uy hiếp an toàn hàng không như thế nào?

Không chỉ là rủi ro kỹ thuật

Thời gian gần đây, nhiều vụ UAV xâm nhập khu vực lân cận Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đã buộc hàng chục chuyến bay phải thay đổi kế hoạch khai thác. Thực trạng này khiến cơ quan quản lý phải lên tiếng cảnh báo và yêu cầu siết chặt kiểm soát hoạt động thiết bị bay không người lái quanh sân bay.

Cục Hàng không Việt Nam cảnh báo, các UAV bị phát hiện ở độ cao từ vài trăm đến hơn 1.000 m - trùng với dải độ cao máy bay cất - hạ cánh (CHC). Đây chính là giai đoạn rủi ro nhất của chuyến bay, khi máy bay bay thấp, tốc độ chưa ổn định và phi công phải tập trung cao độ để xử lý tình huống.

Theo chuyên gia Phạm Ngọc Sáu - người có nhiều năm công tác ở cơ quan cảng vụ với chức năng quản lý nhà nước về hàng không dân dụng, ông cũng từng làm lãnh đạo một cảng hàng không quốc tế, khi drone, diều hoặc bóng bay xuất hiện gần đường băng, tầm nhìn của phi công có thể bị cản trở, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu hoặc ban đêm. Chỉ một vật thể nhỏ bất ngờ xuất hiện cũng đủ khiến tổ lái phải hủy tiếp cận, bay vòng chờ hoặc chuyển hướng sang sân bay dự bị. Nguy hiểm hơn, nếu UAV hoặc diều lớn bị hút vào động cơ, hoặc va chạm với cánh, kính buồng lái, máy bay có thể bị hư hỏng nghiêm trọng.

Trong lịch sử hàng không thế giới, nhiều sự cố liên quan đến chim trời đã cho thấy chỉ một vật thể lạ lọt vào động cơ cũng có thể gây hậu quả nặng nề, chưa nói đến các thiết bị có cấu trúc cứng như drone.

Cận cảnh một thiết bị bay không người lái đang thịnh hành hiện nay. Ảnh: Lộc Liên.

Ngoài nguy cơ va chạm trực tiếp, các vật thể bay không người lái còn có thể tạo nhiễu động không khí cục bộ, khiến máy bay rung lắc, mất ổn định trong giai đoạn tiếp cận đường băng. Với máy bay chở hàng trăm hành khách, bất kỳ biến cố nào ở độ cao thấp cũng đều tiềm ẩn rủi ro lớn.

Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, sân bay Đà Nẵng liên tục phát hiện UAV xâm nhập, uy hiếp an toàn hàng không. Trước tình huống này, nhà chức trách sân bay Đà Nẵng phải tạm đóng cửa đường băng, hơn 50 chuyến bay bị ảnh hưởng. Cơ quan chức năng đã phát hiện, lập biên bản một đối tượng liên quan quan sự việc và bàn giao công an xử lý theo quy định của pháp luật.

Tháng 6 năm ngoái, nhiều chuyến bay của Vietjet đến sân bay Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa cũng phải chuyển hướng hạ cánh do xuất hiện vật thể bay lạ gần cảng. Ngoài ra, một số chuyến bay khác cũng bị ảnh hưởng dây chuyền. Sân bay Thọ Xuân đã thông báo ngừng tiếp nhận máy bay vào ban đêm vì vấn đề kỹ thuật từ tối 16/6 /2025 đến rạng sáng 17/6/2025. Sau đó, sân bay này tiếp tục thông báo tạm dừng hoạt động trong khung giờ từ 18h ngày hôm trước đến 6h sáng hôm sau, thời gian tính đến ngày 1/7/2025.

Mức phạt còn nhẹ, khó đủ sức răn đe

Pháp luật hiện hành quy định, trong phạm vi 15 km quanh sân bay, việc sử dụng UAV phải được cơ quan chức năng thuộc Bộ Quốc phòng cấp phép. Bộ Quốc phòng cũng đã công bố bản đồ vùng cấm, vùng hạn chế bay trên toàn quốc và yêu cầu người dân xin phép khi muốn sử dụng thiết bị bay không người lái.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nhiều người vẫn coi việc thả diều, bóng bay hay điều khiển drone gần sân bay là “vô hại”, nhất là khi dùng để quay phim, chụp ảnh hoặc phục vụ thú vui cá nhân. Chính sự thiếu hiểu biết và chủ quan này khiến nguy cơ mất an toàn hàng không luôn thường trực.

Mức xử phạt hiện nay đối với hành vi bay không phép hoặc gây cản trở hoạt động bay vẫn chưa tương xứng với hậu quả tiềm ẩn. Ảnh minh họa: Reddit.

Đại diện Đoàn luật sư TP. Hà Nội cho rằng, chỉ cần một UAV xâm nhập cũng có thể khiến cả sân bay phải tạm dừng hoạt động, gây thiệt hại hàng tỷ đồng. Trong khi đó, mức xử phạt hiện nay đối với hành vi bay không phép hoặc gây cản trở hoạt động bay vẫn chưa tương xứng với hậu quả tiềm ẩn.

“Theo Nghị định 144/2021 của Chính phủ, hành vi thực hiện việc bay không người lái và các phương tiện bay siêu nhẹ khi chưa có phép bay bị phạt từ 20-30 triệu đồng; nếu cản trở hoặc gây mất an toàn cho các phương tiện bay khác bị phạt 30-40 triệu đồng, kèm hình thức tịch thu tang vật vi phạm”, luật sư nói.

Theo luật sư, cần tăng mạnh chế tài, kèm theo biện pháp tịch thu phương tiện và cấm bay với người tái phạm, để ngăn chặn từ gốc nguy cơ UAV uy hiếp an toàn hàng không.

Lộc Liên